«Το πείραμα του χαμένου χρόνου» της Κανής Καραβά

0
825

Μετά τις
Βρυξέλλες,την Αθήνα, τη Δράμα και την Καβάλα, η συγγραφέας Κανή Καραβά
παρουσιάσε το νέο της βιβλίο «Το πείραμα του χαμένου χρόνου» στην Θεσσαλονίκη. Αποτελεί
το τέταρτο κατά σειρά βιβλίο της συγγραφέως.

Το «πείραμα»
αποτελεί ένα ταξίδι στο χώρο και στο χρόνο όπου η βασική ηρωίδα
μετακινείται,ταξιδεύει στη Στοκχόλμη μένει εκεί, αποκλείεται λόγω της έκρηξης
του ηφαιστείου της Ισλανδίας,κάνει μία σημαντική γνωριμία, ανακαλύπτει ένα
ημερολόγιο μέσα από το οποίο το παρελθόν διευσδύει επιμελώς στο παρόν. Το τέλος
δεν σηματοδοτεί μόνο την κατάληξη της ιστορίας, αλλά είναι και σκοπός της. Ανεξέλεγκτα
πάθη, βέβηλοι έρωτες, ματαιοδοξίες, αυτόκλητοι τιμωροί, συνυπάρχουν με απλές ανθρώπινες
αδυναμίες, καθημερινές σκηνές,ιδεόπλαστους έρωτες, σε ένα σκηνικό φωτεινό όσο
και σκοτεινό,ερωτικό, μα πάνω απ΄όλα ανατρεπτικό.

 

Πώς ξεκίνησε και πόσο
διήρκεσε το νέο σας «Πείραμα»;

Η ιδέα
γεννήθηκε τον Μάρτιο του 2010 με την έκρηξη του ηφαιστείου της Ισλανδίας.
Παρακολουθώντας τις ειδήσεις στην τηλεόραση σκέφτηκα κατά πόσο αυτό το γεγονός
θα μπορούσε να επηρεάσει τη ζωή ανθρώπων που ενδεχομένως θα έμεναν
εγκλωβισμένοι μακριά από τις εστίες τους και χωρίς επιπλέον να γνωρίζουν πότε
θα ήταν εφικτό να φύγουν, πόσο θα άλλαζε το πρόγραμμά τους και τι άλλο θα
μπορούσε να τους επιφυλάσσει μία τέτοια περιπέτεια. Η δε συγγραφή ξεκίνησε τον
Φεβρουάριο του 2011 και ολοκληρώθηκε δύο μήνες αργότερα.

 

Τραπεζούντα, Πόντος, Βρυξέλλες, Αθήνα
και Ισλανδία. Πώς συνδέονται όλες αυτές οι πόλεις;

Τραπεζούντα
οι ρίζες και τα ακούσματα εξ απαλών ονύχων, Αθήνα οι σπουδές και η πρώτη
δουλειά ως δημοσιογράφος, Βρυξέλλες ο τόπος όπου εργάζομαι και μένω εδώ και
αρκετά χρόνια, Ισλανδία μια άγνωστη για μένα χώρα που την ανακάλυψα με την
έκρηξη του ηφαιστείου Εϊαφιαλαϊόκουλ(!),
όπως και τη Στοκχόλμη όπου μετακινείται η ηρωίδα του βιβλίου και μένει εκεί
εγκλωβισμένη. Στην πολυπολιτισμική κοινωνία που ζούμε σήμερα, όλα είναι συμβατά
και όλα μπορούν να συνδεθούν.

 

Στο βιβλίο υπάρχουν 4 διαφορετικά είδη
γλώσσας.

