Γυναικεία αθλητική τριάδα

0
1176

41867126

Γράφει η Μαρία Παναγιωτοπούλου / Διαιτολόγος – Διατροφολόγος / [email protected]

Το ποσοστό όσων ασχολούνται με τον αθλητισμό ολοένα και αυξάνεται. Άντρες και γυναίκες όλων των ηλικιών ακόμα και μικρά παιδιά έχοντας αντιληφθεί την χρησιμότητα της καθημερινής άσκησης σπεύδουν σε αθλητικά σωματεία, προκειμένου να επωφεληθούν. Σε επαγγελματικό επίπεδο βέβαια τα πράγματα είναι πιο δύσκολα. Απαιτείται πειθαρχία και σκληρή δουλειά για την επίτευξη των στόχων. Οι επαγγελματίες αθλητές καλούνται κάθε φορά να ξεπεράσουν τον εαυτό τους για να πετύχουν ένα νέο ρεκόρ.

Οι γυναίκες που ασχολούνται επαγγελματικά με τον αθλητισμό προπονούνται πολύ σκληρά και ορισμένες φορές οι επιπτώσεις στην υγεία τους έχουν αρνητικές επιπτώσεις. Οι αθλήτριες επιδιώκουν ένα πολύ χαμηλό βάρος και ένα χαμηλό ποσοστό λίπους ώστε να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους αλλά και την εμφάνισή τους. Η γυναικεία αθλητική τριάδα(female athlete triad) είναι η συνέπεια της παραπάνω επιδίωξης. Επηρεάζει πολλές γυναίκες και έφηβα κορίτσια που ασχολούνται με τον αθλητισμό. Αναφέρεται ως τριάδα γιατί περιέχει τα συμπτώματα τριών καταστάσεων – ασθενειών, αυτά της διατροφικής διαταραχής(disordered eating), της αμηνόρροιας(amenorrhea) και της οστεοπόρωσης(osteoporosis). Όσες γυναίκες ασχολούνται με αθλήματα, τα οποία απαιτούν καλή σωματική διάπλαση και στα οποία δίνεται έμφαση στο χαμηλό σωματικό βάρος όπως ο χορός, το καλλιτεχνικό πατινάζ, οι καταδύσεις, η ενόργανη και η ρυθμική γυμναστική, το μπαλέτο, είναι πιο επιρρεπείς να εμφανίσουν το σύνδρομο αυτό. Διατρέχουν τον ίδιο κίνδυνο και αυτές που ασχολούνται με αθλήματα όπως ο στίβος, η κολύμβηση, η πετοσφαίριση, οι ιπποδρομίες και η κωπηλασία είτε γιατί χρειάζεται να φοράνε αποκαλυπτικά ρούχα οπότε η εμφάνιση τους πρέπει να είναι προσεγμένη, είτε γιατί οι αθλήτριες κατατάσσονται σε κατηγορίες ανάλογα με το σωματικό βάρος τους. Ωστόσο, είναι πολύ μικρός ο αριθμός των αθλητριών που παραδέχονται ότι ταλαιπωρούνται από την εν λόγο κατάσταση. Οι περισσότερες αποκρύπτουν τα συμπτώματα με συνέπεια κάποιες να καταλήγουν κιόλας.

Όλα ξεκινούν όταν μειώνεται η πρόσληψη της τροφής, με σκοπό την απώλεια του βάρος. Για να πετύχουν την μείωση του βάρους καταφεύγουν σε ανορθόδοξες μεθόδους αδυνατίσματος και απίσχανσης. Εξαιτίας, της μειωμένης θερμιδικής πρόσληψης παρατηρείται έλλειψη πολλών θρεπτικών συστατικών και το ασβέστιο είναι ένα αυτά. Η αμηνόρροια προέρχεται από την μειωμένη διαθεσιμότητα ενέργειας αλλά και από την αυξημένη φυσική δραστηριότητα. Αυτή με την σειρά της προκαλεί μείωση των οιστρογόνων, τα οποία είναι υπεύθυνα για την δέσμευση του ασβεστίου. Η κατάσταση αυτή σε συνδυασμό με την μειωμένη πρόσληψη ασβεστίου από την τροφή οδηγεί σε οστεοπόρωση.

