Γ. Καλπούζος: Χάσαμε τη μάχη της εσωτερικής καλλιέργειας. Αυτό πληρώνουμε…

0
709

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΡΩΤΑ, ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΑΠΑΝΤΑ! Ο Γιάννης Καλπούζος στην Έλενα Αρτζανίδου [[email protected]]!

1.Ποιο είναι το στίγμα του τελευταίου σας βιβλίου;

Τον βασικό του κορμό του μυθιστορήματος «Άγιοι και δαίμονες» υφαίνουν οι περιπετειώδεις διαδρομές των ρωμιών ηρώων του, η καθημερινή ζωή, καθώς και τα ιστορικά γεγονότα από το 1808 μέχρι το 1831 έτσι όπως βιώθηκαν από απλούς ανθρώπους στην Κωνσταντινούπολη και όχι μόνο. Πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές αλληλοδιαδέχονται στη σκυτάλη της αφήγησης, ο καθένας με ξεχωριστό ύφος και τη δική του γλώσσα, η οποία αποπνέει το άρωμα του καθημερινού λόγου εκείνων των χρόνων.

Στις σελίδες του βιβλίου μαζί με την πρόοδο της μυθιστορίας αναπαριστάνεται η ανθρωπογεωγραφία, η τοπιογραφία και το λαογραφικό μωσαϊκό της εποχής, ενώ αναμένουν τον αναγνώστη έρωτες με την απρόβλεπτη εξέλιξή τους, ζωές ανθρώπων που αντιφεγγίζουν ωσάν σε μαγικό καθρέφτη και δεν αξιώνονται να βυζάξουν το γάλα και τ’ αρώματα της ζήσης, η μετάλλαξη των χαρακτήρων και η απογύμνωση των συναισθημάτων εμπρός στα δεινά και στις δοκιμασίες, η αγριότητα του πολέμου, ο φανατισμός, η μισαλλοδοξία, ο σπαραγμός και η ανάταση. Κι ακόμα, οραματιστές,  μηχανορραφίες Φαναριωτών, η αστυνομία και το μπουντρούμι του Πατριαρχείου, παιχνίδια των παιδιών όπως το κλοτσοσκούφι, συμμορίες των δρόμων, ερωμένες πατριαρχών, κρυπτοχριστιανοί, χοροεσπερίδες, η Μεγάλη του Γένους Σχολή και τα Κοινά Σχολεία, το Δραγατσάνι, η Χίος, το Μανιάκι κι άλλοι τόποι-σταθμοί στην ιστορία μας, οι φυλές, οι θρησκείες και η γλώσσα μας μέσα στο διάβα του χρόνου, μάχες, ανταρσίες γενιτσάρων, αποσιωπημένες αλήθειες, η Φιλική Εταιρεία, προδοσίες, οι φοβερές σφαγές των χριστιανών το 1821 στην Πόλη με τα χιλιάδες πτώματα να επιπλέουν στον Κεράτιο και στον Βόσπορο και πόσα άλλα.

Συνάμα το μυθιστόρημα συνδαυλίζει τον προβληματισμό γύρω από τον πόθο, τον φόβο και τον όχλο, ενώ ψηλαφεί και τη διαφορετικότητα μέσα στον ίδιο άνθρωπο. Γι’ αυτό και ο τίτλος του, Άγιοι (και) δαίμονες, μιας και είναι δυνατό να συνυπάρχει εντός μας και ο άγιος και ο δαίμονας.

 

2.Πείτε μας πέντε λόγους για να το διαβάσουν οι αναγνώστες…

Για την αναγνωστική ευφορία μέσω της γλώσσας του· για την περιπετειώδη ζωή των ηρώων του· για τον στοχασμό, τον προβληματισμό και τα μηνύματα που προκύπτουν μέσα από τις σελίδες του καθώς εκείνες οι εποχές αντανακλούν με τον τρόπο τους στο σήμερα· για τις γνώσεις που θα αποκομίσει ο αναγνώστης από μια τόσο άγνωστη εποχή, η οποία ποτέ άλλοτε μέχρι σήμερα δεν αποδόθηκε μυθοπλαστικά· και για τους ιδιαίτερους ήρωες-χαρακτήρες του, οι οποίοι έρχονται από τόσο μακριά να μας αποδείξουν για μια ακόμα φορά τη διαχρονικότητα όσων αφορούν την ψυχή του ανθρώπου.


