Οι «Καρυάτιδες της Θεσσαλονίκης» στην 80ή ΔΕΘ!

0
944

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

γράφει η Κατερίνα Νικολάου / [email protected]

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης ξαναβρίσκει τη μαγεία της. Συνδέει φέτος μια πορεία 80 ετών με την πολιτισμική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης και κατάφερε ό,τι δεν κατάφεραν άλλοι φορείς από το 1997: να γυρίσουν οι λεγόμενες «Καρυάτιδες της Θεσσαλονίκης» στον τόπο τους έστω και με τη μορφή αντιγράφων.

Τι είναι οι «Μαγεμένες»;

Το μνημείο με την ονομασία Μαγεμένες ή Είδωλα, Las Incantadas στα ισπανοεβραϊκά, ανήκε πιθανότατα σε ένα σημαντικό δημόσιο κτίριο στο κέντρο της ρωμαϊκής Θεσσαλονίκης. Χρονολογείται στο τέλος του 2ου ή στις αρχές του 3ου αι. μ.Χ. και τοποθετείται κάπου ανάμεσα στην Παναγία Χαλκέων, τα Λουτρά Παράδεισος και στον Άγ. Νικόλαο, στον άξονα της σημερινής οδού Αριστοτέλους.
Τον 17ο και 18ο αι. το μνημείο, γνωστό από περιηγητές και ζωγράφους της εποχής αυτής, ήταν εντυπωσιακό αξιοθέατο για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης. Την πρόσοψή του, ύψους περί τα 13 μ., αποτελούσε διώροφη κιονοστοιχία, με κορινθιακούς κίονες στο κατώτερο επίπεδο και πεσσούς στο ανώτερο. Οι τέσσερις πεσσοί, κοσμούνταν στις δύο κύριες όψεις τους με οκτώ ανάγλυφες μυθολογικές μορφές. Στην εσωτερική πλευρά εικονίζονταν μια Μαινάδα, ο Διόνυσος, η Αριάδνη και η Λήδα με τον κύκνο-Δία, ενώ στην εξωτερική, η Νίκη, η Αύρα, ένας Διόσκουρος και η αρπαγή του Γανυμήδη.
Ως τον 19ο αι. το μνημείο σωζόταν στην καρδιά της εβραϊκής συνοικίας Rogos, ενσωματωμένο στην αυλή ενός εμπόρου. Όπως αναφέρεται σε κείμενα περιηγητών, ο έμπορος αυτός αποσπούσε μικρά κομμάτια από το μνημείο και τα πουλούσε στους τουρίστες.
Το 1864 ο Γάλλος παλαιογράφος Emmanuel Miller, με άδεια της οθωμανικής κυβέρνησης και παρά τη γενική αντίδραση του πληθυσμού της πόλης, αποξήλωσε το μνημείο, τεμαχίζοντάς το βίαια και μετέφερε στη Γαλλία τα γλυπτά, που εκτίθενται σήμερα στο Μουσείο του Λούβρου.
Το 1997 βρέθηκε στην οδό Ρογκότη θραύσμα ενός ακόμα πεσσού, που διασώζει τμήμα της κεφαλής και του φτερού μιας Νίκης και εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Οι «Μαγεμένες» είναι εδώ

Από το 1997, όταν η Θεσσαλονίκη ήταν Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, γίνονταν προσπάθειες για να επιστρέψουν οι Μαγεμένες στην Θεσσαλονίκη. Μάλιστα πριν τρία χρόνια η δημοτική αρχή έφτασε πολύ κοντά στο να βρεθεί χορηγός που να χρηματοδοτήσει την επιστροφή των «Μαγεμένων», ωστόσο τα σχέδια δεν στέφθηκαν με επιτυχία παρά τα πολλά πέρα-δώθε στην Γαλλία. Επέστρεψαν μετά από 151 χρόνια στη Θεσσαλονίκη, τη γενέθλια πόλη τους. Τα αντίγραφα των περίφημων «Μαγεμένων» βρίσκονται πια στο Διεθνές Εκθεσιακό Κέντρο Θεσσαλονίκης, ενώ η προετοιμασία του χώρου όπου θα εκτεθούν στο πλαίσιο της επετειακής 80ης ΔΕΘ –και μάλιστα χωρίς ξεχωριστό εισιτήριο- βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Μετά από 14 μήνες προσπαθειών, επαφών και διαπραγματεύσεων, η ΔΕΘ-Helexpo κατάφερε να φέρει εις πέρας μια ιδιαίτερη αποστολή: να υποδεχθεί τις «Μαγεμένες» στη Θεσσαλονίκη, ώστε να τις προσφέρει στο κοινό της 80ης ΔΕΘ και της πόλης. Τα τέσσερα αμφίπλευρα γλυπτά, θα κοσμούν το περίπτερο 3 και όταν αποφασισθεί από την Πολιτεία, σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς, το σημείο όπου θα τοποθετηθούν, ο εθνικός εκθεσιακός φορέας θα τα χαρίσει στην πόλη. Οι «Μαγεμένες» και ο θρύλος τους αποτελούν έναν άρρηκτο δεσμό της ιστορίας και του ένδοξου παρελθόντος της Θεσσαλονίκης με τη σημερινή της προοπτική και τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει. Σε αυτό το σκηνικό ο θεσμός της ΔΕΘ συνιστά τον συνεκτικό ιστό ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν και προδιαγράφει το μέλλον.

