«Κάθε φορά που φτάνω στη Γερμανία, νομίζω πως δεν έχω φύγει ποτέ…»

0
1094
artzanidou
πηγή www.rodiaki.gr

Συνέντευξη στον Γιάννη Κεσσόπουλο / [email protected]

Η Έλενα Αρτζανίδου είναι περισσότερο γνωστή μέσα από την παιδική λογοτεχνία. Πολυγραφότατη και αγαπητή στους νεαρούς αναγνώστες, έχει πια καταγραφεί και ως μυθιστοριογράφος. Καθώς ζει και εργάζεται ως εκπαιδευτικός εδώ και πολλά χρόνια στη Θεσσαλονίκη, μπορούμε να πούμε ότι αποτελεί μια από τις σταθερές της πόλης στο χώρο του βιβλίου. Με αφορμή το τρίτο της μυθιστόρημα «Σιωπηλές σκιές» (εκδ. Βιβλιόφωνο), μιλά στο thinkfree για τον εκπαιδευτικό ρόλο του βιβλίου, για την ερευνητική δουλειά ενός συγγραφέα αλλά και για τη σχέση της με τη Γερμανία.

 

Γεννήθηκες στη Γερμανία από γονείς Γκασταρμπάιτερ, σπούδασες και ζεις στην Ελλάδα, τι μπορεί να σημαίνει για σένα;

Βιώματα, μνήμες από τα παιδικά χρόνια στον τόπο που μεγάλωσα, στο Memligken-τόπος στην Βαυαρία. Θυμάμαι με ποιους πήγαινα σχολείο, τα γλέντια των γονιών μου με τους φίλους και τους συγγενείς και όπως έγραψα πρόσφατα σε ένα άρθρο «Το παιδί βαλίτσα» στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία.

…Με τόσα πήγαιν’-έλα, άργησα να αισθανθώ κομμάτι μιας οικογένειας, βλαστάρι μιας ρίζας. Το κατάφερα σταδιακά με την ενηλικίωσή μου. Διατηρώ πάντα ωστόσο μια ανεπαίσθητη τάση φευγιού, σύννομη, νομίζω, με τα κατάλοιπα του δυσβάστακτου μεταναστευτικού βίου».

Με λίγα λόγια νομίζω πως έγινα πιο δυνατή, αλλά και έχω μια ευκολία να αλλάζω τόπο και εργασία.

«Σιωπηλές σκιές»: ποιο είναι το μήνυμα του βιβλίου;

Η αναζήτηση της ταυτότητας μας για το ποιοι είμαστε και τι μπορεί να μας κρατά πίσω είναι απαραίτητη όπως γίνεται και στην Τέχνη, στην προκειμένη αυτή της ζωγραφικής, ο κάθε πίνακας έχει την αξία του,αλλά είναι απαραίτητο να γνωρίζεις και από ποιον και σε ποιες συνθήκες δημιουργήθηκε.

Οι ήρωές μου, λοιπόν στις «Σιωπηλές σκιές», έχοντας πολλές σκοτεινές ζώνες νιώθουν πως πρέπει να ψηλαφίσουν και να επιστρέψουν σε περιόδους για να μπορέσουν λύσουν τους γρίφους που μάλιστα είναι και επώδυνοι.

Ένα μυθιστόρημα με θέμα την αρχαιολογία, ένα με θέμα την τέχνη. Γνωριμία των αναγνωστών με τα άδυτα δύο συγκλονιστικών τομέων. Πόθεν η γνώση;

Το μυθιστόρημά μου «Τέλος Φθινοπώρου», εκδόσεις Ιανός ήταν το πρώτο ενηλίκων που κυκλοφόρησε το 2001 και ενώ είχα ήδη συμπληρώσει ήδη τέσσερα χρόνια παρουσίας στην παιδική λογοτεχνία και είχα υπογράψει ήδη πέντε ή έξι τίτλους, είχε ως κεντρικό θέμα πάλι την ψυχή των ανθρώπων, αλλά η αναζήτησή της και οι σκιές της περνούσαν και αναζητούσαν λύσεις μέσα από την αρχαιολογία.

