Γεύσεις με νοσταλγία

0
617

barca1
Γράφει η Τέσυ Μπάιλα

b192831Ένα νέο βιβλίο με θέμα τη γευστική μνήμη κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Έναστρον με τίτλο «Γεύσεις με Νοσταλγία» γεύσεις που περνούν από γενιά σε γενιά και γίνονται η αφορμή για γευστικά ταξίδια.

Το «Γεύσεις με νοσταλγία» δεν είναι ένα ακόμα βιβλίο με συνταγές που απευθύνεται σε νοικοκυρές που θέλουν να μάθουν πώς να μαγειρεύουν. Αυτό που το διαφοροποιεί είναι κυρίως η χαρακτηριστική του δομή. Το βιβλίο αρχίζει με ένα παραμύθι, κάτι που δεν είναι συνηθισμένο και είναι αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό που το διαφοροποιεί εντελώς από βιβλία τέτοιου τύπου.

Έτσι λοιπόν ανοίγοντας την πρώτη σελίδα του βιβλίου ο αναγνώστης μπαίνει αυτομάτως σε ένα κόσμο μαγικό. Το παραμύθι της Ζαχαμέλας και του Γκριζούλη που φτιάχνουν γλυκά χρησιμοποιώντας ένα μαγικό υγρό κι ενός λιχούδη βασιλιά που θέλει να κατακτήσει τα πάντα. Το παιχνίδι ερωτήσεων που θα σκαρφιστεί η Ζαχαμέλα θα οδηγήσει σε μια σειρά αποκαλύψεων, ο βασιλιάς θα μεταμορφωθεί σε κόρακα και ο Γκριζούλης θα βρει την ταυτότητά του. Κι όλα αυτά επειδή το παραμύθι είναι κατά κύριο λόγο το συγγραφικό είδος της Ισμήνης και μέσα από αυτό μας εισάγει σε έναν άλλο κόσμο, έναν κόσμο στον οποίο θα επικρατούν γεύσεις και μυρωδιές από κανέλα, γαρύφαλλο, ζάχαρη, σοκολάτα, βούτυρο, κυρίως γεύσεις προετοιμασμένες από ανθρώπους που μαγειρεύοντας προσφέρουν περισσότερο αγάπη και ζεστασιά παρά το ίδιο το φαγητό.

Μετά από αυτό το εισαγωγικό παραμύθι το βιβλίο είναι χωρισμένο σε δώδεκα ενότητες. Ακριβώς όπως δώδεκα είναι οι μήνες του χρόνου. Σε κάθε μία από αυτές τις ενότητες παρουσιάζονται πέντε γλυκά και πέντε φαγητά. Συνυφασμένες οι συνταγές με έθιμα που σχετίζονται ημερολογιακά με τον κάθε μήνα και απλές στην εκτέλεσή τους γίνονται η αφορμή για ένα γευστικό ταξίδι. Αλλά και ένα ταξίδι μνήμης μέσα από την ιστορική διαχρονικότητα των συνταγών.

Η Ισμήνη έχει συλλέξει με πολλή αγάπη συνταγές από τη Σμύρνη, γευστικούς πειρασμούς που πέρασαν από τη προγιαγιά της σε εκείνη, φέροντας μαζί τους και το βιωματικό φορτίο μιας ολόκληρης εποχής και μιας πατρίδας χαμένης. Και αυτό που μας προκαλεί να δούμε και να γευτούμε φυσικά είναι πώς η ιστορική μνήμη διασώζεται καμιά φορά και σε πολύ απλά πράγματα όπως είναι ένα πιάτο φαγητό που φτάνει στο τραπέζι μας μαγειρεμένο με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που μαγειρευόταν πολύ παλιά.

Η Ισμήνη δεν καταγράφει απλώς τις συνταγές για να μην χαθούν στα επόμενα χρόνια. Τις τοποθετεί με ένα σύγχρονο τρόπο μέσα στο σήμερα και παίζει μαζί τους δίνοντάς τους πρωτότυπα ονόματα, όπως παχουλά χωνάκια, ο χορός των σταφυλιών, γλυκό κρησφύγετο, όταν τα αμύγδαλα συνάντησαν τη ζάχαρη, κοιμισμένο σιμιγδάλι.

Με ένα ευρηματικό τρόπο η συγγραφέας μας εισάγει στην κάθε ενότητα με μια μικρή εισαγωγική ιστορία, έθιμα σμυρναίικα, συνήθειες αλλοτινών εποχών, καταγραφές μιας κοινωνικής ανθρωπογεωγραφίας που αυθόρμητα ρέουν στο χαρτί μια και η συγγραφέας έχει το προνόμιο να έχει αφουγκραστεί από παιδί το παρελθόν αυτό και να έχει μεγαλώσει μέσα σε μια οικογένεια στην οποία τα έθιμα αυτά και οι συνήθειες επέζησαν ατόφια.

