ΕΝΑ ΜΟΝΑΔΙΚΟ «ΒΙΒΛΙΟ ΠΗΓΩΝ» ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

09/08/2017

Ο περίφημος συνοικισμός Χηρς που δημιουργήθηκε το 1892 στο Βαρδάρη, κοντά στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό.

Σπάνιο και ανέκδοτο στα ελληνικά υλικό φωτίζει τη ζωή της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης αλλά και της ίδιας της πόλης

«Η Θεσσαλονίκη είναι η μόνη πόλη στην ευρωπαϊκή Τουρκία, όπου βασιλεύει απόλυτη ηρεμία. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι ο βαλής Hassan Fehmi πασάς συγκαταλέγεται στους ικανότερους και στους λιγοστούς τίμιους αξιωματούχους στην Τουρκία. Οφείλεται όμως και στη σύνθεση του πληθυσμού. Η Θεσσαλονίκη, παρόλο που βρίσκεται στο κατώφλι της Μακεδονίας, είναι κατά ένα μεγάλο μέρος έξω από τη σφαίρα επιρροής της κεντρικής εξουσίας. Το πολυπληθέστερο κομμάτι του πληθυσμού και αυτό που ασκεί τη μεγαλύτερη επιρροή είναι οι Εβραίοι. Σ’ έναν πληθυσμό που προσεγγίζει τους 120.000 έως 130.000 κατοίκους (δεν υπάρχει θετική και ακριβής στατιστική), οι 70.000 είναι Εβραίοι. Αυτή η πόλη ανήκει στις ελάχιστες στην Ευρώπη, όπου η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι Εβραίοι και όπου οι περισσότεροι εργάτες που συναντά κανείς είναι Εβραίοι. Στη Δύση είμαστε συνηθισμένοι να συναντάμε Εβραίους επιχειρηματίες, καταστηματάρχες μικρούς ή μεγάλους, καλλιτέχνες ή επιστήμονες. Στη Θεσσαλονίκη όμως βρίσκουμε Εβραίους βαρκάρηδες, πλανόδιους μανάβηδες, αχθοφόρους και κάθε είδους τεχνίτες. Κανένας από αυτούς όμως δεν είναι αμαξάς».

Αυτό είναι ένα απόσπασμα ανταπόκρισης της λονδρέζικης εφημερίδας Westminster Gazzete που δημοσιεύτηκε το 1903. Μια εικόνα, μια μαρτυρία που δεν συναντά κανείς εύκολα, εμπεριέχεται ωστόσο στο βιβλίο «Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης – Μαρτυρίες μη Θεσσαλονικέων 50 μ.Χ-1912» των Γιάννη Μέγα και Τζέκυ Μπενμαγιόρ (εκδ. University Studio Press).

Όψη του λιμανιού από χαλκογραφία του 1891.

Πρόκειται για μια έρευνα σε βάθος χρόνου, που ξεπερνά την εξόντωση των Εβραίων από τους ναζί, στη δεκαετία του ’40, που ξεκινά από τα χρόνια του Αποστόλου Παύλου (50 μ.Χ.) και φτάνει μέχρι το 1912, χρονολογία που απελευθερώθηκε η πόλη.

Περιλαμβάνει περιγραφές και μαρτυρίες περιηγητών, απλών ταξιδιωτών, αρχαιολόγων, γεωγράφων, γιατρών, ιεραποστόλων, μοναχών, προσκυνητών, δημοσιογράφων και ανταποκριτών ξένων έντυπων μέσων, διπλωματών, στρατιωτικών κ.ά., οι οποίες για πρώτη φορά δημοσιεύονται μεταφρασμένες στην ελληνική γλώσσα.

Χάρτης της πόλης από το βιβλίο του Γάλλου ιστορικού Texier (1849).

«Θεωρούμε ότι η έρευνα αυτή θα χρησιμεύσει ως «βιβλίο πηγών» για όποιον ενδιαφέρεται να εμβαθύνει στην ιστορία της εβραϊκής κοινότητας» αναφέρουν οι συγγραφείς.

Αυτή είναι ίσως και η μεγάλη συμβολή, κάτι που επισημαίνει και ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, Δαυίδ Σαλτιέλ, ο οποίος τονίζει ότι εκτός από το μνημειώδες επτάτομο έργο του Ι. Νεχαμά (1881-1971) «Ιστορία των Εβραίων της Σαλονίκης», η μακραίωνη και πολύπτυχη διαδρομή έχει αποτελέσει αντικείμενο έρευνας κυρίως τμηματικά, με το Ολοκαύτωμα να κυριαρχεί ως αντικείμενο μελέτης, λόγω της έντασης και του μεγέθους της καταστροφής.

Ο τόμος περιλαμβάνει 342 λήμματα και 95 γκραβούρες και φωτογραφίες, υλικό σπάνιο ή ανέκδοτο. Ο Γιάννης Μέγας είναι πολιτικός μηχανικός, συγγραφέας και συλλέκτης, ενώ ο Τζέκυ Μπενμαγιόρ συγγραφέας και ερευνητής.

Από το φύλλο της THESSNEWS #64 (29/07/2017-30/07/2017)



Post a new comment