Η ΟΛΕΑΝΝΑ ΚΑΙ Η ΤΑΞΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ

13/05/2017

Επι σκηνής γράφει η Κατερίνα Νικολάου / [email protected]

Στη Θεσσαλονίκη αυτές τις ημέρες παίζεται η παράσταση «Ολεάννα» του βραβευμένου με Πούλιντζερ Ντέιβιντ Μάμετ με την Κατερίνα Παπουτσάκη και τον Δημήτρη Πετρόπουλο. Η περιγραφή της παράστασης κάνει λόγο για έναν καθηγητή που προσφέρεται να βοηθήσει μια φοιτήτρια να βελτιώσει τους βαθμούς της κάνοντάς της ιδιαίτερα μαθήματα, αυτή τον κατηγορεί για σεξουαλική παρενόχληση και αυτός χάνει τα πάντα. Αυτή όμως είναι μια ελλιπής περιγραφή.

Καταρχάς ο τίτλος «Ολεάννα» αναφέρεται σε ένα νορβηγικό παραδοσιακό τραγούδι που έχει μεταφραστεί και στα Αγγλικά και κάνει λόγο για την ουτοπία μιας ιδανικής κοινωνίας. Αυτό αναφέρεται γιατί είναι μια απορία που την έχει ο θεατής καθ’ όλη την διάρκεια της παράστασης. Όχι δεν είναι το όνομα της φοιτήτριας.

Το έργο χωρίζεται σε τρεις σκηνές και ο θεατής ακολουθεί δυο ιδεολογίες να πολεμούν χωρίς να μπορεί εν τέλει να καταλήξει ποιος έχει δίκιο, εκτός αν κι ο ίδιος εξ αρχής είναι στρατευμένος. Στην πρώτη σκηνή για παράδειγμα, η φοιτήτρια Κάρολ ζητά μια συνάντηση με τον καθηγητή της γιατί οι βαθμοί της είναι κακοί. Στους διαλόγους που ακολουθούν τίθενται ερωτήματα τα οποία βρίσκει το 2017 μπροστά της η ελληνική κοινωνία: επειδή έχουν το δικαίωμα όλοι να πάνε στο πανεπιστήμιο, πάει να πει πως όλοι πρέπει να πάνε στο πανεπιστήμιο; λέει ο καθηγητής. Αλήθεια, βλέποντας όλους εκείνους που αδυνατούν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, γιατί ποτέ δεν ήθελαν να τις αρχίσουν αλλά ήθελαν από μια οικογενειακή ματαιοδοξία ή κοινωνική πίεση να «περάσουν κάπου» τις ξεκίνησαν ή την αδυναμία να απορροφήσει η αγορά εργασίας τόσους πτυχιούχους ενώ λείπουν τα εργατικά χέρια στον πρωτογενή τομέα παραγωγής ή το εμπόριο πτυχίων εντός και εκτός Ελλάδος, μήπως έχει δίκιο; Από την άλλη όμως μπορείς να στερήσεις από έναν νέο το δικαίωμα να σπουδάσει και να διεκδικήσει την άνοδό του σε ανώτερη κοινωνική τάξη καταδικάζοντάς τον σε θέση που εσύ τον έχεις υπό την εξουσία σου;  Στην τρίτη σκηνή κι ενώ έχει επέλθει η πλήρης σύγκρουση η Κάρολ επικαλούμενη τη δύναμη της ομάδας προσπαθεί να ελέγξει τον καθηγητή. Μήπως θυμίζει κάτι αυτό; Μήπως τον φοιτητικό και όχι μόνο συνδικαλισμό; Αλλά κι από την άλλη ποιον άλλον τρόπο έχουν οι φτωχοί και καταπιεσμένοι να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους;

Όταν έβλεπα στην τηλεόραση ή στον κινηματογράφο την Κατερίνα Παπουτσάκη δεν περίμενα πως θα μπορούσε να ανταπεξέλθει τόσο καλά σε ένα τόσο βαθιά πολιτικό κείμενο. Ήταν μία έκπληξη ενώ η έκπληξη έγινε ακόμα μεγαλύτερη όταν διάβασα πως η ίδια πρότεινε το κείμενο στον σκηνοθέτη. Ο ρόλος του Δημήτρη Πετρόπουλου ήταν κομμένος και ραμμένος για εκείνον και ήταν αναμενόμενη η καλή του απόδοση. Ο σκηνοθέτης Νικορέστης Χανιωτάκης αρέσκεται να «παίζει» με τέτοιου είδους κείμενα που έχουν να κάνουν με την έννοια της εξουσίας (βλέπε «Fuga») και ίσως να του έχει αφήσει ένα κατάλοιπο η θητεία του στην Ψυχολογία του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Το έργο είναι μια μηχανή παραγωγής ερωτημάτων τα οποία ο θεατής παίρνει μαζί του φεύγοντας και συνεχίζει να τα σκέφτεται μέρες μετά. Πώς μπορεί ένας άνθρωπος ελαφρά τη καρδία να γκρεμίζει το μέλλον ενός άλλου; Πόσο επηρεάζει η συλλογικότητα την ατομική συνείδηση; Πώς μπορεί μια φιλική χειρονομία να μεταφραστεί σε παρενόχληση; Μήπως είναι; Μήπως η εξουσία την κάνει να είναι;

Δείτε και την ταινία γυρισμένη το 1994.



Post a new comment