3.Ποια η αξία του ιστορικού μυθιστορήματος και ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζει ο συγγραφέας κατά τη συγγραφή του;

Μια κραυγή, μια φωνή, ένα παραμύθι από τα βάθη του χρόνου είναι το ιστορικό μυθιστόρημα απ’ όπου ο αναγνώστης αποκομίζει πέραν των άλλων γνώσεις. Κι αυτό είναι κομμάτι της λογοτεχνίας. Επιδιώκει να θυμίσει, να φέρει στο φως άγνωστα γεγονότα και καταστάσεις, να γνωρίσει στους αναγνώστες την παντελώς άγνωστη καθημερινή ζωή των απλών ανθρώπων, να δέσει ξανά το ράμμα της φυλής μας, το οποίο βίαια έχει διακοπεί σε πολλούς τομείς από κακές ξενόφερτες επιρροές (δεν μιλώ για τις καλές επιδράσεις), να παροτρύνει τον αναγνώστη να προβεί σε μια διαφορετική αποτίμηση των ιστορικών περιπετειών και γεγονότων και δίνοντας του την πλήρη εικόνα της εποχής να κρίνει με βάση τα μέτρα και τα σταθμά που ίσχυαν τότε κι όχι με τον τρόπο που σκεπτόμαστε σήμερα. Ακολούθως και κατακτώντας όλα αυτά να δει το σήμερα και το αύριο με πιο καθαρό κι αισιόδοξο βλέμμα. «Ανέβηκα στις πλάτες των προγόνων μου για να δω το μέλλον» φέρεται να έχει πει ο Αϊνστάιν. Γιατί όταν λησμονείς το χθες και τους προγόνους σου κι αποκόβεσαι απ’ τη ρίζα σου, αντί για δεντρί είσαι κισσός που ψάχνει αλλού στηρίγματα.

Όσο για τις δυσκολίες έχουν να κάνουν με την τεράστια έρευνα που απαιτεί το ιστορικό μυθιστόρημα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την καθημερινή ζωή των απλών ανθρώπων μιας κι η επίσημη ιστορία ασχολείται κυρίως με όσα ονομάζει μεγάλα γεγονότα και πολύ λίγες είναι οι μαρτυρίες για την καθημερινότητα, με στόχο πρώτος ο συγγραφέας να μεταφερθεί στην εποχή που περιγράφει, να ζει μέσα σ’ αυτή, ώστε να μπορέσει να την μεταφέρει στη συνέχεια στον αναγνώστη του. Κι η έρευνα αυτή, όταν ο συγγραφέας θέλει να είναι ακριβής, είναι πολύ κοπιαστική.


4.Το «Ιμαρέτ»,εκδόσεις Μεταίχμιο, σας χάρισε το Βραβείο Αναγνωστών 2009.Τι σημαίνει αυτή η βράβευση για σας;

Μου έδωσε την ευκαιρία να διαγωνιστώ στις ψυχές πολύ περισσότερων αναγνωστών. Το εξέλαβα ως αντίδωρο στην κοπιαστική μου προσπάθεια. Συνάμα ως δημιουργική πρόκληση ώστε να εργαστώ ακόμα πιο σκληρά. Αφενός για ν’ ανταποκριθώ στις προσδοκίες που δημιούργησε στους αναγνώστες το Ιμαρέτ, αφετέρου για να δοθώ με περισσότερο πάθος και ζέση στην κατάκτηση του λογοτεχνικού μου οράματος.
5.Υπάρχει περίπτωση για αλλού να ξεκινήσατε και αλλού να βρεθήκατε στην πραγματική ζωή ή κατά τη διαδικασία γραφής ενός έργου σας είτε πεζού είτε ποιήματος;

Δυστυχώς ή ευτυχώς στη ζωή μου μέχρι και την ηλικία των είκοσι πέντε ετών δεν είχα κανένα στόχο. Η οικονομική κατάσταση της οικογένειάς μου και το γενικότερο περιβάλλον δεν μου επέτρεπε αυτήν την πολυτέλεια, όπως άλλωστε και στην πλειοψηφία όσων κατάγονται από πολύ φτωχές οικογένειες. Όλοι όσοι ανήκαμε στην ίδια κατηγορία οδηγηθήκαμε ή συρθήκαμε από τις ανάγκες της επιβίωσης και τις συνθήκες που επικρατούσαν. Ένας θολός και αόριστος στόχος ήταν να ξεφύγουμε από τη δύσκολη ζωή του χωριού και τις γεωργοκτηνοτροφικές ασχολίες. Ωστόσο η έλλειψη στόχων, κοιτάζοντας τώρα πια προς τα πίσω, θα έλεγα ότι έχει τη δική της ομορφιά και γοητεία. Εφόσον βέβαια στην πορεία του καταφέρει κανείς να κάνει ένα βήμα παρέκει. Να μην αναπαράγει, δηλαδή, ωσάν από καλούπι τα τετριμμένα, τα ευτελή και τα ανούσια. Να δώσει ένα κάποιο νόημα στη ζωή του.

