Βασικός μεταβολισμός

0
2125

UDI'S HEALTHY FOODS LLC - Over 4 Million Canadians Gluten-Free

Πολλές οι θεωρίες, που αφορούν στο βασικό μεταβολισμό, πολλές και οι γνώμες που έχουν εκφραστεί κατά καιρούς από ειδικούς και μη. Έρευνες πραγματοποιούνται συνέχεια ανά τον κόσμο για να εξακριβώσουν πότε αυξάνεται ή πότε μειώνεται. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο καθένας έχει τις δικές του ενεργειακές απαιτήσεις, οι οποίες καθορίζονται από συγκεκριμένους παράγοντες, που θα αναπτυχθούν στην συνέχεια.

Η ενέργεια που έχει ανάγκη ένα άτομο χωρίζεται σε δύο μέρη, την ενέργεια που είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη και τη συντήρηση καθώς επίσης και την ενέργεια που είναι απαραίτητη για την φυσική δραστηριότητα. Η ενέργεια που είναι απαραίτητη για την διατήρηση των βασικών λειτουργιών του οργανισμού ονομάζεται βασικός μεταβολισμός(BMR) ή μεταβολισμός ηρεμίας ή ανάπαυσης(RMR) και δαπανάται  για :

  1. Την διατήρηση του μυϊκού τόνου(σύσπαση των μυών) και της θερμοκρασίας του σώματος.
  2. Την κυκλοφορία.
  3. Την αναπνοή.
  4. Την λειτουργία των αδένων.
  5. Την λειτουργία των κυττάρων.
  6. Την αύξηση του οργανισμού.

Και λίγα μαθηματικά…

Μετράται σε συνθήκες ηρεμίας, σε θερμοκρασία δωματίου (20 – 25οC), τουλάχιστον 14 ώρες μετά το τελευταίο γεύμα και πολλές ώρες αργότερα μετά από αυστηρή άσκηση. Υπολογίζεται με την βοήθεια δύο τύπων, έναν για τους άνδρες και τον άλλον για τις γυναίκες.

 BMRάνδρες = 66 + (13.7 * Β ) + (5 * Y ) – (6,7 * H ) = ….kcal / ημέρα

BMRγυναίκες = 655 + (9,6 * Β ) + (1.7 * Υ ) – (4,7 * Η ) =    kcal / ημέρα

Όπου Β το βάρος σε κιλά, Υ το ύψος σε cm και Η η ηλικία σε έτη

Ο βασικός μεταβολισμός ενός ενήλικου άνδρα είναι κατά μέσο όρο 1700kcal / ημέρα και της γυναίκας είναι 1400kcal / ημέρα.

Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τον βασικό μεταβολισμό

Όπως προανέφερα, ο βασικός μεταβολισμός επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Αυξάνεται ή μειώνεται ανάλογα με την περίπτωση. Ας δούμε πιο συγκεκριμένα τις περιμέτρους που τον επηρεάζουν.

Το μέγεθος και η σύνθεση του σώματος

Τα παχύσαρκα άτομα εμφανίζουν μικρότερο βασικό μεταβολισμό ανά κιλό σωματικού βάρους απ’ ότι τα φυσιολογικά άτομα του ίδιου ύψους, φύλλου και ηλικίας. Είναι γνωστό ότι ο μυϊκός ιστός είναι μεταβολικά περισσότερο ενεργός απ’ ότι ο λιπώδης ιστός. Οι αθλητές που έχουν αναπτυγμένο μυϊκό σύστημα έχουν 5% υψηλότερο μεταβολισμό από αντίστοιχα φυσιολογικά άτομα.

Η επιφάνεια του σώματος παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στον καθορισμό του Β.Μ. τα μικρόσωμα άτομα εμφανίζουν υψηλότερο Β.Μ. για κάθε μονάδα επιφάνειας του σώματος από εκείνη των μεγαλόσωμων.

Το φύλο, η ηλικία και η ανάπτυξη

Οι γυναίκες έχουν Β.Μ. 5 – 10% χαμηλότερο από εκείνο των ανδρών του ίδιου βάρους και ύψους. Φυσιολογικές διακυμάνσεις του Β.Μ. εξαρτώνται από την ηλικία και την ανάπτυξη. Ο Β.Μ. είναι υψηλότερος τον πρώτο και τον δεύτερο χρόνο της ζωής του ατόμου και μειώνεται κατόπιν, μέχρι να αυξηθεί ξανά κατά την διάρκεια της εφηβείας στα αγόρια και στα κορίτσια. Η πρόσληψη ενέργειας για τα αγόρια και τα κορίτσια κάτω των 10 ετών είναι ίδια αλλά από το 11ο έτος της ηλικίας και μετά η πρόσληψη διαφοροποιείται και γίνεται υψηλότερη για τα αγόρια απ’ ότι για τα κορίτσια γιατί λαμβάνεται υπ’ όψιν η μεταβολή της σύνθεσης του σώματος που λαμβάνει χώρα αυτή την περίοδο. Κατά την διάρκεια της ζωής του ενήλικα παρατηρείται σταθερή μείωση του Β.Μ. αυτό πιθανόν οφείλεται στη μείωση της κυτταρικής μάζας που επέρχεται με τον χρόνο, τη μείωση του μυϊκού ιστού , την μείωση του μυικού τόνου και την μείωση της φυσικής δραστηριότητας του ατόμου. Η μείωση αυτή υπολογίζεται σε 2% περίπου για κάθε δεκαετία.

