ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΖΗΤΟΥΝ 2 / Η Λίζη Καλλιγά συζητά με τη Δ. Κοντελετζίδου (η συνέχεια…)

0
1129
Έργο της Λίζης Καλλιγά.
Έργο της Λίζης Καλλιγά.
Έργο της Λίζης Καλλιγά.

Οι ρόλοι αντιστρέφονται. Οι καλλιτέχνες συζητούν με την ιστορικό τέχνης Δωροθέα Κοντελετζίδου περί τέχνης και άλλων δαιμονίων…

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

Λίζη Καλλιγά: Πως επηρέασαν θεωρίες όπως πχ του Δαρβίνου και άλλων επιστημόνων την σύγχρονη σκέψη και κατ’ επέκταση την Τέχνη;

Δωροθέα Κοντελετζίδου.: Όταν ακόμα η νευροβιολογία δεν είχε ασχοληθεί με τη λειτουργία του οπτικού εγκεφάλου και τη λειτουργία της τέχνης ως μια άρρηκτη σχέση των λειτουργιών του εγκεφάλου, ο Δαρβίνος με το βιβλίο του The Expression of the Emotions in Man and Animals επιχείρησε να εξερευνήσει το ανθρώπινο συναίσθημα με τη χρήση του πιο εκφραστικού οπτικού μέσου, της εποχής, τη φωτογραφία, με αποτέλεσμα το βιβλίο να θεωρηθεί βιβλίο-σταθμός τόσο για τη ψυχολογία όσο και για την ιστορία της εικονογράφησης. Η ερμηνεία, δηλαδή, του συναισθήματος με τη χρήση της φωτογραφίας έθιγε την αντίληψη ότι οι εικαστικές τέχνες εκφράζονται μέσω του εγκεφάλου και υπακούουν σε κανόνες λειτουργίας. Στο βιβλίο A vision of the Brain ο Semir Zeki υποστηρίζει ότι «ο Σαίξπηρ και ο Βάγκνερ ήταν από τους μεγαλύτερους ‘νευροβιολόγους’ διότι γνώριζαν πώς να εξερευνήσουν το μυαλό του ανθρώπου με τις τεχνικές της γλώσσας και της μουσικής και καταλάβαιναν, ίσως, καλύτερα από τον καθένα, τι είναι αυτό που αγγίζει τον ανθρώπινο νου» και τον συγκινεί. Κατ’ εμέ, ο συγγραφέας έχει παραλείψει τη συνεισφορά του Δαρβίνου τον οποίο και θεωρώ, μεταξύ των άλλων, και πρωτεργάτη της έρευνας που αφορά στη λειτουργία του οπτικού εγκεφάλου και στις εικαστικές τέχνες. Στο πλαίσιο, λοιπόν, αυτό, μπορούμε να πούμε ότι η συνεισφορά του Δαρβίνου επεκτείνετε, ασυνείδητα ή όχι, στο πεδίο που αφορά στην λειτουργία του εγκεφάλου και πως αυτός αποτυπώνει και ερμηνεύει τις οπτικές τέχνες. Και μιας και μιλάμε για αποτύπωση και ερμηνεία, θα ανατρέξω και στον Λεονάρντο ντα Βίντσι ο οποίος υποστήριζε ότι από όλα τα χρώματα τα πιο ευχάριστα είναι εκείνα μεταξύ των οποίων υπάρχει χρωματικός ανταγωνισμός, δηλαδή έλεγε αυτό που ανακάλυψε, πριν περίπου εξήντα χρόνια η φυσιολογία ή πριν απ’ αυτήν, με άλλη διατύπωση, ο Kandinsky. Η ερώτησή σου Λίζη μου θύμισε ότι όλα αυτά τα χρόνια που διδάσκω λέω συνέχεια ότι η εξέλιξη της τέχνη είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με άλλες επιστήμες γι’ αυτό και οφείλουμε να γνωρίζουμε τις έρευνες κάθε εποχής μέσα στην οποία εκδηλώνεται το καλλιτεχνικό έργο ώστε να κατανοούμε καλύτερα τις αναζητήσεις, επιρροές και έρευνες του καλλιτέχνη.

Λ. Κ.: Υπάρχει κάτι που θα ήθελες να σημειώσεις για την Ελληνική Τέχνη μέσα στον 20ο αιώνα, σε σχέση με το παραπάνω ερώτημα;

Δ. Κ.: Δύσκολη ερώτηση! Δεν θα ήθελα να απαντήσω συνολικά για την Ελληνική Τέχνη αλλά κυρίως για τους καλλιτέχνες. Έλεγα, λοιπόν, πρόσφατα σε μια ομάδα μεταπτυχιακών φοιτητών με ειδίκευση στο ‘Ψυχολογία και Τέχνη’ ότι οι καλλιτέχνες στην Αναγέννηση δεν ήταν καλλιτέχνες αλλά επιστήμονες. Με κοίταξαν με απορία… Σίγουρα δε ζούμε στην Αναγέννηση αλλά δε ‘ζούμε’ και στην εποχή που ο καλλιτέχνης είναι επιστήμονας αλλά  στην εποχή όπου ο καλλιτέχνης είναι κυρίως ‘μεταπράτης’. Υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις αλλά, συνήθως, επειδή αυτοί δεν λειτουργούν σαν ‘μεταπράτες’ μένουν στην αφάνεια.  Αυτό που συνεχίζει να με εκπλήσσει είναι το γεγονός ότι παρά τη ταχύτητα διάχυσης της πληροφορίας συνεχίζουμε να λειτουργούμε σαν να είμαστε μόνοι μας στον πλανήτη γη και αυτό φυσικά έχει προεκτάσεις σε πολλαπλά επίπεδα. Βλέπω εκθέσεις, Μπιενάλε κτλ. και μένω με την εξής απορία, όσο αφορά, συνήθως, στους έλληνες καλλιτέχνες: Είναι δυνατόν με παρόμοια έργα να θεωρούν ότι καινοτομούν, ότι προτείνουν την άλλη ανάγνωση, την άλλη ‘ματιά’; Δεν υπάρχει αυτό που ονομάζω αφορμή για τη σχηματοποίηση μιας ιδέας, που άλλοτε εμφανίζεται διαμέσου του υλικού ως κοινωνική κριτική και άλλοτε ως μια θεωρητική καταγραφή της νοητικής διαδικασίας του καλλιτέχνη.

 

Η Λίζη Καλλιγά είναι καλλιτέχνης

Η Δωροθέα Κοντελετζίδου είναι ιστορικός τέχνης/διδάκτορας της θεωρίας.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.