 

Οι χορηγοί

Σημαντική για την ευόδωση των προσπαθειών της ΔΕΘ-Helexpo ήταν η συμβολή του υπουργείου Πολιτισμού, του δήμου Θεσσαλονίκης και της Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης. Η ανάκτηση των αντιγράφων των «Μαγεμενων» μαζί με τα εκμαγεία τους κόστισαν περίπου 150.000€ και ενεργό οικονομικό ρόλο  στην απόκτησή τους διαδραμάτισαν το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης, το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης, η ΟΛΘ ΑΕ και η ΕΥΑΘ ΑΕ.

PRESS CONFERENCE MAGEMENES

Την άρρηκτη σχέση της ΔΕΘ-Helexpo με τον πολιτισμό επισήμανε σε σημερινή συνέντευξη Τύπου ο πρόεδρος της εταιρείας, κ. Τάσος Τζήκας, εξηγώντας πως ο εκθεσιακός φορέας είχε παρακολουθήσει τις προηγούμενες προσπάθειες έλευσης των «Μαγεμένων» και ήθελε με τη σειρά του να συμβάλει στο φιλόδοξο εγχείρημα. Παράλληλα, με δεδομένη την περσινή υψηλή επισκεψιμότητα της 79ης ΔΕΘ, η εταιρεία αναζητούσε έναν τρόπο για να καταστήσει τη φετινή επετειακή διοργάνωση ακόμα περισσότερο ελκυστική. «Η πόλη αποδεικνύει ότι όταν είμαστε όλοι μαζί, μπορεί να κάνει μεγάλα πράγματα» τόνισε, αναφερόμενος στη σύμπραξη των φορέων για τον κοινό σκοπό.

magemenesΣυγκινητική χαρακτήρισε τη σημερινή ημέρα ο διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΘ-Helexpo, κ. Κυριάκος Ποζρικίδης, τονίζοντας πως η Έκθεση επιστρέφει την αγάπη του κόσμου ως μέρισμα χαράς στην πόλη. Εξήγησε δε πως ο εθνικός εκθεσιακός φορέας συνεχίζει την παράδοση προσφοράς στον πολιτισμό, αναφερόμενος ενδεικτικά στο γλυπτό Ζογγολόπουλου στην είσοδο της Έκθεσης, το οποίο είναι ιδιοκτησία της ΔΕΘ-Helexpo. «Η διαδικασία δεν ήταν εύκολη και απαιτήθηκε ένας απίστευτος συντονισμός μεταξύ πολλών φορέων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αλλά τα καταφέραμε» σημείωσε ο κ. Ποζρικίδης.

Τη μεγάλη ικανοποίηση της Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Θεσσαλονίκης για τη γέννηση μιας ιδέας που κυοφορείτο χρόνια εξέφρασε από την πλευρά του ο αναπληρωτής προϊστάμενός της, κ. Σταμάτης Χονδρογιάννης. «Το μνημείο αυτό βοηθά στο να συνδέσουμε το τώρα, εμάς, με την ιστορία της πόλης» ανέφερε σχετικά, τονίζοντας πως είναι τύχη που το σημερινό δ.σ. της ΔΕΘ-Helexpo υλοποίησε το εγχείρημα αυτό.

Με τη σειρά του ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, κ. Γιάννης Μπουτάρης, επισήμανε πως η Έκθεση έχει αποδείξει ότι δεν είναι μόνο ένα εμπορικό και οικονομικό γεγονός, αλλά στηρίζει πολιτιστικά γεγονότα και δείχνει πόσο σημαντική είναι για την πόλη. Εξέφρασε δε τη χαρά του που επιτέλους, όπως είπε, οι «Μαγεμένες» γύρισαν στη Θεσσαλονίκη.

Ενέργειες όπως αυτή αναδεικνύουν μικρά κομμάτια της ιστορίας μας, σύμφωνα με τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της ΕΥΑΘ, κ. Νίκο Παπαδάκη, ο οποίος τόνισε πως η εταιρεία δεν θα μπορούσε να μην είναι αρωγός σε μια προσπάθεια που ξαναστήνει μέρος του μεγαλείου της πόλης.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος της ΟΛΘ ΑΕ, κ. Γιάννης Παντής, που έκανε μάλιστα γνωστό ότι το λιμάνι «υιοθετεί» μία από τις «Μαγεμένες», ανέφερε πως όταν ζητήθηκε από την εταιρεία η οικονομική της συνδρομή για το εγχείρημα, δεν δίστασε καθόλου, ενώ χαρακτήρισε την επιστροφή των αγαλμάτων γεγονός ξεχωριστής σημασίας.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.