Όσον αφορά τη γραφή πιστεύω ότι στο αναπάντεχο έγκειται η γοητεία της, στο άγνωστο που μπορεί να σε οδηγήσει. Ξεκινάς, στοχεύεις να γράψεις κάτι και στην πορεία το καθημερινό και πολύωρο παίδεμα, σε συνδυασμό με την έμπνευση, σε οδηγεί σ’ έναν δρόμο που δεν τον έχεις προκαθορίσει. Πολλές φορές μου έχει συμβεί γι’ αλλού να ξεκινώ και αλλού να φτάνω και πλέον αυτό είναι ζητούμενό μου. Θ’ αρχίσω ν’ ανησυχώ εάν πάψει να συμβαίνει. Αυτό βέβαια μπορεί ν’ αφορά το σύνολο ενός δημιουργήματος ή μέρος του. Γράφω κι έχω πρώτος εγώ την αγωνία τι θα συμβεί παρακάτω, πώς θα ξεδιπλωθεί η μυθοπλασία, πώς οι ήρωες θα με τραβήξουν στη δική τους πραγματικότητα, ποια έκπληξη θα έρθει από τον άγνωστο κόσμο της φαντασίας και της θείας φωτιάς, της έμπνευσης.


6.Πείτε μας τρία πράγματα που σας θυμώνουν και τρία που θα θέλατε αμέσως να αλλάξετε στην εποχή μας.

Με θυμώνουν η ειρωνεία, η αλαζονεία και ο φανατισμός. Αυτά που θα ήθελα ν’ αλλάξω δυστυχώς δεν γίνονται αμέσως. Θα ήθελα πιότερο καλλιεργημένους ανθρώπους, αυτό τα περιλαμβάνει όλα. Όμως για να κατακτηθεί η καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος απαιτείται χρόνων άσκησης και μαθητείας.


7.Ποιο από τα βιβλία που έχετε διαβάσει θα θέλατε να το είχατε γράψει εσείς; Γιατί;

Θα ήθελα να είχα επινοήσει τον ήρωα του Γιάννη Σκαρίμπα από το βιβλίο του “Θείο τραγί”, τον Γιάννη. Για τον ανένταχτο και ελεύθερο χαρακτήρα του, τον αυτοσαρκασμό και τον εξοβελισμό του “εγώ” του, τον σαρκασμό και την καυστική ειρωνεία του απέναντι στις κοινωνικές συμβάσεις και στην υποκρισία. Για την τρέλα, την ποίηση, τη φαντασία, την ευαισθησία, την ανθρωπιά, τον υπερρεαλισμό του και την αποκαθήλωση και απομυθοποίηση όλων όσων ο καθωσπρεπισμός και η καθεστηκυία τάξη ανάγει σε σοβαρά και σπουδαία. Για τη συμβολική αγριότητα και το σάστισμά του απέναντι σε κάθε τι φιλικό και ανθρώπινο, το τεχνηέντως αλλόκοτο της προσωπικότητας του, τον ψυχικό κλυδωνισμό του, το συνεχές πέρασμα από το θείο στο ανόσιο και τη βωμολοχία, χωρίς όμως να γίνεται χυδαίος, τη στοργή, τον ερωτισμό του και τον πλάνητα βίο του. Γιατί ίσως όλοι θα θέλαμε ή και μπορεί να κρύβουμε μέσα μας ένα θείο τραγί.

 

8.Πείτε μια φράση που σας εκφράζει απόλυτα.

«Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος». Επειδή όμως απαιτείται πολύ μεγάλη ανάλυση θα σας παραπέμψω στο νέο μου μυθιστόρημα με τίτλο «Ουρανόπετρα» και υπότιτλο «Η δωδέκατη γενιά», το οποίο θα κυκλοφορήσει τον Μάρτη και στις σελίδες του, μέσα από τη δράση των ηρώων, εξηγείται αναλυτικά το πλήρες νόημα της φράσης.