Η γιαγιά Κωστάνθη, η θεία η Καναιλάκαινα και ένας θίασος προγόνων που δεν παρέμειναν μόνο ως αναμνηστικές φωτογραφίες μέσα στο σπίτι αλλά πέρασαν ως συνείδηση στη ζωή της Ισμήνης ζωντανεύουν μέσα στο βιβλίο και διηγούνται ξανά την ιστορία τους, τον τρόπο που σκέφτονταν και ζούσαν, τις νοοτροπίες που κουβαλούσαν, τα ρούχα που φορούσαν, τις σκέψεις που μοιράζονταν. Για παράδειγμα σας διαβάζω ένα μικρό απόσπασμα, από την εισαγωγή στο μήνα Αύγουστο:

Πολλές νοικοκυρές στη γειτονιά, αλλά την Κωνστάνθη, καμιά τους

δεν τη φτάνει. Μέχρι και ο φούρναρης το λέει: «Όλες μου φέρνουν φα-

γητά για ψήσιμο, αλλά σαν της κυράς Κωνστάνθης, τι να σας πω! Ντα-

λώνει ο τόπος από τη μοσχοβολιά.»

Όλα κι όλα. Έτσι έμαθε η Κωνστάνθη απ’ τη μάνα της. Το φαγητό

να το φροντίζει πάντα. Και ακάματη, δεν ξεχνάει κάθε μήνα να ετοιμά-

ζει και κάτι. Τον Μάιο μαζεύει τα ροζ μαγιάτικα τριαντάφυλλα, από τον

κήπο της και ετοιμάζει το ξύδι, το λιβάνι και τη ροδοζάχαρη. Και τα ζαρ-

ζαβατικά της όλα φρέσκα. Τον Ιούλιο μαζεύει μελιτζάνες, μπάμιες, πιπε-

ριές, αμπελόφυλλα, ντομάτες. Κόβει τις μελιτζάνες φέτες και τις περνά

σ’ ένα σκοινάκι. Το ίδιο κάνει για τις μπάμιες, τις πιπεριές, τα αμπελό-

φυλλα. Τα τυλίγει όλα σε τουλπάνια και τα κρεμάει στην κουζίνα, έτοι-

μα να χρησιμοποιηθούν καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Τις ντομά-

τες τις βράζει και τις κάνει πελτέ. Ετοιμάζει τα τουρσιά της και τον Αύ-

γουστο φτιάχνει χυλοπίτες, μανέστρα για το χαμούρ πιλάφ και τραχανά

για τα κρύα βράδια του χειμώνα. Παστώνει τα ψάρια της: γαύρο, κολιό,

σαρδέλα. Τον Σεπτέμβριο φυλάει μούστο, για να έχει πάντα μουσταλευ-

ριά και φτιάχνει τα ρετσέλια. Τον Οκτώβριο δεν αμελεί να πάρει το κα-

λαθάκι της, μετά τα πρώτα πρωτοβρόχια και να πάει στους αγρούς για

να μαζέψει σαλιγκάρια, μαζί με τις φιλενάδες της. Και κάθε μήνα δια-

φορετικό γλυκό του κουταλιού, μαρμελάδα, λικέρ. Όλα χειροποίητα και

σε μεγαλύτερη ποσότητα, από αυτή που χρειάζεται το σπιτικό της: για

να φιλεύει τα παιδιά, που δεν έχουν την τύχη των δικών της. Κρυφά

όμως, γιατί δεν είναι σωστό να το ξέρει κανένας, ούτε καν αυτός που του

τα προσφέρει, για να μην τον πληγώσει. Παράλληλα εργόχειρα, κεντη-

τά, αλλά κυρίως πλεκτά: με το βελονάκι, τη βελόνα ραψίματος, τη βελό-

να πλεξίματος. Και αυτά τα τελευταία θα μείνουν παρακαταθήκη στους

απογόνους για να θυμίζουν τη ζωή και τις ιστορίες της…

Ένα στοιχείο που κάνει αυτό το βιβλίο τόσο ιδιαίτερο είναι και το αισθητικό του κομμάτι που επιμελήθηκαν οι εκδόσεις Έναστρον. Ανοίγοντάς το κανείς νιώθει ότι έχει ανοίξει ένα συλλεκτικό βιβλίο, ένα βιβλίο με την αισθητική μιας περασμένης εποχής  και όχι ένα βιβλίο συνταγών όπως τα συνηθισμένα που κυκλοφορούν στις μέρες μας. Ο συνδυασμός της μνήμης που καταθέτει η συγγραφέας και της μορφής που τελικά πήρε το βιβλίο είναι σίγουρα ένα μεγάλο πλεονέκτημα για την έκδοση αυτή.

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.