Στις «Σιωπηλές σκιές», όπως είπα και παραπάνω, οι ήρωες αναζητούν την ταυτότητα τους, όπως ακριβώς κάνουν και στο κύριο επάγγελμά τους, μέσα από την Τέχνη αναζητώντας την ταυτότητα δύο έργων που πιθανολογούν πως πρόκειται για έργα του Μονέ.

Η γνώση, αν μπορούμε να την πούμε έτσι, έρχεται από την αναζήτηση και τη μελέτη στοιχείων σε βιβλία και πολύ περισσότερο μέσα από το διαδίκτυο αναζητώντας εκείνες τις σελίδες – που ήταν και το δυσκολότερο μέρος- που θα φώτιζαν όσα μου ήταν άγνωστα και ήταν πάρα πολλά. Επίσης την επαφή και επικοινωνία με ανθρώπους που μπορούσαν να μου μεταφέρουν στοιχεία και μαρτυρίες όπως αρχαιολόγοι, ιστορικοί τέχνης και συντηρητές. Με λίγα λόγια πριν αρχίσει η γραφή η έρευνα είχε προηγηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα και συνεχίστηκε παράλληλα με τη γραφή των δύο βιβλίων.

Στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα, ο σκιές υπονοούν τα ψυχολογικά σύνδρομα που κουβαλούμε όλοι μας από την ηλικιακή μας εξέλιξη. Τι μπορεί να νικήσει τα σκοτεινά μας σύνδρομα;

Να τα εντοπίσουμε, να τα αποδεχτούμε και στη συνέχεια να αναζητήσουμε τον τρόπο για να τα επιλύσουμε όσο αυτό είναι δυνατόν, όπως ο μυθιστορηματικός Jakob, ο διακεκριμένος Έλληνας ιστορικός τέχνης, γεννημένος στη Γερμανία, πρέπει να αναζητήσει και να ελευθερώσει τις σκιές της ψυχής του που έρχονται από την παιδική του ηλικία και έχουν να κάνουν με την απουσία του πατέρα του.

artzanidou2Ποιο είναι το αγαπημένο σου χωρίο από το κείμενο των «Σιωπηλών σκιών»;

Είναι πολλά ωστόσο θα παραθέσω ένα που βρίσκεται μέσα στο κεφάλαιο «Βροχερό Μόναχο», πιστεύοντας πως θα αρέσει και στους αναγνώστες:

‘‘… Σ’ ένα άλλο κρεβάτι, με τους παλμούς πότε πάνω πότε κάτω, μια άλλη ψυχή βασανιζόταν. «Γιατί, γιατί τόσα γιατί δεν μπόρεσα να του απαντήσω!» αυτά κλωθογύριζαν στο μυαλό της Σάσας και ο ύπνος δεν έλεγε να έρθει. Μόνο σε κάθε γύρισμα πλευρού μονολογούσε κι ένα Γιατί.

Γιατί δεν τον γνώρισα!

Γιατί δε με ήθελε, ήμουν τόσο κακός!

Γιατί δεν έμεινε μαζί μας!

Γιατί δε μου έστειλε ποτέ μια φωτογραφία!

Γιατί δεν ξέρω ούτε το επώνυμό του!

Γιατί την άφησε μόνη μαζί μου να βασανίζεται!

Γιατί δεν άκουσα ποτέ την φωνή του, ούτε απ΄το τηλέφωνο!

Γιατί μας παράτησε μονάχους!

Γιατί δε θέλησε να με δει να μεγαλώνω!

«Γιατί» φώναξε η Σάσα και η νοσοκόμα τρομαγμένη από τη σπαρακτική κραυγή έτρεξε στο θάλαμό της…’’

Σημείο αναφοράς η Γερμανία και πάλι οι μετανάστες. Συνδετικός κρίκος με το προηγούμενο μυθιστόρημα «Γκασταρμπάιτερ». Αλλά και με το γενέθλιο τόπο σου…

Στο «Γκασταρμπάιτερ – η οδυνηρή φυγή» εκδόσεις Manus Scripta, κατέθεσα τη μαρτυρία μου που στηριζόταν στην ιστορία των μεταναστών, άρα και της οικογένειάς μου με μυθιστορηματικό τρόπο.

