«Αρχαίο Φως» του Τζων Μπάνβιλ

0
1068

thumbnailΤζων Μπάνβιλ, Αρχαίο Φως, εκδ. Καστανιώτης, μετάφραση: Τόνια Κοβαλένκο

Της Τέσυς Μπάιλα

«Εικόνες από το μακρινό παρελθόν συνωστίζονται στο μυαλό του και τις περισσότερες φορές δεν είμαι βέβαιος αν πρόκειται για αναμνήσεις ή επινοήσεις».

Μέσα σ’ αυτή τη μικρή φράση συνοψίζεται όλο το νόημα του νέου βιβλίου του Μπάνβιλ το Αρχαίο Φως που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη σε μετάφραση της Τόνια Κοβαλένκο, με το οποίο επιστρέφει ο συγγραφέας της «Θάλασσας» που τιμήθηκε με το βραβείο Μπούκερ 2005.

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε όλα όσα ζήσαμε και σε όλα όσα η μνήμη μετά από χρόνια μπορεί να ανακαλέσει; Ή μήπως επιλέγει η μνήμη περιστατικά τα οποία ανάλογα με όλα όσα ζήσαμε μετά χρωματίζει όπως θέλει; Και τελικά όλα όσα ανακαλεί είναι πράγματι θραύσματα της προηγούμενης ζωής μας ή επινοεί νέα περιστατικά, καταστάσεις τις οποίες ουδέποτε βιώσαμε για να τροποποιήσει τις προσωπικές μας θύμησες;

 Το «Αρχαίο Φως» είναι το τέταρτο μέρος μιας τετραλογίας ουσιαστικά μετά την»Έκλειψη», το «Σάβανο» και τη «Θάλασσα» και ο αφηγηματικός τόνος που επιλέγει ο συγγραφέας μοιάζει να είναι ο ίδιος, καθώς  μας συστήνει εκ νέου πρόσωπα που έχουμε δει και στα προηγούμενα βιβλία του.

Ο Αλεξάντερ Κλιβ είναι ένας παλαίμαχος ηθοποιός. Η καριέρα του θα αναβιώσει όταν δεχτεί ένα ρόλο στη κινηματογραφική ταινία «Η επινόηση του παρελθόντος» και θα καταλάβει ότι πάντα υπάρχει ένα «χάσμα» ανάμεσα σε ό,τι ζήσαμε και σε ό,τι θυμόμαστε από αυτό. Η νεαρή συμπρωταγωνίστριά του θα γίνει ο προσωπικός του οδηγός στην ανακάλυψη των επινοήσεων. Η ίδια θρηνεί τον δικό της πατέρα κι ανάμεσα στον Αλεξάντερ και σε εκείνη θα αναπτυχθεί μια σχέση στοργής. Η δική του μνήμη παλεύει ανάμεσα στον εφηβικό έρωτα και στην απώλεια, το θάνατο της κόρης του  και τη τρέλα. Αντιστύλι σε όλα αυτά γίνονται οι προσωπικές του αναμνήσεις. Αναμνήσεις από έναν μεγάλο έρωτα, αυτός ανάμεσα στον Αλεξάντερ των δεκαπέντε ετών και στη κατά πολλά χρόνια μεγαλύτερή του και μητέρα του καλύτερου του φίλου κυρία Γκρέι.

Αυτό είναι το πρωτογενές υλικό της ιστορίας.  Κι από αυτό το υλικό ο Μπάνβιλ θα βρει την ευκαιρία να μιλήσει για το χρόνο, τη χαμένη αθωότητα της νιότης, τον αποχωρισμό, την απομάκρυνση, το βίαιο θάνατο, την απώλεια.  Μέσα από εσωτερικούς μονολόγους ο πρωταγωνιστής του Μπάνβιλ περιγράφει με μοναδικό τρόπο, ρεαλισμό, ακρίβεια και ποιητικό αισθησιασμό όλες εκείνες τις μνήμες ζωής που έγιναν η αιτία για να αποδομηθεί η προσωπική του αθωότητα. Ταυτόχρονα μέσα από την ανάκληση αυτού του έρωτα, ενός έρωτα με επιρροές από τη «Λολίτα» του Ναμπόκοφ, που όμως  αυτή τη φορά βιώνει ένα δεκαπεντάχρονο αγόρι με μια μεγαλύτερη γυναίκα, ο Μπάνβιλ αποδίδει τις πιο λεπταίσθητες φωτοσκιάσεις του έρωτα και του χαμού.