Είναι
γεγονός. Υπάρχουν διάλογοι σε ένα γλωσσικό ιδίωμα, το ποντιακό, και τρεις
διαφορετικές μορφές γλώσσας. Η σύγχρονη καθομιλουμένη στο σύγχρονο κομμάτι, η
καθομιλουμένη του παρελθόντος και η λόγια του παρελθόντος στην οποία είναι
συνταγμένο το ημερολόγιο. Κι επειδή ακριβώς ήθελα να δώσω έμφαση στις δύο αυτές
μορφές γλώσσας, δηλαδή στην καθομιλουμένη και στη λόγια του παρελθόντος στο
βιβλίο γίνεται διεξοδική ανάλυση του γλωσσικού ζητήματος και της πολεμικής την
οποία είχε εγείρει με την παρέμβαση του Γρηγορίου Ξενόπουλου, ο οποίος ήταν
υπέρμαχος της διατήρησης και των δύο αυτών μορφών της γλώσσας. Το πείραμα της
γλώσσας το είχα κάνει και στο προηγούμενο βιβλίο, στο «Ένας αιώνας… μια
στιγμή», και εκεί ήταν κατά πολύ δυσκολότερο και σε μεγαλύτερη έκταση διότι
επρόκειτο για διαλόγους γραμμένους στην καθαρεύουσα σε αντίθεση με το
ημερολόγιο που είναι αφήγηση η οποία, εκ των πραγμάτων, είναι πιο εύκολη από
τους διαλόγους.

Ο
Ρολάν Μπαρτ, με ένα άρθρο του με τίτλο «Ο θάνατος του συγγραφέα» το 1968,
ουσιαστικά εκθρονίζει τον συγγραφέα από τον ρόλο του  ως ρυθμιστικής αρχής του κειμένου και στη
θέση του αναδεικνύει την απρόσωπη και ανώνυμη δύναμη της ίδιας της γλώσσας.

 

Τι είδους δυσκολίες αντιμετωπίζει ένας
συγγραφέας όταν επιλέγει να γράψει σε δύο χρονικά επίπεδα τα οποία
αλληλοσυνδέονται και εναλλάσσονται;

Στην
πραγματικότητα τα χρονικά επίπεδα είναι τρία. Το παρόν το  παρελθόν και το μέλλον. Το μέλλον όμως με
απασχολεί ελάχιστα ή και καθόλου. Αυτός είναι και ο λόγος του ανοιχτού τέλους.
Η υπόθεση αρχίζει στο σήμερα και λίγο πριν το μέσον διακτινίζεται στα 1926 και
διαγράφοντας μια πορεία δέκα έξι ετών κλείνει με το παρελθόν και επανέρχεται
στο παρόν. Στην ουσία δηλαδή διασπάται σε δύο επίπεδα επειδή ακριβώς
παρεμβάλλεται και μια δεύτερη ιστορία. Η σύνδεση, η συσχέτιση του σήμερα με το
χθες απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Ας μην ξεχνάμε ότι πολλές φορές το χθες με το
σήμερα διαφωνούν, χωρίς αυτό να αποκλείει και ομοιότητες όπως π.χ. η κρίση του
1929 που παραπέμπει στη σημερινή. Ο αναγνώστης καλείται να γίνει οδοιπόρος στο
σήμερα παρακολουθώντας ταυτόχρονα και την Ελλάδα του χθες, να παρακολουθήσει
δηλαδή μια πορεία του ελληνικού έθνους προς τα πίσω, ας το πω έτσι. Αφήνεται να
ανακαλύψει την καθημερινότητα των ανθρώπων μιας παλαιότερης εποχής εκείνη, τις
ανθρώπινες σχέσεις όπως ήταν διαμορφωμένες τότε, να δει μια άγνωστη χώρα, μέρη
που χάθηκαν ή άλλαξαν ανεπανόρθωτα, όλα αυτά που προκαλούν αισθήματα
χαρμολύπης. Ελπίζω το αποτέλεσμα να είναι πειστικό, αν και ο τελικός κριτής
είναι πάντα ο αναγνώστης.