Από παιδί κουβαλούσα όλο αυτό το φορτίο, με τα θετικά του και τα δύσκολά του και μόνο όταν ένιωσα ώριμη έγραψα αυτό το ιστορικό μυθιστόρημα για τους μετανάστες του 1960 μέσα από τα βιώματα της παιδικής μου ηλικίας και όχι μέσα από τη ματιά του ενήλικα μετανάστη που το βίωνε. Δύναμή μου οι  πολλές μνήμες και τα πλούσια ακούσματα από την οικογένειά μου, που όπως χιλιάδες Έλληνες ακολούθησαν το δρόμο της ξενιτιάς μιας και δεν είχαν δεύτερο ρούχο και καθόλου φαγητό στην κατσαρόλα τους, όπως μου λέει ακόμα και σήμερα η μητέρα μου.

Στις «Σιωπηλές σκιές», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βιβλιόφωνο, επέλεξα ο ήρωάς μου, όπως και η μητέρα του, να ζουν στο Μόναχο, όχι τυχαία αντίθετα ήθελα να αναδείξω πως η επόμενη γενιά πλέον έχει προχωρήσει τόσο μορφωτικά, όσο και επαγγελματικά- κοινωνικά στην πατρίδα που επέλεξε να ζήσει, τη Γερμανία. Φυσικά το έργο μου δε διαδραματίζεται μόνο εκεί αντίθετα Στουτγκάρδη-Θεσσαλονίκη –Παρίσι είναι οι τρεις μεγάλη σταθμοί για να βρεθεί η λύση που αναζητούν.

Έχεις καταξιωθεί μέσα από την παιδική λογοτεχνία, έχοντας κάνει εξαιρετικά αξιόλογη δουλειά. Το πέρασμα στην ενήλικη λογοτεχνία είναι ένα συγγραφικό στοίχημα ή μια εσωτερική εκφραστική ανάγκη;

Κάθε βιβλίο είναι μια ανάγκη. Είναι μια ιδέα που εμφανίζεται και αφού δυναμώσει αρχίζει να με πνίγει δηλαδή είναι η στιγμή που θέλει να γεννηθεί. Έτσι αισθάνομαι είτε γράφω για παιδιά είτε έχω επιχειρήσει να γράψω για ενήλικες.

Ωστόσο θαυμάζω τους συγγραφείς που αναμετρήθηκαν με όλα τα είδη πεζού λόγου και αυτό είναι κάτι που θέλω και εγώ να πετύχω στο δικό μου λογοτεχνικό ταξίδι.

Ποιο είναι το επόμενο συγγραφικό βήμα;

Ήδη έχει προγραμματιστεί για το 2016 από τις εκδόσεις Ψυχογιός το επόμενο βιβλίο μου στη σειρά Βατόμουρο –γράφτηκε μέσα στον χειμώνα, σπάνια γράφω αυτή την περίοδο-, με τίτλο που πρώτα θα τον ανακοινώσει ο εκδότης μου και είμαι σίγουρη πως θα αγαπηθεί όπως και όλα όσα έχω σε αυτή τη σειρά. Επίσης έχω κάτι κατά νου.