9.Τι δεν μπορείτε με τίποτε να αποχωριστείτε;

Η ζωή έχει αποδείξει ότι τίποτε δεν υπάρχει που να μην μπορούμε να το αποχωριστούμε. Ωστόσο η απώλεια της αξιοπρέπειας νομίζω ότι θα σήμαινε για μένα το τέλος της ζωής ψυχικά και σωματικά.


10.Ένα σχόλιο για όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα σήμερα…

Είμαι σίγουρος ότι αν ως κοινωνία δεν είχαμε στρέψει, εδώ και πολλά χρόνια,  την προσοχή μας στην αντίληψη που θέλει τη ζωή μας να έχει μόνο κέντρο την οικονομία, δεν θα φτάναμε εδώ που φτάσαμε. Δεδομένου ότι δεν κατακτήσαμε την καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος, κάτι εντελώς διάφορο από την επαγγελματική εξειδίκευση, αναδείξαμε για άρχοντες της δημόσιας ζωής ανθρώπους που απηχούν σε ό,τι ακριβώς μας αντιπροσωπεύει και μας αξίζει. Αυτή είναι η αμείλικτη και πικρή αλήθεια.

Ως μη καλλιεργημένοι ταυτίσαμε την πολιτική με την κομματοκρατία, αφεθήκαμε στα συνθήματα και στις ταμπέλες που επέβαλλε, την γιγαντώσαμε και συνεχίζουμε  με την ίδια νοοτροπία. Από την μεριά τους οι διάφοροι μηχανισμοί συστηματικά και σταθερά θέτουν στο περιθώριο την ποίηση, τη λογοτεχνία, το θέατρο, τις τέχνες, γενικότερα τον πολιτισμό, που αποτελούν την ύψιστη πολιτική πράξη. Βέβαια όχι τυχαία. Τους μηχανισμούς τους ενδιέφερε να φτιάχνουν στρατιές στελεχών και στρατιωτών, ολόιδιους, θαρρείς βγαλμένους από την ίδια μήτρα. Τον καλλιεργημένο άνθρωπο, τον ελεύθερα σκεπτόμενο, τον πολέμησαν, τον έθεσαν στο περιθώριο, πολλές φορές λοιδορώντας τον ή στερώντας του κάθε βήμα απ’ όπου θα μπορούσε ν’ ακουστεί η φωνή του. Σε κάθε περίπτωση, και πέρα από τα όποια πενιχρά βήματα, δεν έστρεψαν την προσοχή τους και δεν επένδυσαν στην εσωτερική καλλιέργεια, ενώ ως οργανωμένα σύνολα, μέσα στο ανοργάνωτο πλήθος, είχαν τη δύναμη να το πράξουν. Δεν το ήθελαν. Γιατί κάθε εξουσία ξέρει καλά ότι ο μεγαλύτερος εχθρός της είναι ο καλλιεργημένος άνθρωπος. Κι εξουσία δεν διαθέτουν μονάχα οι κατά καιρούς κυβερνώντες, ανεξάρτητα απ’ το γεγονός ότι τους ανήκει και τους βαραίνει η μεγαλύτερη ευθύνη. Εξάλλου όποτε έδωσαν μερική προσοχή στον πολιτισμό, τον ήθελαν να εξυπηρετεί το δικό τους ιδεολογικό φάσμα. Ή είσαι μαζί μας ή είσαι με τους άλλους, τους εχθρούς μας, αυτό ήταν και είναι το κυρίαρχο δόγμα που επικρατεί. Από τις θρησκείες ή τους κομματικούς μηχανισμούς μέχρι την άποψη που διατυπώνεται σε μια ομάδα ή σε μια παρέα και διαφοροποιείται από την κρατούσα αντίληψη. Τούτα όμως δεν παραπέμπουν στον καλλιεργημένο άνθρωπο. Όσο θα τηρούμε την ίδια στάση, μοιραία θα έχουμε και τις συνέπειες.

