ΔΙΑΒΑΣΜΑΤΑ / Γιατί η ιστορία δεν είναι μόνο ημερομηνίες και απλές καταγραφές…

0
1356

max«Μαξ», Σάρα Κοέν-Σκάλι, Μετάφραση: Άννα Κοντολέων, Εκδόσεις Πατάκη

Γράφει η Έλενα Αρτζανίδου

28η Οκτωβρίου 1940 ξεκίνησε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος. Μια πολεμική σύγκρουση μεταξύ Ελλάδας και του συνασπισμού Ιταλίας και Αλβανίας, για να φτάσει ο Απρίλιος του 1941 και να ακολουθήσει η γερμανική εισβολή.

Τα ναζιστικά στρατεύματα στο μεταξύ συνέχιζαν και ακολουθούσαν πιστά την ιδεολογία του Χίτλερ που στηριζόταν στο ότι εχθρός τους είναι η δημοκρατία και ο κομμουνισμός, όπως επίσης η ιδεολογία τους βασίζονταν στην φυλετική διάκριση των πολιτών, ενώ οι άνθρωποι με σωματική ή νοητική υστέρηση ή και άνθρωποι οι οποίοι ήταν Εβραίοι και Ρομά, έπρεπε να εξολοθρεύονται.

Στο μεταξύ το 1936 το απεχθές καθεστώς ξεκίνησε και το πρόγραμμα «Λέμπενσπορν», εμπνευστής ο Χίμλερ, όπου γυναίκες επιλεγμένες από τους ναζί φέρνουν στον κόσμο τους εκπροσώπους της αρίας φυλής για να δημιουργήσουν μια τέλεια νεολαία, ταγμένη στην αναγέννηση της Γερμανίας και στη συνέχεια όλης της κατεχόμενης από το Ράιχ Ευρώπης.

Παιδιά που δε θα γνωρίσουν ποτέ τους γονείς τους αφού θα συλληφθούν χωρίς αγάπη,

χωρίς θεό, χωρίς νόμο και θα εκπαιδευτούν για να νιώθουν μόνο μίσος, δύναμη και  οργή  όπως ο Μαξ, ο ήρως της Σάρα Κοέν-Σκάλι, στο εξαιρετικό ιστορικό μυθιστόρημά της για εφήβους και ενήλικες.

Η συγγραφέας επιτυγχάνει από την πρώτη κιόλας σελίδα με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του ήρωά της, που μας μιλά ακόμη και μέσα από την μήτρα της μητέρας, να προκαλέσει τον φόβο και την οδυνηρή έκπληξη. Η ανατριχίλα, ο πόνος και απουσία συναισθημάτων ξεχειλίζει σε κάθε σελίδα.

Άνθρωποι μηχανές ακολουθούν ανέκφραστοι ότι ποιο νοσηρό διανοήθηκε το καθεστώς παράλληλα με την εξολόθρευση των Εβραίων και Ρομά.

Η λεπτομερής περιγραφή και τα ψυχρά συναισθήματα πνίγουν τον αναγνώστη και τον παρασέρνουν στην πιο σκοτεινή και ανατριχιαστική εποχή, ακολουθώντας τον μικρό Μαξ, το πρώτο παιδί του προγράμματος, σε κάθε του σκέψη και ενέργεια, μέχρι που η συγγραφέας με τη δύναμη των λέξεων, των εικόνων και των εναλλασσόμενων σκηνών που βρίθουν από πόνο, οργή, αηδία, ταραχή και φόβο καταφέρνει να αναγεννήσει τόσο στον αναγνώστη της όσο και στον ήρωά της, το αναπάντεχο άλλο, το πρωτόγνωρο που οι δημιουργοί του προγράμματος δεν είχαν υπολογίσει. Πρόκειται για το συναίσθημα του καλού που υπάρχει στον καθένα και περιμένει τη στιγμή του, ακόμη και όταν έχει βίαια εκτοπισθεί, για να εμφανιστεί. Όπως τελικά και συμβαίνει.

Έτσι και ο Μαξ, ο γαλουχημένος μικρός και ορκισμένος μόνο στον Χίτλερ, θα έρθει η στιγμή να αναμετρηθεί με το καλό και τη συμπάθεια που έχει μέσα του για τον άλλο. Στην περίπτωση του νιώθει τη συμπάθεια από την πρώτη στιγμή για την μητέρα του, στη συνέχεια για την κρατούμενη και συνοδό του Μπιμπιάνα και περισσότερο για τον Εβραίο Λούκας, που δεν είναι παρά ο καθρέφτης της ψυχής του και της ανθρώπινης ύπαρξής του.

