ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΖΗΤΟΥΝ 2 / Ο Κορνήλιος Γραμμένος συζητά με τη Δ. Κοντελετζίδου

0
1578
Κορνήλιος Γραμμένος, Σάρματα, ξύλο, 622Χ146 (max)X17cm, 2007 (Photo Βαγγέλης Σωμαράκης )
Κορνήλιος Γραμμένος, Σάρματα, ξύλο, 622Χ146 (max)X17cm, 2007 (Photo Βαγγέλης Σωμαράκης )
Κορνήλιος Γραμμένος, Σάρματα, ξύλο, 622Χ146 (max)X17cm, 2007
(Photo Βαγγέλης Σωμαράκης )

Οι ρόλοι αντιστρέφονται. Οι καλλιτέχνες συζητούν με την ιστορικό τέχνης Δωροθέα Κοντελετζίδου περί τέχνης και άλλων δαιμονίων…

Κορνήλιος Γραμμένος: Γιατί άραγε τα τελευταία είκοσι και πλέον ίσως χρόνια φτιάχνονται τόσα πολλά – σε σχέση με όλα τα προηγούμενα χρόνια – μουσεία σύγχρονης τέχνης και γενικότερα μουσεία όπως του λαδιού, του σιταριού, του νερού, της βάρκας, του τρακτέρ, του κάρβουνου, του τούβλου και του πλίνθου κλπ. μήπως ενδομύχως φοβούμεθα ότι θα χαθούμε ξαφνικά και απρόσμενα οπότε… ή πιστεύουμε ότι η σύγχρονη τέχνη αφενός είναι τόσο σημαντική και αφετέρου παράγει πολλά μα παρά πολλά έργα που κάπου πρέπει να φυλαχθούν και να διατηρηθούν;

Δωροθέα Κοντελετζίδου: Εάν αναφέρεσαι στην Ελλάδα πιστεύω ότι οι πολιτιστικοί θεσμοί που δημιουργήθηκαν, μετά το 1997, δεν είναι αρκετοί. Μη ξεχνάς ότι το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, βρήκε μόνιμη στέγη μόλις φέτος. Προσωπικά, πιστεύω ότι τα μουσεία, εάν και εφόσον μπορούν να λειτουργούν… γίνονται βήμα έρευνας, μελέτης, διάλογου αλλά και παιδείας. Τα μουσεία ‘συμβολίζουν’ την εξέλιξη μιας κοινωνίας, όσο περισσότερα τόσο περισσότερο διαμορφώνεται ένας καλλιτεχνικός και θεωρητικός λόγος, άρα εξέλιξη.

Με τα σημερινά δεδομένα, όμως θα εντόπιζα ένα άλλου είδους θέμα: αυτό της λειτουργίας των μουσείων γιατί μέσα από τη λειτουργία διαφαίνεται και η εκάστοτε, κυβερνητική, επιθυμία να επενδύσει ουσιαστικά στον τομέα του Πολιτισμού. Δυστυχώς, εάν συμφωνήσω μαζί σου ότι υπάρχουν, δηλαδή, πολλά μουσεία σύγχρονης τέχνης, τότε θα παρατηρήσω ότι, παρά το γεγονός αυτό, η ‘επένδυση’ είναι επιφανειακή και εφήμερη με αποτέλεσμα όλη αυτή ‘η πληθώρα’ να κινδυνεύει από στιγμή σε στιγμή να αφανισθεί, λόγω της οικονομικής προχειρότητας που αντιμετωπίζεται ο Πολιτισμός.

Κ. Γρ.: Γιατί γίνονται τελευταία τόσα λίγα έργα που έχουν σκιά;

Δ. Κ.: Ίσως γιατί η χρήση της σκιάς θεωρείται ακαδημαϊκή και κατ’ επέκταση ο όγκος; Ίσως γιατί υπάρχει πολύ φως! Ή ακόμα γιατί μπορεί να έχουν ‘λυθεί’, απαντηθεί τα υπαρξιακά μας προβλήματα!