Η διαταραχή λήψης τροφής αποτελεί το πρώτο στάδιο της γυναικείας αθλητικής τριάδας. Στην προσπάθεια τους οι αθλήτριες να επιτύχουν ένα χαμηλό βάρος ακολουθούν διάφορες τακτικές όπως η παρατεταμένη νηστεία και η χρήση διουρητικών και καθαρτικών. Προκαλούν επίσης και εμετό ώστε να προσλάβουν όσο το δυνατόν λιγότερες θερμίδες και να μην αυξήσουν το βάρος τους. Εκτός από τον εμετό οι αθλήτριες εκδηλώνουν τόσο ανορεκτικές όσο και βουλιμικές τάσεις απέναντι στην τροφή. Μην ξεχνάτε όμως ότι η διατροφική διαταραχή αποτελεί σοβαρότατη νόσο, η οποία οδηγεί σε κατάθλιψη, χρήση ουσιών και θάνατο από καρδιακές αρρυθμίες ή αυτοκτονία. Εξαιτίας, της μειωμένης θερμιδικής πρόσληψης οι αθλήτριες δεν αποδίδουν όπως πρέπει στην προπόνηση ή στον αγώνα, αισθάνονται κουρασμένες, δεν είναι συγκεντρωμένες και πέφτει το ανοσοποιητικό τους σύστημα. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν, ότι η θεραπεία πρέπει να είναι άμεση. Η πάσχουσα χρειάζεται, να θέλει να δεχτεί την βοήθεια των ειδικών ώστε να συνεχίσει με επιτυχία την θεραπεία, το χρονικό διάστημα της οποίας εξαρτάται από τη σοβαρότητα της διαταραχής. Όσο πιο γρήγορα η αθλήτρια κοινοποιήσει στο περιβάλλον της το πρόβλημα που αντιμετωπίζει, τόσο καλύτερα.

Το δεύτερο στάδιο του συνδρόμου αυτού αφορά στην αμηνόρροια(απουσία ή παύση της εμμήνου ρύσεως). Η αμηνόρροια παρατηρείται σε ποσοστό 3.4% με 66% στις αθλήτριες, ενώ στο γενικό πληθυσμό κυμαίνεται μεταξύ 2% με 5%. Η αμηνόρροια που σχετίζεται με τη φυσική δραστηριότητα οφείλεται σε διαταραχή της λειτουργίας του υποθαλάμου του εγκεφάλου. Επηρεάζεται από: τη διατροφή, την ένταση, τη συχνότητα και τη διάρκεια της άσκησης, την αλλαγή στη σύσταση του σώματος, τις ορμονικές μεταβολές λόγω άσκησης, το άγχος και την ανωριμότητα του αναπαραγωγικού συστήματος. Λανθασμένα, πολλοί θεωρούν πως η αμηνόρροια αποτελεί δείκτη επαρκούς προπόνησης. Πολλές αθλήτριες ακόμα και οι προπονητές τους δεν την αναφέρουν και δεν την θεωρούν ένα από τα συμπτώματα της γυναικείας αθλητικής τριάδας. Έτσι, όσο παρατείνεται η αντιμετώπισή της, τόσο περισσότερο μειώνονται τα επίπεδα των οιστρογόνων με συνέπεια την απώλεια της οστικής πυκνότητας. Πρέπει να αντιμετωπίζεται μέσα σε τρεις μήνες από την εμφάνισή της.

Το τρίτο και τελευταίο στάδιο του συγκεκριμένου συνδρόμου είναι η οστεοπόρωση, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και οδηγεί σε ευθραυστότητα των οστών και αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων. Στις προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, όπως οι αθλήτριες, η οστεοπόρωση οφείλεται σε δυσλειτουργία του υποθαλάμου του εγκεφάλου. Η κατάσταση των οστών εξαρτάται από : την διάρκεια και την σοβαρότητα της δυσλειτουργίας της εμμήνου ρύσεως, την ηλικία της αθλήτριας καθώς και την ηλικία της εμμηναρχής, το μέγεθος του σώματος, το είδος της άσκησης, τη διατροφική κατάσταση και διάφορους γενετικούς παράγοντες. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, στις αθλήτριες με αμηνόρροια παρατηρείται μείωση των οιστρογόνων με συνέπεια τη μείωση της απορρόφησης του ασβεστίου. Όσο περισσότερο διαρκεί η αμηνόρροια τόσο περισσότερη οστική μάζα χάνει η αθλήτρια ενώ όταν η περίοδος επανέρχεται τότε η οστική μάζα αποκαθίσταται. Εάν μάλιστα, η ένταση της άσκησης μειωθεί και βελτιωθούν παράλληλα οι διατροφικές συνήθειες, τότε ο κύκλος επανέρχεται και αποφεύγεται η επιπλέον απώλεια της οστικής μάζας.