 

 Όπως αναφέρατε στην παρουσίαση του βιβλίου,
«Το τέλος έμεινε εσκεμμένα ανοιχτό με την έννοια ότι ο αναγνώστης καλείται να
συμμετάσχει, αφήνεται να επιλέξει ουσιαστικά, ανάμεσα σε δύο προοπτικές που του
προτείνονται εκείνη που προτιμά»

Θεωρείτε καλύτερο ένα τέλος με ανοχτή
την επιλογή από ένα χάπι-έντ;

Τα
περισσότερα μυθιστορήματα δεν έχουν αίσιο τέλος ή τουλάχιστον δεν είναι αίσιο
έτσι όπως έχει μάθει ο κοινός αναγνώστης να ορίζει. Χωρίς λοιπόν να είναι αίσιο
το τέλος του βιβλίου, δίνει μια ελπίδα και αν το δούμε από άλλη οπτική γωνία,

τελικά οι εγκλωβισμένοι χαρακτήρες του βιβλίου με τον ένα ή τον άλλο τρόπο
απεγκλωβίζονται. Και αυτό ήταν το ζητούμενο. Το συγκεκριμένο τέλος το επέλεξα
επειδή θεώρησα  προτιμότερο να αφεθεί ο
αναγνώστης να επιλέξει εκείνο το τέλος που κατά την αντίληψή του ολοκληρώνει
την ιστορία, επειδή ακριβώς το μέλλον δεν με απασχολούσε όσο το παρόν  και εκείνο που κατ’ εξοχήν με ενδιέφερε ήταν
το παρελθόν.

 

Είναι αλήθεια ότι εμπνευστήκατε την
ιστορία από συναδέλφους σας οι οποίοι την περίοδο της έκρηξης του ηφαιστείου
ήταν εγκλωβισμένοι σε διάφορα αεροδρόμια της Ευρώπης;

Εμπνεύστηκα
την αρχή του βιβλίου παρακολουθώντας τις ειδήσεις από την τηλεόραση. Αμέσως
μετά, και μέσα από διηγήσεις συναδέλφων για τις περιπέτειές τους ανά τα διάφορα
αεροδρόμια της Ευρώπης, διηγήσεις διασκεδαστικές έως τραγελαφικές, η αρχική
ιδέα ρίζωσε, πήρε σάρκα και οστά και το αποτέλεσμα ήταν αυτό το ταξίδι στον
χώρο και στον χρόνο.

 

Τι δυσκολίες αντιμετωπίσατε στο
πέρασμα από την καθημερινότητα στην ιστορία του ελληνικού έθνους;

Αυτό
προϋποθέτει διάβασμα και καλή προετοιμασία. Ας μην ξεχνάμε ότι τα μόνα αληθινά
γεγονότα στο βιβλίο είναι τα ιστορικά, τα οποία μας επιτρέπουν να ταξιδέψουμε
σε μια άλλη Ελλάδα, όχι λιγότερο ταραγμένη από τη σημερινή και το ταξίδι αυτό,
καθώς συνδέεται με το άλλο, το εσωτερικό, δημιουργεί έντονα συναισθήματα και
εικόνες. Μια άλλη δυσκολία του συγγραφέα που επιχειρεί να αναπαραστήσει την
πραγματικότητα έγκειται στο να μην την αναπαράγει, αλλά να δημιουργεί έναν δικό
του κόσμο. Γενικά, η συνύπαρξη ιστορικών γεγονότων με αληθινούς χαρακτήρες
απαιτεί προσπάθεια και μεγάλη προσοχή.

Έχοντας μια
σχετική πείρα από το προηγούμενο βιβλίο, το «Ένας αιώνας… μια στιγμή», τόλμησα
να επαναλάβω το πείραμα και σε αυτό μου το μυθιστόρημα, σε μικρότερη έκταση
όμως.

 

Ποιος είναι ο ρόλος του ημερολογίου;

Το ημερολόγιο
είναι ένα είδος αφηγηματικής τεχνικής. Και ενώ στο υπόλοιπο βιβλίο η ύπαρξη του
αφηγητή δεν γίνεται αισθητή ή μπορεί ο αναγνώστης  να μην την αντιλαμβάνεται, εδώ προσδιορίζεται
ρητά. Το ημερολόγιο είναι αυτό που συνδέει το χθες με το σήμερα και μέσω του
Τρύφωνα Μιχαηλίδη γίνεται ο αφηγητής-πρωταγωνιστής. Δεν πρόκειται μόνο για
εσωτερικό μονόλογο καθόσον ο αφηγητής αποδίδει σκέψεις και συναισθήματα όχι
μόνον δικά του αλλά και των άλλων ηρώων. Η σκέψη, άλλωστε, κατά τον Ζενέ,
ισοδυναμεί με «σιωπηρό λόγο».  Το
ημερολόγιο επίσης μας δίνει άλλοτε την ιστορική συνέχεια και άλλοτε συμμετέχει
στη μυθοπλασία. Έπειτα, στην πρωτοπρόσωπη αφήγηση τα συναισθήματα είναι πολύ
πιο δυνατά από το τρίτο πρόσωπο στο οποίο είναι γραμμένο το υπόλοιπο βιβλίο.

