Διατροφή για την αντιμετώπιση της νεφρολιθίασης

20/09/2013

kidney

Γράφει η Μαρία Παναγιωτοπούλου / Διαιτολόγος – Διατροφολόγος / [email protected]

Το 10% των ανδρών και το 3% των γυναικών υπάρχει πιθανότητα να νοσήσει από νεφρολιθίαση ή αλλιώς «πέτρα στα νεφρά». Οι περισσότεροι αγνοούν ότι πάσχουν και το μαθαίνουν τυχαία μετά από έναν κολικό ή κάποια τυχαία ιατρική εξέταση. Ο σχηματισμός λίθων στους νεφρούς αποτελεί την τρίτη κατά σειρά πάθηση στον άνθρωπο μετά τις ουρολοιμώξεις και τις παθήσεις του προστάτη. Μπορούν να εμφανιστούν σε άτομα κάθε ηλικίας και φύλου σε κάθε φυλή και χώρα και είναι γνωστοί από τους αρχαίους χρόνους.

Οι πέτρες στα νεφρά σχηματίζονται, όταν στα ούρα συγκεντρώνονται μεγάλες ποσότητες αλάτων με συνέπεια την δημιουργία κρυστάλλων, οι οποίοι ενώνονται μεταξύ τους και δημιουργούν πέτρες. Το μέγεθός τους ποικίλλει, μπορεί να είναι πολύ μικρές αλλά και μεγαλύτερες. Η λεγόμενη κοραλλιοειδής λίθος(μοιάζει με κοράλλι) μπορεί να εξαπλωθεί σε όλο το νεφρό. «Προτιμούν» ανθρώπους ηλικίας 20 – 40 ετών, κυρίως άνδρες παρά γυναίκες. Επίσης, πέτρες εμφανίζει και το 2 – 3% των παιδιών. Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι εάν κάποιος σχηματίσει μια φορά πέτρα στα νεφρά, η πιθανότητα να ξαναεμφανιστούν παραμένει μεγάλη.

Παράγοντες κινδύνου

Υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης λίθων στους νεφρούς. Οι παράγοντες αυτοί είναι:

  • Έλλειψη υγρών : Εάν ένας άνθρωπος συστηματικά δεν πίνει αρκετά υγρά, κυρίως νερό, τα ούρα του είναι πυκνά και τα συγκεντρωμένα άλατα μπορεί να εξελιχθούν σε λίθο. Αυτό συμβαίνει κυρίως σε ζεστά, ξηρά κλίματα ή σε ανθρώπους που έχουν έντονη φυσική δραστηριότητα, χωρίς επαρκή αναπλήρωση των υγρών που χάνουν με αυτήν.
  • Οικογενειακό ιστορικό νεφρολιθίασης : Εάν ένα άτομο έχει στην οικογένειά του κάποιον με νεφρολιθίαση, διατρέχει αυξημένο κίνδυνο να την παρουσιάσει και το ίδιο.
  • Διαιτητικοί παράγοντες : Όταν η καθημερινή διατροφή είναι πλούσια σε ζωικής προέλευσης πρωτεΐνες, νάτριο(αλάτι) και ασβέστιο αυξάνει τον κίνδυνο νεφρολιθίασης.
  • Παχυσαρκία : Τα άτομα με αυξημένο Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) και περίμετρο μέσης, ιδιαίτερα οι γυναίκες, εμφανίζουν περισσότερο λίθους.
  • Έλλειψη σωματικής δραστηριότητας
  • Γεωγραφική θέση : Άτομα που ζουν σε υγρά και θερμά κλίματα με έντονη ηλιοφάνεια έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Αυτό συμβαίνει εξαιτίας της αφυδάτωσης μιας και παράγονται λίγα και πυκνά ούρα.
  • Χρόνια χρήση φαρμάκων(αντιβιοτικά, αντιεπιληπτικά)
  • Διάφορες παθολογικές καταστάσεις : Υπέρταση, παθήσεις του εντέρου και των νεφρών

Αν η πέτρα αρχίσει να κινείται τότε προκαλεί πόνο και μάλιστα οξύ. Η κατάσταση αυτή είναι γνωστή ως κολικός νεφρού. Πρόκειται για έναν έντονο και ανυπόφορο πόνο στην περιοχή του νεφρού, που δεν υποχωρεί με κανένα παυσίπονο και συνοδεύεται από μετεωρισμό(διάταση κοιλιας,τυμπανισμός), τάση για εμετό και ενίοτε εμετό. Υπάρχει και το ενδεχόμενο να δείτε αίμα στα ούρα(αιματουρία). Εάν αντιληφθείτε κάποιο από τα συμπτώματα τότε πρέπει να επισκεφθείτε τον γιατρό σας. Η γενική εξέταση ούρων και ένα υπερηχογράφημα είναι από τις πρώτες εξετάσεις που θα σας ζητήσει να κάνετε. Η θεραπεία είναι συντηρητική ή επεμβατική και εξαρτάται από τη μορφή, το μέγεθος, το βάρος, τη σύσταση του κάθε λίθου και την βλάβη που έχει προκαλέσει στο νεφρό.