Επομένως, γίνεται αντιληπτό ότι η γυναικεία αθλητική τριάδα αποτελεί ένα πολύ σοβαρό σύνδρομο, το οποίο χρήζει ιδιαίτερης αντιμετώπισης. Οι αθλήτριες δεν το αναφέρουν και οι επιπτώσεις στην υγεία τους είναι σημαντικές. Τόσο το οικογενειακό περιβάλλον των αθλητριών, όσο και οι προπονητές και οι αθλίατροι πρέπει να ευαισθητοποιηθούν και να ενημερωθούν σωστά. Οι αθλήτριες δεν πρέπει να πιέζονται για να μειώσουν το βάρος τους και πρέπει να εξετάζονται συχνά για τυχόν κατάγματα, απότομες αλλαγές στο βάρος τους, κατάθλιψη, αμηνόρροια, αρρυθμίες και διατροφικές διαταραχές. Ο ρόλος και άλλων ειδικών όπως οι διαιτολόγοι και οι ψυχοθεραπευτές είναι σημαντικός. Μπορούν να ενημερώσουν το οικογενειακό περιβάλλον και τους προπονητές σε θέματα διατροφής και να τονίσουν τη σημασία της τακτικής ιατρικής παρακολούθησης. Το κλειδί για την θεραπεία είναι η γρήγορη διάγνωση. Πρέπει το στενό οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον της αθλήτριας αλλά και οι προπονητές, να μπορούν να αναγνωρίζουν τα συμπτώματα της αθλητικής τριάδας.

Γονείς και προπονητές δώστε ιδιαίτερη σημασία στις αθλήτριες σας και μην αμελήσετε σημάδια όπως : η κούραση, η αναιμία, η κατάθλιψη, τα συχνά κατάγματα, η μειωμένη συγκέντρωση, η μη ανεκτικότητα στο κρύο, τα κρύα άκρα, ο πονόλαιμος, τα χαλασμένα δόντια, οι συχνές επισκέψεις στην τουαλέτα, ο στομαχόπονος, τα φουσκώματα, η δυσκοιλιότητα, το ξηρό δέρμα, η βραδυκαρδία, η συνεχής ενασχόληση με τα κιλά τους και το πώς φαίνεται το σώμα τους στον καθρέφτη. Επίσης, θυμηθείτε ότι οι γυναίκες που ταλαιπωρούνται από το συγκεκριμένο σύνδρομο τρώνε συνήθως μόνες. Από διατροφικής άποψης καλό είναι μια αθλήτρια που αντιμετωπίζει προβλήματα αμηνόρροιας να προσπαθήσει να κρατήσει το βάρος της σε φυσιολογικά επίπεδα και να καταναλώνει τρόφιμα πλούσια σε ασβέστιο όπως το γάλα, το γιαούρτι, το τυρί, το μπρόκολο, τα αμύγδαλα, ο σολομός, οι σαρδέλες, τα φασόλια και τα πορτοκάλια. Επίσης θρεπτικά συστατικά όπως:

  1. Το μαγνήσιο που απαντάται στα φυλλώδη λαχανικά, στα ρεβίθια, στα στρείδια, στο σπανάκι, στα αμύγδαλα, στα κάσιους, στο κακάο, στο νερό, στο σουσάμι, στο ταχίνι και στο λιναρόσπορο
  2.  Το μαγγάνιο που περιέχεται σε τροφές όπως το ψωμί ολικής άλεσης, τα καρύδια, τα φουντούκια, τα πράσινα λαχανικά, τα καρότα, ο αρακάς και τα αμύγδαλα.
  3. Ο ψευδάργυρος που βρίσκεται στα στρείδια, στις σαρδέλες, στο κόκκινο κρέας, στους ξηρούς καρπούς, στα φασόλια, στα δημητριακά ολικής άλεσης και στην βρώμη
  4. Ο χαλκός που εντοπίζεται στα θαλασσινά, στα ψάρια, στο συκώτι, στους ξηρούς καρπούς, στα φασόλια, στα μανιτάρια και στα δημητριακά
  5. Η βιταμίνη D που συναντάται στο σολομό, στον τόνο, στις σαρδέλες, στους κρόκους των αυγών, στο τυρί, στο συκώτι, και στα μανιτάρια

βοηθούν στην απορρόφηση του ασβεστίου από τα οστά, οπότε αποτρέπουν το ενδεχόμενο της οστεοπόρωσης.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.