Οι πολλές εναλλαγές σκηνών, συναισθημάτων, προσώπων και χρονικών περιόδων δίνουν ένα βιβλίο που καλύπτει μια μεγάλη περίοδο του ναζισμού εστιάζοντας στην απόλυτη έκφραση του κακού που μόνο μέσα από τις στάχτες του θα καταφέρει να αναγεννηθεί το καλό.

Η Σάρα Κοέν-Σκάλι, με αξιοζήλευτο τρόπο καταφέρνει να αναμετρηθεί με ένα αληθινό πρόγραμμα και να γράψει ένα συγκλονιστικό, τεκμηριωμένο λογοτεχνικό βιβλίο που αναδεικνύει και μια ακόμα επιπλέον νοσηρή πλευρά του ναζισμού  που θα πρέπει να διαβαστεί, να συζητηθεί για να γίνει αντιληπτό πως από τις άρρωστες, εκδικητικές ιδέες και συμπεριφορές μόνο ο Άνθρωπος και η Ανθρωπότητα βγαίνουν ηττημένη.

Η έξοχη μετάφραση της Άννας Κοντολέων, κάνει το λογοτεχνικό κείμενο ακόμη πιο δυνατό. Η μεταφράστρια φαίνεται πως αναμετριέται με την πρόκληση της συγγραφέως και την απαίτηση του κειμένου και τελικά καταφέρνει να το απογειώσει.

Οι έφηβοι θα μπορούσαν και με αυτό το βιβλίο να ξεκινήσουν την ιστορία της περιόδου μιας και η ιστορία δεν είναι μόνο ημερομηνίες και απλές καταγραφές.
Οπισθόφυλλο

Το μυθιστόρημα ξεκινά το 1936 στο Στάινχερινγκ της Βαυαρίας, στο πρώτο σπίτι του προγράμματος «Λέμπενσμπορν», που θεσπίστηκε από τις υπηρεσίες του Χίμλερ. Γυναίκες επιλεγμένες από τους ναζί φέρνουν στον κόσμο τους εκπροσώπους της αρίας φυλής για να δημιουργήσουν μια τέλεια νεολαία, ταγμένη στην αναγέννηση της Γερμανίας και στη συνέχεια όλης της κατεχόμενης από το Ράιχ Ευρώπης. Ο Μαξ, ένα έμβρυο που ετοιμάζεται να γεννηθεί, ήδη θρεμμένο με το δόγμα των ναζί από τη μήτρα της μητέρας του, επιθυμεί διακαώς να έρθει στο φως στις 20 Απριλίου, την ημέρα της επετείου των γενεθλίων του Φύρερ, προκειμένου να είναι το τέλειο πρωτότυπο. Ο Μαξ, ο οποίος θα μετονομαστεί σε Κόνραντ, μεγαλώνει χωρίς στοργή, χωρίς τρυφερότητα, χωρίς τη μαμά του, σύμφωνα με τα εκπαιδευτικά κριτήρια του ναζιστικού δόγματος. Στα τέσσερά του χρόνια γίνεται η μασκότ του σπιτιού του Στάινχερινγκ. Τον επιστρατεύουν για να βοηθήσει σε απαγωγές μικρών Πολωνών. Στα έξι του χρόνια μένει για ένα διάστημα στο Κάλις, ένα σχολείο όπου εκγερμανίζονται τα παιδιά που έχουν απαχθεί. Εκεί θα συναντήσει τον Λούκας, έναν νεαρό Πολωνοεβραίο επαναστάτη που όμως ανταποκρίνεται σε όλα τα φυσικά κριτήρια της αρίας φυλής. Ο Κόνραντ συνδέεται μαζί του. Είναι η πρώτη φορά που αποκτά συναισθηματικό δεσμό με κάποιο άλλο πρόσωπο, κι από κείνη τη στιγμή οι ναζιστικές του πεποιθήσεις θα κλονιστούν σοβαρά…
Το «Μαξ» είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα που συγκλονίζει με το θέμα του και με τα ζητήματα που θίγει. Η Σάρα Κοέν-Σκαλί πέτυχε να μιλήσει για το ανείπωτο: να αφηγηθεί δηλαδή την «κτηνωδία για την οποία είναι ικανοί οι άνθρωποι απέναντι στα παιδιά σε καιρό πολέμου». Και το αποτέλεσμα είναι ανατρεπτικό: ο φόβος αναμειγνύεται με τον οίκτο.

 

Βιογραφικό

http://www.biblionet.gr/author/25614/%CE%A3%CE%AC%CF%81%CE%B1_%CE%9A%CE%BF%CE%AD%CE%BD_%CE%A3%CE%BA%CE%AC%CE%BB%CE%B9

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.