Μια νοσταλγία, μια «αίσθηση ρευστής ορμής», ένα ιδιαίτερο υπόκωφο χιούμορ, φευγαλέοι υπαινιγμοί κι ένα πυκνό αφηγηματικό ύφος συνταιριασμένα απόλυτα με μια γλωσσική αρχιτεκτονική είναι η βάση για το βιβλίο αυτό. Ο πλούτος της γλωσσικής ηχητικής, οι ψιλοδουλεμένες φράσεις, οι επιλεγμένες λεκτικές αποχρώσεις  τα νοήματα και οι συμβολισμοί τους  καθηλώνουν τον αναγνώστη. Η μουσικότητα που διατρέχει το κείμενο τον αναγκάζει να αφουγκραστεί τους λεκτικούς σχηματισμούς του συγγραφέα και να δει ολοκάθαρα μπροστά του τις εξελισσόμενες σκηνές είτε αυτές περιγράφουν με εκλεπτυσμένο αισθησιασμό μια ερωτική σκηνή είτε ρίχνουν τον προβολέα σε αποτρόπαιες στιγμές.

Ο Μπάνβιλ στήνει έναν αφηγηματικό κορμό ανάμεσα σε δυο άξονες. Από τη μια έχουμε τον εφηβικό έρωτα του Αλεξάντερ και από την άλλη τη πατρική του σχέση με τη νεότερη ηθοποιό που στο βάθος του θυμίζει τη νεκρή του κόρη. Και υπογράφει ένα κείμενο που ενώ διαθέτει λυρικότητα δεν είναι μελοδραματικό και παράλληλα είναι τόσο ανάγλυφο που αναγκάζει τον αναγνώστη του να ψηλαφίσει με τις άκρες των δαχτύλων του ή καλύτερα να «ιχνηλατήσει με τα ακροδάχτυλά του» τη ραχοκοκαλιά του γλωσσικού του σώματος.

Και παντού και πάντα το φως, εκείνο το αρχετυπικό φως που φωτίζει όλα όσα η «ίδια η μνήμη η γινάμενη παρόν» φέρνει στην επιφάνεια. Κι αναγνώστης, κλείνοντας αυτό το βιβλίο καλείται να αποφασίσει αν όλα όσα διάβασε είχαν υπάρξει πραγματικά ή όχι στη ζωή του Αλεξάντερ ή αν κάποια περιστατικά από αυτά τα είχε επινοήσει η μνήμη του. Κι όλα αυτά σε μια μεγάλη συγγραφική  στιγμή ενός σπουδαίου συγγραφέα.

Προηγούμενο άρθροTHINK & CLICK / Καλημέρα… από τον Άγιο Γερμανό!
Επόμενο άρθροDON’T JUDGE A BOOK BY THE COVER / «Η Δεσποινίδα»
Τι είναι το thinkfree; Καλή ερώτηση. Μια παρέα, έτσι ξεκίνησε κι έτσι συνεχίζει, που θέλει να ποστάρει χωρίς περιορισμούς ό,τι την ευχαριστεί. Ό,τι γράφει ή ό,τι διαβάζει. Στο thinkfree δίνουμε το λόγο στους ανθρώπους του πολιτισμού μέσα από τη δραστηριότητά τους, αναδεικνύουμε νέα πρόσωπα με κοινό χαρακτηριστικό τη θετική σκέψη (think positive) και τη δημιουργικότητα σε κάθε τομέα και χώρο (πολιτιστικό, επιχειρηματικό, επιστημονικό κ.ά.), φιλοξενούμε ελεύθερα (write free) τεκμηριωμένες απόψεις για θέματα πολιτικής πολιτισμού, πολιτικής και κοινωνίας, οικολογίας και αστικού περιβάλλοντος, αρχιτεκτονικής και υγιεινής ζωής. Το thinkfree είναι κι ένα διπλό πείραμα: σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων που το στηρίζουν, αλλά και δημιουργίας ενός no budget ηλεκτρονικού περιοδικού (e-magazine). Γι' αυτό δεν είναι τυχαίο ότι μακροημερεύουμε χωρίς δυσκολία! Με σεβασμό και εκτίμηση, με αγάπη γι' αυτό που κάνουμε.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.