Ο κυβισμός και το κολάζ κατά  τον εικοστό αιώνα

0
4386

Γράφει η Τέσυ Μπάιλα

picasso
Πικάσο: «οι τρεις μουσικοί»

braque
Έργο του Μπρακ

Σημαντικές είναι οι αλλαγές που σηματοδότησαν τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα και έφεραν μαζί τους βαθιές πολιτισμικές αλλαγές, γεγονός που δε θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστη κάθε μορφή τέχνης. Ο αιώνας αυτός ξεκίνησε με τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο και αυτό έγινε αιτία να απομακρυνθεί ο άνθρωπος από τη σιγουριά που του είχε εμπνεύσει ο Διαφωτισμός κατά τον 19o αιώνα, τόσο σε πολιτικό επίπεδο όσο και σε ακαδημαϊκό. Από την άλλη, τα μεγάλα επιτεύγματα του 20ου αιώνα και οι ραγδαίες τεχνολογικές ανακαλύψεις άλλαξαν τον τρόπο σκέψης του ανθρώπου, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να επηρεαστεί και η τέχνη. Νέα στοιχεία εμφανίστηκαν, τα οποία εκμεταλλεύτηκε η τέχνη γενικότερα. Οι δυο πρώτες δεκαετίες του αιώνα ήταν αυτές που καθόρισαν την πορεία του, καθώς τότε εμφανίστηκαν οι πιο τολμηρές ιδέες και νέες μέθοδοι σε όλες τις μορφές τέχνης.

Οι εικαστικές τέχνες διαφοροποιήθηκαν. Ο Γάλλος ζωγράφος Σεζάν άρχισε την αναζήτηση νέων εκφραστικών τρόπων, μέσω του χρώματος και της οργάνωσης του χώρου μέσα στο έργο του. Ένα νέο καλλιτεχνικό ρεύμα  έκανε την εμφάνισή του εκείνη την εποχή ο κυβισμός, δημιουργημένο από τον Ισπανό ζωγράφο Πάμπλο Πικάσο και τον Γάλλο Μπρακ, φέρνοντας τομές στα εικαστικά.

Βασικός του στόχος ήταν να αναλύει σε γεωμετρικά σχήματα, κύβους, τρίγωνα, γωνίες, καμπύλες, κύκλους, κάθε αντικείμενο και  να χρησιμοποιεί λιγότερο χρώμα σε πιο ουδέτερους τόνους. Βασικό επίσης χαρακτηριστικό ήταν η άρνηση της προοπτικής, στοιχείο που φέρνει νέες πτυχές στην τέχνη, καθώς ανέτρεψε της έως τότε προοπτική αναπαράσταση, η οποία είχε επικρατήσει από την εποχή της Αναγέννησης και είχε δημιουργήσει τρισδιάστατες εικόνες.

Αντίθετα στο νέο καλλιτεχνικό αυτό ρεύμα, ο χώρος αντιμετωπίστηκε κι αυτός ως ένα ακόμη αντικείμενο. Το αντικείμενο αυτό διαλυόταν σε πολλά επίπεδα και μετά γινόταν νέα σύνθεσή του, πετυχαίνοντας ο καλλιτέχνης να του προσδώσει μια πυκνότητα, όπως αυτή των υλικών αντικειμένων και κίνηση. Οι θεμελιωτές του κυβισμού, ο  Πικάσο και ο ορμητικός Μπρακ, ξεκίνησαν ασχολούμενοι με το τοπίο και τον άνθρωπο, γρήγορα πέρασαν όμως σε απεικονίσεις άλλων θεμάτων, όπως οι νεκρές φύσεις, τα ποτήρια, τα μπουκάλια ή κάποιο κοχύλι και μουσικά όργανα.

Αυτή η νέα επαναστατική έκφραση των καλλιτεχνών έγινε η αρχή της αφηρημένης τέχνης. Ο κυβισμός είχε σύντομη διάρκεια ζωής φαίνεται να πρωτοξεκίνησε το 1907 και να τελείωσε το 1914, με τρία βασικά εξελικτικά στάδια πορείας: την περίοδο Σεζάν ή πρωτοκυβιστική(1907-1909), την εποχή του αναλυτικού κυβισμού(1910-1912) και τέλος την εποχή του συνθετικού κυβισμού(1913-1914).

Οι καλλιτέχνες του κυβισμού δούλευαν με γνωστά αντικείμενα στο θεατή και μια νέα εικαστική πρόταση και τεχνική εμφανίστηκε από τους Πικάσο και Μπρακ, η τεχνική του κολάζ. Το κολάζ το οποίο είναι συνδεδεμένο με τον συνθετικό κυβισμό, είχε ως στόχο του την προσέγγιση της πραγματικότητας μέσω της ταυτόχρονης απόρριψης των παραδοσιακών τρόπων σχεδίασης που έως εκείνη τη στιγμή ήταν γνωστή και έφερε ριζοσπαστικές αλλαγές στην τέχνη. Ο καλλιτέχνης δημιουργούσε το καλλιτεχνικό του υποκείμενο, χρησιμοποιώντας επάνω του υλικά από την καθημερινότητα, όπως σκοινί ή χαρτί και ο πίνακας γίνεται ένα αντικείμενο που αναπαράγει ουσιαστικά αυτό που αναπαριστά και τελικά ανεξαρτητοποιείται εντελώς από την εξωτερική πραγματικότητα που αναπαράγει.

Με το κολάζ οι καλλιτέχνες δημιούργησαν μια νέα αντίληψη του χώρου στην τέχνη και σιγά-σιγά οι Πικάσο και Μπρακ κατάλαβαν ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν  αυτήν την αίσθηση του χώρου στο ζωγραφικό τους έργο χωρίς να τοποθετήσουν επάνω του άλλα υλικά, αλλά ζωγραφίζοντας με επίπεδες χρωματικές επιφάνειες, κάνοντάς το να μοιάζει με κολάζ, χωρίς όμως στην πραγματικότητα να είναι. Με αυτόν τον τρόπο από τη μια απελευθέρωσε τον καλλιτέχνη και από την άλλη ανέδειξε υλικά της καθημερινότητας ως οργανικά μέρη ενός έργου τέχνης.

Προηγούμενο άρθροΤα απαραίτητα!
Επόμενο άρθροΟ ήχος της πασχαλινής καμπάνας
Η Τέσυ Μπάιλα κατάγεται από τις Κυκλάδες αλλά γεννήθηκε στον Πειραιά. Σπούδασε Ιστορία Ελληνικού Πολιτισμού και μετάφραση Λογοτεχνίας. Ασχολείται με τη φωτογραφία και ατομικές της εκθέσεις έχουν φιλοξενηθεί στο πανεπιστήμιο Gakugei της Ιαπωνίας και στην Αθήνα. Είναι συντάκτρια του λογοτεχνικού περιοδικού Κλεψύδρα. Παράλληλα δημοσιεύει δοκίμια σε εφημερίδες και περιοδικά. Κυκλοφορούν τα βιβλία της: Το πορτρέτο της σιωπής, εκδ. Έναστρον, Το παραμύθι της βροχής, εκδ. Δοκιμάκης και Το μυστικό ήταν η ζάχαρη εκδ.Ψυχογιός.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.