Η ΑΠΙΘΑΝΗ ΚΑΙ ΤΡΑΓΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΙΣΗΜ ΛΕΒΗ

0
836
Η τελευταία εικόνα…
Η τελευταία εικόνα…

Με το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (τάξη των γραμμάτων και των καλών τεχνών) για το 2017 τιμήθηκε ο Αλέξανδρος Μωυσής για το βιβλίο – λεύκωμα «Το Πανόραμα του Νισήμ Λεβή 1898-1944» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καπόν. Πρόκειται για ένα συγκλονιστικό οδοιπορικό στα Ιωάννινα των αρχών του 20ού αιώνα μέσα από τη φωτογραφημένη ιστορία μιας οικογένειας Εβραίων. Σύμφωνα με το σκεπτικό της Ακαδημίας Αθηνών, «οι δημοσιευμένες φωτογραφίες αποτελούν τεκμήρια που εικονίζουν τα Ιωάννινα, τη ζωή στην πόλη, τα πρόσωπα της κοινωνίας της, θέματα για τα οποία δεν έχουμε πληροφορίες από άλλες πηγές. Διασώζονται ακόμη εικόνες τόπων και οικοδομημάτων που έχουν πλήρως αλλοιωθεί ή καταστραφεί».

Η τελευταία εικόνα του λευκώματος «Το πανόραμα του Νισήμ Λεβή 1898-1944», με ημερομηνία 25 Μαρτίου 1944, τραβηγμένη κοντά στην πλατεία Μαβίλη στα Ιωάννινα, είναι η πιο συγκλονιστική. Στη φωτογραφία αυτή που απεικονίζει την αναχώρηση της οικογένειας για τη Λάρισα κι από κει με το τρένο για το Άουσβιτς, όπου γράφτηκε ο ξαφνικός επίλογος, ο ίδιος δεν απεικονίζεται ούτε την τράβηξε εκείνος. Είχε εκτοπιστεί λίγες ώρες νωρίτερα κι εκείνος για το στρατόπεδο συγκέντρωσης…

Η φωτογραφία φορτίζεται ακόμη πιο πολύ με συναισθήματα και γεννά ακόμη περισσότερες σκέψεις στον αναγνώστη, εφόσον έχει ήδη ξεφυλλίσει το βιβλίο και έχει πάρει την ιστορία από την αρχή. Και διαπιστώνει από τις εικόνες την τραγικότητα του ολοκαυτώματος, που από τη μια στιγμή στην άλλη οδήγησε στο θάνατο χιλιάδες οικογένειες μόνο και μόνο επειδή είχαν εβραϊκή καταγωγή.

Το εξώφυλλο του λευκώματος.

Γιατί ο Νισήμ Δ. Λεβής που έβγαλε αυτές τις φωτογραφίες –περισσότερες από 500 συνολικά- γεννήθηκε στα Ιωάννινα το 1875. Ήταν το πέμπτο από τα έξι παιδιά του Δαβιτσών Εφέντη και της Χαννούλας Λεβή, διακεκριμένων μελών της εβραϊκής κοινότητας των Ιωαννίνων. Μεγάλωσε σε εύπορο επιχειρηματικό περιβάλλον, τελείωσε το Λύκειο στη Λωζάννη της Ελβετίας, σπούδασε ιατρική στο Μονπελιέ της Γαλλίας και στο Παρίσι. Προτίμησε να επιστρέψει στα Ιωάννινα όπου εργάστηκε ως γιατρός και έγινε ιδιαίτερα αγαπητός και δημοφιλής επειδή αφιέρωνε μία μέρα την εβδομάδα για τη δωρεάν περίθαλψη των απόρων.

Όταν το 1913 τα Γιάννενα ενσωματώθηκαν στο ελληνικό κράτος, υπηρέτησε στον ελληνικό στρατό και παρασημοφορήθηκε. Δεν παντρεύτηκε ποτέ και παρέμεινε κοντά στην οικογένειά του μέχρι τέλους.

Στη Διεθνή έκθεση των Παρισίων, το 1900, στο Παλάτι του Ηλεκτρισμού

Από τα Ιωάννινα στην Ευρώπη

Οι φωτογραφίες του Νισήμ Λεβή ξεκινούν την «περιήγηση» από την τελευταία δεκαπενταετία της οθωμανικής κυριαρχίας στα Ιωάννινα. Μέσα από αυτές αποκαλύπτονται τοποθεσίες και οι άνθρωποι της πόλης, αλλά και σημαντικά ιστορικά γεγονότα που επέδρασαν στη ζωή της.

Πολύ ενδιαφέρον έχει η ευρωπαϊκή πορεία του Νισήμ Λεβή, από τα Ιωάννινα στο Παρίσι, μέσω Μασσαλίας, Νανσύ, Ωβέρνης και Πυρηναίων. Μετά το τέλος του α’ παγκοσμίου πολέμου βλέπουμε την οικογένεια Λεβή σε ταξίδια στην Ελβετία, στην Ιταλία, στη Γαλλία, στο ρυθμό της οικονομικής άνθησης της δεκαετίας 1920-1930.

Μια διαδρομή πάνω από 30 χρόνια που έληξε με τον τραγικό τρόπο του εκτοπισμού από τους ναζί.