Εδώ και 20 μήνες υπάρχει η εμμονή μου σε κάποιο θέμα, αναζητώ το υλικό της ιστορίας μου που αφορά  ηλικίες 10+, αλλά όταν εργάζεσαι, όπως εγώ (υπηρετώ στην εκπαίδευση επί 31 έτη) όπως καταλαβαίνετε δεν είναι εύκολο. Δεν μπορώ να γράψω παρά μόνο το καλοκαίρι στις διακοπές μου. Το καλοκαίρι του 2014, ύστερα από 18 χρόνια για πρώτη φορά  δεν έγραψα λέξη, έδωσα στον εαυτό μου…άδεια για να ξεκουραστεί και να απομακρυνθεί από τις «Σιωπηλές σκιές» που κυκλοφόρησε τον Ιούνιο 2014, αφού πρώτα με ρούφηξε ψυχικά.
Ένα σχόλιο για τον ελληνισμό της διασποράς και ιδιαίτερα της Γερμανίας, που αγκαλιάζουν πάντα τις δουλειές σου;

Μόνο θετικά σχόλια. Και τα τρία μου ταξίδια, που πρέπει να πω πως σχεδιάστηκαν και υποστηρίχτηκαν όλα από το βιβλιοπωλείο Ηλίας Τάκης, στη Νυρεμβέργη ήταν καταπληκτικά με υπέροχες μνήμες. Ο Ηλίας Τάκης ήταν σε όλα η ψυχή των εκδηλώσεων, το 2012  στην Νυρεμβέργη με την υποστήριξη στο Knouf από τον πρόεδρο της Κοινότητας και εκπαιδευτικό κ. Σάκη- στην Στουτγάρδη με την υποστήριξη του πατέρα Ζαχαρία- και στο Μόναχο το Λογοτεχνικό καφενείο Μονάχου στο Πνευματικό Κέντρο (Ungererstr.131) με την υποστήριξη του περιοδικού Δραχμή, τα λογοτεχνικά ανταμώματα ήταν εκπληκτικά, συγκινητικά, αποκαλυπτικά, αφού γνώρισα με αφορμή τα παιδικά μου βιβλία πολλά πολλά Ελληνόπουλα και πολλούς Έλληνες με αφορμή το «Γκασταρμπάιτερ».

Το ίδιο ακριβώς συνέβη και τον Μάρτιο 2014, στο Ελληνικό Σχολείο Βούπερταλ με την υποστήριξη του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων, της Δ/ντριας Μπιτζιοπούλου Ράνιας και όλης της εκπαιδευτικής ομάδας- στο Πνευματικό Κέντρο στο Ντόρτμουντ με την υποστήριξη του πάτερ Φιλόθεου, στο Monchengladbach στο πνευματικό κέντρο του Αγ. Νικολάου με την υποστήριξη του πατέρα Κωνσταντίνου και της καθηγήτριας ελληνική γλώσσας Λίζας Πεντερετζίδου, όλοι με αγκάλιασαν και δήλωσαν την αγωνία τους, αλλά και το ενδιαφέρον τους για τέτοιες δράσεις προσκλήσεις.

Αλλά και το τελευταίο μου ταξίδι Απρίλιος 2015. προσκεκλημένη από το φροντιστηριακό κέντρο της Παναγιώτας Μπλούχου Franketal ήταν μοναδικό τόσο από οργάνωση όσο και από επικοινωνία με τους Έλληνες. Στη συνέχεια βρέθηκα και στο στο Tubingen, προσκεκλημένη από τον Σύλλογο Γονέων και τον πρόεδρο Παναγιώτη Κρητικάκη, αλλά και τη δυναμική εκπαιδευτικό Ελένη Κριτσοτάκη. Συμμετείχα σε μια εξαιρετική ημέρα για την λογοτεχνία στην BUCHAUSSTELLUNG GRIECHISCHER LITERATUR-ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ, συνομίλησα, παρουσίασα σε μαθητές/μαθήτριες, αλλά και στη συνέχεια είχα την ευκαιρία να παρουσιάσω τα δυο τελευταία μου βιβλία ενηλίκων, και να συνομιλήσω με ένα κοινό ενηλίκων απίστευτο.

Ωστόσο μαζί με όσα σπουδαία οργανώνονται μεμονωμένα. θα πρέπει και οι Ομοσπονδίες να φροντίσουν ακόμα περισσότερο για καλέσματα και λογοτεχνικές βραδιές κυρίως για τα Ελληνόπουλα, γιατί η γλώσσα δεν πεθαίνει όπου και αν ζεις όταν φροντίζεις να έχεις σταθερά σε πρώτη γραμμή το καλό λογοτεχνικό βιβλίο και στην προκειμένη το Ελληνικό βιβλίο.