Αν δεν υπάρχουν παθολογικοί παράγοντες, που ευνοούν την ανάπτυξη λίθων στα νεφρά και χρήζουν φαρμακευτικής αντιμετώπισης, τότε η σωστή διατροφή μπορεί να δώσει την λύση. Πιο συγκεκριμένα, τόσο η ποσότητα όσο και η ποιότητα της τροφής μπορεί να επηρεάσει το ενδεχόμενο εμφάνισης πέτρας στα νεφρά αλλά και να μειώσει τον κίνδυνο επανεμφάνισης.

Διατροφική αντιμετώπιση

  1. Κατανάλωση 2 – 3 λίτρων νερού και γενικότερα υγρών την ημέρα. Μ’ αυτό τον τρόπο εξασφαλίζεται ότι τα ούρα θα είναι αραιά και ότι εμποδίζεται την δημιουργία κρυστάλλων. Όσοι καταναλώνουν 3 λίτρα νερό την ημέρα έχουν 30% λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν πέτρες στα νεφρά. Φροντίστε τα ούρα σας να έχουν πολύ ανοιχτό κίτρινο χρώμα ή να είναι διαυγή.
  2. Προσοχή στη χρήση του αλατιού αλλά και των συσκευασμένων ή κονσερβοποιημένων τροφίμων που περιέχουν αλάτι επίσης. Περιορίστε τα αλλαντικά, τις έτοιμες σάλτσες, τα τουρσιά, τα παστά, τις κονσέρβες, τους αλατισμένους ξηρούς καρπούς, τα λουκάνικα, το κρέας, τα αλμυρά τυριά, τις ελιές και όλα τα τυποποιημένα τρόφιμα. Πείτε όχι στα γρήγορα γεύματα εκτός σπιτιού και προτιμήστε τα φρέσκα προϊόντα. Δώστε γεύση στο φαγητό σας χρησιμοποιώντας καρυκεύματα και μυρωδικά. Εναλλακτική επιλογή είναι και τα σκευάσματα με χαμηλή περιεκτικότητα σε νάτριο (υποκατάστατα αλατιού).
  3. Αποφυγή υπερκατανάλωσης ζωικών πρωτεϊνών από τρόφιμα όπως το κόκκινο κρέας, τα πουλερικά, τα ψάρια, τα αβγά, και τα τυριά(ιδίως τα αλμυρά).
  4. Κατανάλωση φρούτων και λαχανικών καθώς περιέχουν σημαντικές ποσότητες καλίου και η σύσταση τους εμποδίζει την δημιουργία κρυστάλλων. Προτιμήστε τις μπανάνες, τις πατάτες, τα πορτοκάλια και τα καρότα
  5. Περιορισμός των τροφίμων που είναι πλούσια σε ασβέστιο όπως τα γαλακτοκομικά προϊόντα καθώς και των πλούσιων σε οξαλικά τροφών όπως ο στιγμιαίος καφές, τα προϊόντα σόγιας, το σπανάκι, η σοκολάτα, το κακάο, το τσάι, οι φράουλες, τα φιστίκια, τα παντζάρια, δημητριακά. Αποφυγή υπερκατανάλωσης ανθρακούχων αναψυκτικών(μπύρα, κόκα – κόλα) και αλκοόλ
  6. Άσκηση για να βοηθήσετε την άμμο ή τις πέτρες που έχουν δημιουργηθεί, να κατέβουν.
  7. Χρήση αδιάλυτων φυτικών ινών από σιτάρι, κριθάρι, ρύζι και σίκαλη. Οι αδιάλυτες φυτικές ίνες ενώνονται με το ασβέστιο και αποβάλλονται μέσω των κοπράνων. Επίσης, επιταχύνουν το πέρασμα των θρεπτικών συστατικών από το έντερο, οπότε περιορίζεται ο χρόνος στον οποίο απορροφάται το ασβέστιο.

Επομένως, εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι η νεφρολιθίαση είναι μια πάθηση που μπορεί να αποφευχθεί αλλά και να αντιμετωπιστεί με την βοήθεια της διατροφής. Όλες οι παραπάνω συμβουλές βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των πασχόντων και χρησιμεύουν σ’ αυτούς που ακολουθούν τη χρήσιμη τακτική της πρόληψης. Με τη βοήθεια του γιατρού και του διαιτολόγου σας μπορείτε να προλάβετε, αλλά και να αντιμετωπίσετε τα δυσάρεστα συμπτώματα της νόσου. Μην ξεχάσετε όμως ότι, εσείς οι ίδιοι θα πρέπει να θέλετε να βελτιώσετε την ποιότητα της ζωής, για να επιτευχθεί ο παραπάνω στόχος



Post a new comment