Ο πυρετός

Οι λοιμώξεις και ο πυρετός αυξάνουν τον μεταβολισμό περίπου κατά 12 – 13% για κάθε βαθμό C.

Ενδοκρινείς αδένες.

Εκκρίσεις ορισμένων αδένων όπως του θυρεοειδούς, των επινεφριδίων και των παραθυρεοειδών επηρεάζουν τον μεταβολισμό. Τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα παρουσιάζουν οι διαταραχές του θυρεοειδούς αδένα. Ο υπερθυρεοειδισμός αυξάνει τον μεταβολισμό, ενώ ο υποθυρεοειδισμός τον μειώνει. Η αδρεναλίνη, η οποία παράγεται από τον μυελό των επινεφριδίων προκαλεί παροδική αύξηση του μεταβολισμού.

Διατροφική κατάσταση

Για να γίνει εξοικονόμηση ενέργειας σε περίπτωση παρατεταμένης νηστείας ή μακροχρόνιου υποσιτισμού ο οργανισμός μειώνει τις ενεργειακές του απαιτήσεις με αποτέλεσμα να παρατηρείται μείωση του μεταβολισμού της τάξης του 50%.

Κλίμα

Άτομα που ζουν σε αρκτικές περιοχές εμφανίζουν αύξηση του βασικού μεταβολισμού κατά 15 – 20%. Παρόλα αυτά όμως, επειδή ο άνθρωπος συνήθως διατηρεί το περιβάλλον του σε σταθερή θερμοκρασία(καλοριφέρ, μόνωση, ψυχρός αέρας του καλοκαιρινούς μήνες), δεν φαίνεται να επηρεάζεται ο Β.Μ. σοβαρά από τις κλιματικές αλλαγές.

Τροφή, άσκηση και νερό

Είναι σημαντικό να καταναλώνονται 5 μικρά και συχνά γεύματα κατά την διάρκεια της ημέρας. Το ένα γεύμα την ημέρα δεν βοηθάει τον μεταβολισμό, αντιθέτως μάλιστα τον μπλοκάρει. Τρόφιμα όπως ο καφές, η κόκκινη καυτερή πιπεριά(τσίλι) και το πράσινο τσάι βοηθούν τον μεταβολισμό, αυξάνοντας τον. Πιο συγκεκριμένα έρευνες κάνουν λόγο για την θερμογενετική επίδραση της τροφής η οποία λειτουργεί αυξάνοντας τον μεταβολισμού. Φαίνεται ότι η επίδραση αυτή της τροφής στον μεταβολισμό ξεκινάει με την έναρξη της πέψης.

Η άσκηση φυσικά δεν θα μπορούσε να λείπει από τον κατάλογο, αφού στα πλαίσια μιας σωστής και ισορροπημένης διατροφής, βοηθάει στην μείωση του λίπους, στην αύξηση του μυϊκού ιστού και κατ’ επέκταση στην αύξηση του μεταβολισμού. Αρκούν 30- 45 λεπτά καθημερινά.

Το σώμα μας αποτελείται από λιπώδη και άλιπη μάζα. Στην άλιπη μάζα συμπεριλαμβάνονται ο μυϊκός ιστός, τα οστά και τα όργανα καθώς και το νερό. Όσο περισσότερο νερό καταναλώνετε τόσο περισσότερη άλιπη μάζα υπάρχει στον οργανισμό. Αυτό έχει ως επακόλουθο την αύξηση του μεταβολισμού.

Στερητικές δίαιτες και το φαινόμενο γιο – γιο

Οι δύο παραπάνω περιπτώσεις παρατηρούνται συχνά και έχουν αρνητική επίδραση στον μεταβολισμό. Οι διαιτολόγοι εμμένουν στην αργή και σταθερή απώλεια βάρους και λένε όχι στην γρήγορη απώλεια. Συγκαταλέγουν μάλιστα τις στερητικές δίαιτες στις ανορθόδοξου τύπου δίαιτες. Το βάρος που χάνεται σε αυτές τις περιπτώσεις οφείλεται στην απώλεια του μυϊκού ιστού. Επίσης, μετά το πέρας της συγκεκριμένης δίαιτας υπάρχει “εντονότατη”  επιθυμία να φάμε ότι μας απαγορεύτηκε το προηγούμενο διάστημα. Καλό είναι να θυμόμαστε ότι, όταν θα προσλάβουμε ξανά το βάρος που χάσαμε θα αυξήσουμε και το ποσοστό του λίπους στο σώμα.

Το γιο – γιο τώρα πια δεν είναι μόνο παιχνίδι. Χρησιμοποιείται για να δηλώσει την ανακύκλωση του βάρους, την απώλεια των κιλών και στην σταδιακή επανάκτησης τους. Αυτό συμβαίνει όταν η δίαιτα αποσκοπεί στην γρήγορη απώλεια του βάρους, είναι στερητική και πολύ αυστηρή. Οι συνέπειες των στερητικών προγραμμάτων διατροφής έγιναν γνωστές νωρίτερα και σ αυτές θα πρέπει, τέλος, να συγκαταλέξουμε την αρνητική επίδραση που έχουν τόσο στο ψυχισμό όσο και στην υγεία του ατόμου.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.