Η οικία του Δαβιτσών Εφέντη, στα Ιωάννινα, γύρω στο 1898.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Ιστορίας στο πανεπιστήμιο Κολούμπια Μαρκ Μαζάουερ, ο οποίος προλογίζει την έκδοση, στην περίπτωση των Λεβή και των Ιωαννίνων των αρχών του 20ού αιώνα, «η θρησκεία υποβιβάζεται σε δεύτερο ρόλο. Αντίθετα, ως σημαντικότερο αναδεικνύεται το ζήτημα της κοινωνικής τους τάξης, ως τρόπου ζωής, ένδυσης, φιλοδοξιών και δεσμεύσεων, καθώς εκείνο που περιγράφεται εν τέλει είναι η βιωμένη εμπειρία του ευρωπαϊκού αστικού πολιτισμού».

Στην ιστορία των Λεβή «η θρησκεία υποβιβάζεται σε δεύτερο ρόλο. Αντίθετα, ως σημαντικότερο αναδεικνύεται το ζήτημα της κοινωνικής τους τάξης»

Μαρκ Μαζάουερ

Η… θησαυρός του μικροπωλητή

Ο Αλέξανδρος Μωυσής που υπογράφει τα κείμενα και τις λεζάντες των φωτογραφιών, έχει να αφηγηθεί και μια ακόμη ιστορία που αφορά αυτή καθαυτή την ανακάλυψη, τη διάσωση και την «ανάγνωση» του ιδιαίτερου αυτού κληροδοτήματος. Ο φωτογράφος ήταν θείος της προγιαγιάς του.

«Η ιστορία μας αρχίζει λίγο μτά το τέλος του β’ παγκοσμίου πολέμου στα Ιωάννινα. Οι Ελληνοεβραίοι παππούδες μου, έχοντας επιζήσει από τους διωγμούς των Γερμανών, κρυμμένοι κάπου κοντά στην Αθήνα, επέστρεψαν κάποια στιγμή στη γενέτειρα πόλη για να επισκεφθούν το σπίτι των προγόνων τους γνωρίζοντας ότι ήταν όλοι τους νεκροί. Όταν τελικά έφτασαν, ανακάλυψαν ότι το επιβλητικό τριώροφο σπίτι είχε λεηλατηθεί και καεί» σημειώνει προλογικά.

«Η γιαγιά μου ήταν απαρηγόρητη. Καθώς επέστρεφαν σιγά σιγά συντετριμμένοι προς το ξενοδοχείο τους, έπεσαν πάνω σε έναν πλανόδιο μικροπωλητή. «Ένα φράγκο το πανόραμα!» διαλαλούσε. Πλησίασαν και προς μεγάλη τους έκπληξη βρήκαν ότι το πανόραμα δεν ήταν τίποτε άλλο από μια παράσταση φωτογραφιών τις οποίες μπορούσε να δει κανείς μέσα σε ένα μεγάλο ξύλινο κουτί, στερεοσκοπικές γυάλινες φωτογραφικές πλάκες. Δεν υπήρχε καμία αμφιβολία. Ο προβολέας τύπου Taxiphote Jules Richard καθώς και οι γυάλινες πλάκες προέρχονταν από το σπίτι» συμπληρώνει.

Τέσσερις γενιές μετά, ήρθε η ώρα ο Αλέξανδρος Μωυσής και ο πατέρας του Ραφαήλ, να βάλουν τάξη στο κληροδότημα…

Πρώτη δημοσίευση: εφημερίδα thessnews, φύλλο 16.12.2017

Προηγούμενο άρθροΒΟΛΤΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ!
Επόμενο άρθροΝ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ: «Η ΣΙΩΠΗ ΟΤΑΝ ΣΚΟΡΑΡΕΙ Ο ΓΚΑΛΗΣ ΕΚΤΟΣ ΕΔΡΑΣ, ΕΙΝΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ…»
Σπούδασα Νομικά, θέλοντας να γίνω δημοσιογράφος. Παράλληλα, φωτογραφία. Κλικ με ριπές. Γιατί η ματιά έχει μεγαλύτερη αξία από οποιοδήποτε μηχάνημα. Πρώτη στάση 1996, στα Σπορ του Βορρά του Μπούζα και στον Ελληνικό Βορρά του Μέρτζου. Δεύτερη στάση στον free press «εξώστη» του αξέχαστου Τάσου Μιχαηλίδη. Τρίτη στάση, Μάρτιο 1998, στην ιστορική εφημερίδα «Μακεδονία» και στα πολιτιστικά με αρχισυντάκτη τον άλλον αξέχαστο Χρήστο Αρνομάλλη. Και διευθυντή το Λάζαρο Χατζηνάκο. Τέλειωσα με τη «Μακεδονία» το 2006 ως διευθυντής σύνταξης της κυριακάτικης έκδοσης, όταν ακόμη η εφημερίδα πουλούσε 17.000 φύλλα. Μετά ήρθε το «Κεντρί» όπου συνεργάστηκα ως σύμβουλος έκδοσης κι έπειτα η free press «Karfitsa» την οποία διηύθυνα από τον Φεβρουάριο του 2010 ως τον Μάιο του 2011. Τώρα, όλη η ψυχή για το thinkfree. Ούτως η άλλως, η μεγαλύτερη ατομική αντίσταση του ανθρώπου υπήρξε ανέκαθεν η ελεύθερη σκέψη.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here