Η ανάμνηση από την πυρκαγιά του 1917…. «καίει» ακόμη!

0
791

Γράφει η Ελένη Σκάρπου

Πως θα ήταν άραγε η Θεσσαλονίκη αν δεν υπήρχε εκείνη η πυρκαγιά του 1917; Θα λέγαμε και πάλι ότι είναι μια από τις πιο εύκολα ρυμοτομημένες πόλεις της Ελλάδας; Η Τσιμισκή, η Εγνατία, η Λ.Νίκης, το ιστορικό κέντρο με τι θα έμοιαζαν; Θα «ζούσαμε» αρμονικά ανάμεσα σε εβραϊκές και μουσουλμανικές συνοικίες, ανάμεσα σε συναγωγές και τεμένη; Μπορεί ναι! Μπορεί και όχι! Η εβδομάδα αυτή έφερε στους παλαιότερους μνήμες από το χθες. Εκείνο το χθες που στέρησε από την πόλη άλλα κτίσματα και άλλους πολιτισμούς, και το οποίο ευθύνεται για την μεταγενέστερη ταυτότητά της. Ήταν μεσημέρι της 5ης Αυγούστου όταν στην συνοικία Μεβλανέ, μεταξύ Ολυμπιάδος και Άνω Πόλεως, έπιασε φωτιά. Η αρχή έγινε από ένα φτωχικό σπίτι και εξαπλώθηκε κατά μήκος όλου του ιστορικού κέντρου, καταλαγιάζοντας το βράδυ της 6ης Αυγούστου. Έρευνες που έγιναν από διακριτούς λαογράφους και ιστορικούς έδωσαν το στίγμα της εποχής εκείνης, ενώ σημαντικά συντέλεσαν και οι μετέπειτα ακαδημαϊκές έρευνες. Κανένα βιβλίο όμως και κανένα σύγγραμμα, δεν μπορεί να αποδώσει τις απώλειες…. 72.500 άστεγοι, ανάμεσά τους Εβραίοι, Ορθόδοξοι και μουσουλμάνοι και 120 εκτάρια που αντιστοιχούσαν στο 32% της έκτασης της πόλης. Ο ιστορικός Ευάγγελος Χεκίμογλου, που έχει καταπιαστεί συγγραφικά με το ιστορικό αυτό γεγονός μοιράστηκε με το tf τον διττό χαρακτήρα των συνεπειών.

«Εκτός από τις απώλειες, τα σπίτια και τα κτίσματα που χάθηκαν, το 90% του εβραϊκού πληθυσμού έμεινε χωρίς στέγη. Μέχρι τότε η πόλη είχε καεί πολλές φορές, αλλά μετά από κάθε πυρκαγιά, άφηναν τους κατοίκους να ξαναχτίσουν στο ίδιο μέρος και η πόλη αναπαραγόταν επί τόπου. Το 1917 δεν άφησαν να ανοικοδομηθεί, με την προοπτική ενός καινούριου σχεδίου. Απαγορεύτηκε η ανοικοδόμηση, αφαιρέθηκε η ιδιοκτησία και δόθηκε ένα πιστοποιητικό στους πληγέντες ότι κατείχαν το συγκεκριμένο οικόπεδο, με αναγραφόμενη την αξία του. Όταν χωρίστηκαν τα νέα οικόπεδα και βγήκαν σε πλειστηριασμό το 1922, κανείς δεν μπόρεσε να ανακτήσει την περιουσία του γιατί δεν μπορούσε να την αγοράσει», αναφέρει ο ίδιος. Μάλιστα 9 στις 10 οικογένειες αναγκάστηκαν να πουλήσουν τότε το κτηματόγραφο τους. Το σχέδιο αυτό είναι το περιβόητο σχέδιο του Έρνεστ Εμπράρ, το οποίο ποτέ δεν εφαρμόστηκε πλήρως, συναντώντας αντιδράσεις, αλλά στον βαθμό που συντελέστηκε, έδωσε στη Θεσσαλονίκη, μια νέα αστική μορφή με φρέσκα χαρακτηριστικά σε πολλά επίπεδα. «Είναι πλάνη ότι δεν εφαρμόστηκε. Μέχρι να γίνει η ανοικοδόμηση, γύρω η πόλη χτιζόταν με δεκάδες χιλιάδες κτίρια». Και η καινούρια εκδοχή; Χωρίς τους δεκάδες εμπόρους, τα τεμένη και τις συναγωγές, χωρίς την εβραϊκή μεσαία τάξη. Με νέους επενδυτές εντός και εκτός ελληνικών συνόρων, με ομογενείς που άρχισαν να ενδιαφέρονται για την πόλη που ξεκινούσε από το μηδέν, με το μικρο-μεσοαστικό μόρφωμα να προλεταριοποιείται… ο κοινωνικός και ο οικονομικός χάρτης της Θεσσαλονίκης άλλαξε. Συμπέρασμα; «Έχουν λησμονηθεί οι τρομερές κοινωνικές συνέπειες και έχει μείνει μια ελαφρά αντίληψη… και τι ωραία είναι η πόλη ξανά», υπογραμμίζει ο ιστορικός. Κι αν η ιστορία βάφεται πότε με θαμπά χρώματα και πότε με λαμπερά, αυτές οι αναμνήσεις είναι σίγουρα μελανές.

Προηγούμενο άρθροΚαλημέρα ξένοιαστη θαλασσινή!
Επόμενο άρθροΕξαιρετική διαφήμιση της γαλακτοβιομηχανίας Όλυμπος
Τι είναι το thinkfree; Καλή ερώτηση. Μια παρέα, έτσι ξεκίνησε κι έτσι συνεχίζει, που θέλει να ποστάρει χωρίς περιορισμούς ό,τι την ευχαριστεί. Ό,τι γράφει ή ό,τι διαβάζει. Στο thinkfree δίνουμε το λόγο στους ανθρώπους του πολιτισμού μέσα από τη δραστηριότητά τους, αναδεικνύουμε νέα πρόσωπα με κοινό χαρακτηριστικό τη θετική σκέψη (think positive) και τη δημιουργικότητα σε κάθε τομέα και χώρο (πολιτιστικό, επιχειρηματικό, επιστημονικό κ.ά.), φιλοξενούμε ελεύθερα (write free) τεκμηριωμένες απόψεις για θέματα πολιτικής πολιτισμού, πολιτικής και κοινωνίας, οικολογίας και αστικού περιβάλλοντος, αρχιτεκτονικής και υγιεινής ζωής. Το thinkfree είναι κι ένα διπλό πείραμα: σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων που το στηρίζουν, αλλά και δημιουργίας ενός no budget ηλεκτρονικού περιοδικού (e-magazine). Γι' αυτό δεν είναι τυχαίο ότι μακροημερεύουμε χωρίς δυσκολία! Με σεβασμό και εκτίμηση, με αγάπη γι' αυτό που κάνουμε.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.