Κ. Γρ.: Γιατί τελευταία οι καλλιτέχνες ασχολούνται με πάσης φύσεως θέματα δίνοντας αμφισβητούμενες απαντήσεις σε ερωτήσεις που οι ίδιοι δεν έχουν καν θέσει ούτε στον εαυτό τους ούτε στο ίδιο τους το έργο;

Δ. Κ.: Νομίζω, ότι αυτό το έφερε η κρίση, συν το γεγονός ότι είμαστε φλύαρος λαός. Πηγάζει, ίσως, από την ανάγκη επιβεβαίωσης καθενός ότι είναι ενεργός και όχι παθητικός πολίτης. Έχω την αίσθηση ότι ενώ ο καλλιτέχνης λειτουργεί ως σεισμογράφος παρόλα αυτά αυτοακυρώνει τον εαυτό του μέσα από ένα καινούργιο ρόλο, που ένοιωσε την υποχρέωση να έχει και ξεχνά ότι ούτως ή άλλως το έργο του είναι πολιτικό, με την ευρεία έννοια. Ωστόσο, μη ξεχνάμε ότι είναι και πολίτης οπότε μοιραία αντιδρά και ως πολίτης. Εάν περιορισθούμε, όμως, σε εικαστικά θέματα, θα παρατηρηθεί ότι αυτό λειτουργεί και ως ένα είδος αυτοερώτησης η οποία πριν ακόμα απαντηθεί σε προσωπικό-εικαστικό επίπεδο έχει τεθεί σε δημόσια συζήτηση, διαβούλευση, για να είμαι επίκαιρη (!). Προσωπικά, το βρίσκω παραγωγικό αρκεί να είμαστε έτοιμοι για συζήτηση…

Κ. Γρ.: Υπάρχουν πιο πολλοί επιμελητές ή καλλιτέχνες πια;

Δ. Κ.: Δε νομίζω, απλώς προβάλλονται περισσότερο. Η επιμέλεια όταν αφορά εκθέσεις που έχουν έρευνα, θεωρητικό άξονα και επιστημονική προσέγγιση είναι θεμιτή. Εκ των υστέρων, κατάλαβα, γιατί υπέπεσα και εγώ σ’ αυτό το λάθος, ότι, όσο αφορά σε ατομική έκθεση, κυρίως σε γκαλερί, ο ιστορικός, κριτικός, θεωρητικός είναι καλύτερα να περιορίζεται στη συγγραφή του κειμένου.

Κ. Γρ.: Γιατί μετά τον θάνατο του J. Beuys και του A. Warhol ας πούμε, το έργο τους χάθηκε σχετικά (δεν αναφέρομαι σε περαιτέρω προσπάθειες marketization των έργων τους) σε σχέση με το έργο των M. Duchamp και J. Arp π.χ. που είναι κατά την άποψή μου σταθερά παρόντα.

Δ. Κ.: Δεν το έχω διαπιστώσει αλλά τώρα που το αναφέρεις με βάζεις σε ερμηνευτική διαδικασία! Ο Arp παρών; Μ’ εκπλήσσεις, ακόμα περισσότερο, αφενός γιατί δεν το έχω διαπιστώσει αφετέρου γιατί μου θύμισες την εποχή που εργαζόμουν για την πρώτη του μεγάλη αναδρομική του έκθεση στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Στρασβούργου.

Νομίζω ότι το έργο του Duchamp λόγω της ρήξης που έφερε στη μοντέρνα τέχνη έχει γίνει αντικείμενο πολλών ερμηνειών, αναφορών κτλ σε αντίθεση με τον Beuys του οποίου η κοινωνική γλυπτική-τέχνη ενώ έχει ερμηνευθεί και από τον ίδιο αλλά και από πολλούς ιστορικούς της τέχνης παραμένει, ίσως, δυσνόητη. Ξέρεις, ο Beuys σε κάποια κείμενά του για τη γλώσσα προσάπτει στον Duchamp ότι δε μίλησε για το έργο του και άφησε τους άλλους να το κατακρεουργήσουν. Το έργο «η σιωπή του Marcel Duchamps έχει υπέρ-αξιολογηθεί» αποτέλεσε μια κριτική, «διότι τη στιγμή που θα έπρεπε να αναπτύξει μια θεωρία, βασισμένη στο έργο του, σιώπησε και τη θεωρία που θα μπορούσε να αναπτύξει την αναπτύσσω εγώ σήμερα… αντίθετα ανυψώθηκε σ’ ένα βάθρο λέγοντας «κοιτάξτε πως ξαφνιάζω τους αστούς»!

«Το εσύ κοιτάζεις, είσαι και εσύ ένας καλλιτέχνης» του Beuys είναι, πιστεύω, δύσκολο να γίνει αντιληπτό και κατανοητό.

 

Ο Κορνήλιος Γραμμένος είναι καλλιτέχνης.

Η Δωροθέα Κοντελετζίδου είναι ιστορικός τέχνης/διδάκτορας της θεωρίας.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.