Η λύση του προβλήματος βρίσκεται στο να αλλάξουμε κατεύθυνση ως άτομα κι ως ελληνική κοινωνία. Να εισπράξουμε μ’ έναν άλλο τρόπο τη ζωή, να επανεξετάσουμε τα πρότυπά μας και τις επιδιώξεις μας – έχοντας και κατά νου την παροιμία «κάθε μάνας γέννα πεσκέσι του θανάτου» ώστε να καταλαγιάζει μέσα μας η αλαζονεία και το κυνήγι του εφήμερου – να παλέψουμε για πολιτισμικές αξίες, να δουλέψουμε μέσα στο σπίτι αφιερώνοντας πολύ χρόνο στα παιδιά μας, να μεταχειριζόμαστε κι όχι να μας μεταχειρίζεται η τηλεόραση και κάθε άλλο μέσο πληροφορίας και διασκέδασης, να διαβάσουμε, να στοχαστούμε, να συζητήσουμε μεταξύ μας, να καταλάβουμε ότι η όποια αλλαγή ξεκινά από τον έναν και φτάνει στους πολλούς και στη συνέχεια είναι σίγουρο ότι θα καταφέρουμε να εμβολίσουμε το σύστημα αξιών που καταδυναστεύει τη χώρα μας, κι όχι μόνο τη δική μας, κι επέφερε τα δεινά της οικονομικής κρίσης.

Από την μεριά μου πιστεύω στους καλλιεργημένους λαούς κι όχι στους πεφωτισμένους ηγέτες ή τις ηγεσίες, χωρίς να παραγνωρίζω τις δυνατότητες που έχουν εφόσον βεβαίως θέλουν ν’ αλλάξουν στ’ αλήθεια τα πράγματα. Μέχρι στιγμής χάσαμε τη μάχη ή καλύτερα η μάχη της εσωτερικής καλλιέργειας δεν δόθηκε ποτέ ή δόθηκε από ελάχιστους.

 

Ο Γιάννης Καλπούζος γεννήθηκε στο χωριό Μελάτες της Άρτας το 1960. Από το 1983 ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Το 2000 από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα εκδόθηκε η ποιητική συλλογή του: «Το νερό των ονείρων» καθώς και το μυθιστόρημά του: «Μεθυσμένος δρόμος». Το 2002 από τις εκδόσεις Κέδρος εκδόθηκε η συλλογή διηγημάτων του: «Μόνο να τους άγγιζα» και το 2005 από τις εκδόσεις Άγκυρα, το μυθιστόρημά του: «Παντομίμα Φαντασμάτων». Το 2006 και το 2007 από τις εκδόσεις Ίκαρος εκδόθηκαν οι ποιητικές συλλογές του: «Το παραμιλητό των σκοτεινών Θεών» και «Έρωτας νυν και αεί», με την οποία ήταν υποψήφιος στη «μικρή λίστα» για το κρατικό βραβείο ποίησης 2008.           Το 2008 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο το μυθιστόρημά του: «Ιμαρέτ» με υπότιτλο «Στη σκιά του ρολογιού» που κέρδισε το Βραβείο Αναγνωστών 2009, ενώ έχουν πουληθεί 65.000 αντίτυπα. Ακόμη, έχει γράψει τους στίχους 70 τραγουδιών μεταξύ των οποίων τα: «Ό,τι αγαπώ είναι δικό σου» που ερμήνευσε η Γλυκερία, «Δέκα μάγισσες» με τον Γιάννη Σαββιδάκη, «Τι μου ‘χει λείψει» με την Ελένη Πέτα, «Γιατί πολύ σ’ αγάπησα» με τον Ορφέα Περίδη και άλλα. Επίσης 18 στίχους για το παιδικό θεατρικό έργο «Τρυφεράκανθος». Το 2011 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο το μυθιστόρημά του: «Άγιοι και δαίμονες», με υπότιτλο «Εις ταν Πόλιν», το οποίο σε ό,τι αφορά τις πωλήσεις βρίσκεται στην 38η χιλιάδα.

 

Προηγούμενο άρθροΚαλημέρα από Κομοτηνή!
Επόμενο άρθροΗ αθηνοκεντρική ανοησία
Γεννήθηκε στη Δυτική Γερμανία. Τα παιδικά της χρόνια τα έζησε στο Μαυρονέρι του νομού Κιλκίς και αργότερα στη Θεσσαλονίκη, όπου τελείωσε το Λύκειο της Αμερικάνικης Γεωργικής Σχολής. Είναι πτυχιούχος της Σχολής Νηπιαγωγών Καρδίτσας καθώς και του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του Α.Π.Θ. Σήμερα εργάζεται ως εκπαιδευτικός στη Θεσσαλονίκη. Από το 1996 ασχολείται με τη συγγραφή παιδικών βιβλίων και για ενήλικες. Σήμερα μετρά 34 τίτλους. Αναλυτική εργογραφία της μπορείτε να βρείτε στο προσωπικό ιστολόγιό της (blog): ardjanidou.psichogios.gr.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.