Θα ήθελα εδώ να πω ότι στο εννιάμερο ταξίδι του 2012 η παραμονή μου σε προάστιο της Στουτγάρδης και η παρουσία μου καθημερινά στην πόλη ήταν η αφορμή για τις «Σιωπηλές σκιές». Μάλιστα ένα κεφάλαιο είναι γραμμένο έξω από τον ναό της Ανάληψης που βρίσκω πως έχει μια μοναδική ενέργεια, κάτι που νιώθει και η ηρωίδα μου, η Γερμανίδα Πία και μολονότι καθολική εκεί αναζητά την παρηγοριά.
Πότε θα επισκεφτείς τη Γερμανία για να παρουσιάσεις τα βιβλία σου στους ομογενείς συμπατριώτες μας;

Έχω ήδη πάλι μια πρόσκληση για το 2016, απάντησα θετικά και μένει να την υλοποιήσουμε. Άλλωστε κάθε φορά που φτάνω στη Γερμανία, νομίζω πως ποτέ δεν έχω φύγει και πιστέψτε με, λέω την αλήθεια.

 

*Όσα βιβλία της Έλενας Αρτζανίδου κυκλοφορούν θα τα βρείτε ΕΔΩ 

Προηγούμενο άρθροΤα juke box τραγουδάνε ακόμα…
Επόμενο άρθροΘ. Λάλας: «Η Αρβελέρ είναι η απόδειξη των ανθρώπινων δυνατοτήτων»
Σπούδασα νομικά στο ΑΠΘ, θέλοντας να γίνω δημοσιογράφος. Παράλληλα, φωτογραφία από μεράκι. Κλικ με ριπές. Γιατί η ματιά έχει μεγαλύτερη αξία από οποιοδήποτε μηχάνημα. Πρώτη στάση 1996, στα Σπορ του Βορρά του Μπούζα και στον Ελληνικό Βορρά του Μέρτζου. Δεύτερη στάση στον free press «εξώστη» του αξέχαστου Τάσου Μιχαηλίδη. Τρίτη στάση, Μάρτιο 1998, στην ιστορική εφημερίδα «Μακεδονία» και στα πολιτιστικά με αρχισυντάκτη τον άλλον αξέχαστο Χρήστο Αρνομάλλη (πολιτιστικός ρεπόρτερ, προϊστάμενος πολιτιστικού, συντάκτης ύλης πολιτικού, αρθρογράφος). Και διευθυντή τον αείμνηστο Λάζαρο Χατζηνάκο. Τέλειωσα με τη «Μακεδονία» το 2006 ως διευθυντής σύνταξης της κυριακάτικης έκδοσης, όταν ακόμη η εφημερίδα πουλούσε 17.000 φύλλα. Μετά ήρθε το «Κεντρί» όπου συνεργάστηκα ως πολιτιστικός συντάκτης κι έπειτα η free press «Karfitsa» στην οποία εργάστηκα ως διευθυντής από τον Φεβρουάριο του 2010 ως τον Μάιο του 2011. Από το Μάιο 2016 ως τον Μάρτιο 2018 αρθρογράφος στη thessnews. Παράλληλα, όλα αυτά τα χρόνια, γραφείο Τύπου σε δύσκολες μάχες (Νομαρχία Θεσσαλονίκης, Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, Δήμος Δέλτα) και λογογράφος λόγων κρίσιμων. Σταθερά, από την πρώτη του μέρα, στο thinkfree.gr, καταφύγιο λέξεων και σκέψεων. Καταφύγιο δημιουργικότητας στην εποχή που ο χώρος των ΜΜΕ έχει διαλυθεί και τα πάντα αμφισβητούνται. Καταφύγιο αξιοπιστίας και αλήθειας στην εποχή των fake news και του κιτρινισμού. https://www.facebook.com/gkessopoulos

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.