 

 

Έχετε ήδη ξεκινήσει το πέμπτο σας
βιβλίο; Τι πραγματεύεται;

Ως συνήθως
έχω δύο τρία στα σκαριά. Κάποια στιγμή μπορεί να πάρω κομμάτια από το ένα και
να τα ενσωματώσω στο άλλο, όπως συνηθίζω να κάνω, ή να συνεχίσω να γράφω
παράλληλα. Τι πραγματεύεται; Ό,τι και να σας πω είναι πολύ πιθανόν να ανατραπεί
στην πορεία.  Άλλωστε αυτή είναι η
ομορφιά της συγγραφής. Όσο υπάρχει φαντασία θα υπάρχουν και ανατροπές.

 

Πόσο χρόνο της ημέρας σας απορροφά η συγγραφή
και η μελέτη;

Λόγω
ωραρίου εργασίας γράφω συνήθως αργά το βράδυ, μεταξύ εννέα και μία ή δύο το
πρωί. Δεν μπορώ να πω ότι γράφω κάθε μέρα, αυτό εξαρτάται και από τις άλλες μου
υποχρεώσεις. Το διάβασμα προηγείται πάντα της συγγραφής. Ο χρόνος στην
περίπτωση αυτή εξαρτάται από τον όγκο των στοιχείων που απαιτούνται. Οι νύχτες
μου οφείλω να ομολογήσω ότι δεν είναι λευκές!

 

 

Βιογραφικό:

Η Κανή Καραβά
γεννήθηκε στη Φτελιά της Δράμας όπου και τελείωσε το σχολείο. Σπούδασε
δημοσιογραφία και δημοσιολογία. Σήμερα ζει στις Βρυξέλλες και εργάζεται στη
Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το πείραμα του χαμένου
χρόνου είναι το τέταρτο μυθιστόρημά της. Επό τις Εκδόσεις Κέδρος κυκλοφορεί
επίσης το μυθιστόρημά της Ένας αιώνας… μια στιγμή και μελλοντικά θα κυκλοφορήσει
σε επανέκδοση το Σχήμα οξύμωρον.

 

Προηγούμενο άρθροΤο «Μαγαζάκι του τρόμου» πάει Καβάλα!
Επόμενο άρθροΒόλτες στην Ιστορία
Τι είναι το thinkfree; Καλή ερώτηση. Μια παρέα, έτσι ξεκίνησε κι έτσι συνεχίζει, που θέλει να ποστάρει χωρίς περιορισμούς ό,τι την ευχαριστεί. Ό,τι γράφει ή ό,τι διαβάζει. Στο thinkfree δίνουμε το λόγο στους ανθρώπους του πολιτισμού μέσα από τη δραστηριότητά τους, αναδεικνύουμε νέα πρόσωπα με κοινό χαρακτηριστικό τη θετική σκέψη (think positive) και τη δημιουργικότητα σε κάθε τομέα και χώρο (πολιτιστικό, επιχειρηματικό, επιστημονικό κ.ά.), φιλοξενούμε ελεύθερα (write free) τεκμηριωμένες απόψεις για θέματα πολιτικής πολιτισμού, πολιτικής και κοινωνίας, οικολογίας και αστικού περιβάλλοντος, αρχιτεκτονικής και υγιεινής ζωής. Το thinkfree είναι κι ένα διπλό πείραμα: σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων που το στηρίζουν, αλλά και δημιουργίας ενός no budget ηλεκτρονικού περιοδικού (e-magazine). Γι' αυτό δεν είναι τυχαίο ότι μακροημερεύουμε χωρίς δυσκολία! Με σεβασμό και εκτίμηση, με αγάπη γι' αυτό που κάνουμε.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.