ΤΙ ΦΕΡΝΕΙ Η «ΓΑΛΛΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ ΣΕΖΟΝ 2015»

0
1348
france1
Η αφροαμερικανίδα λογοτέχνιδα Τόνι Μόρισον, βραβευμένη με το βραβείο Νόμπελ και Πούλιτζερ, εμφανίζεται εκ νέου στη σκηνή της φετινής λογοτεχνικής σεζόν με το έργο Délivrances.

Ιχνηλατώντας μερικά από τα πολυαναμενόμενα μυθιστορήματα της γαλλικής «λογοτεχνικής σεζόν 2015»

Γράφει η Κατερίνα Σπυροπούλου / δρ γαλλόφωνης και συγκριτικής λογοτεχνίας / [email protected]

Με μία πλούσια εκδοτική παραγωγή η οποία έχει ξεκινήσει από τις 20 Αυγούστου και περιλαμβάνει συνολικά 589 τίτλους έργων, η γαλλική «λογοτεχνική σεζόν 2015» προμηνύεται, όπως κάθε χρόνο, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, λαμπρή και πολυποίκιλη σε τίτλους με προεξέχουσα θέση τα γυναικεία μυθιστορήματα και τις ιστορικές αφηγήσεις. Έχουν ήδη προβλεφθεί τα μπεστ σέλερ της και έχει κοινοποιηθεί ο κατάλογος των υποψηφίων έργων για το βραβείο Γκονκούρ.

Περιττό να παρουσιάσει κανείς στη Γαλλία την ευφυολόγο βελγίδα μυθιστοριογράφο Αμελί Νοτόμπ, που από το 1992 – με το μυθιστόρημά της Hygiène de lassassin –   και για 24 συνεχείς χρονιές δεν απουσιάζει από τις λογοτεχνικές σεζόν. Αυτή τη χρονιά, πιστή στις εκδ. Albin Michel, παρουσιάζει τον τίτλο του νέου μυθιστορήματος Le crime du compte Neville (Το έγκλημα του κόμη Νεβίλ), στο οποίο παρακολουθούμε τη ζωή ενός απένταρου αριστοκράτη ο οποίος μαθαίνει από ένα μέντιουμ ότι θα σκοτώσει στο επόμενο πάρτι στον κήπο του έναν από τους προσκεκλημένους του. Όπως σε μία νουβέλα του Όσκαρ Ουάιλντ, έτσι και εδώ εισερχόμαστε σε έναν άγνωστο κόσμο για πολλούς, στο περιβάλλον μιας φτωχής ευγενικής τάξης που υποφέρει από πείνα και κρύο, αλλά δεν εγκαταλείπει τις συνήθειές της και τη γιορτή που παραδοσιακά γίνεται κάθε χρόνο και η οποία θα απομυζήσει όλους τους οικονομικούς της πόρους. Όλη αυτή η σύντομη ιστορία δημιουργεί αστείες στιγμές ανάγνωσης και τα πάντα μετατοπίζονται, με χαμόγελα, υπαινιγμούς, αλλά και με μικρή δόση μελαγχολίας.

Η αφροαμερικανίδα λογοτέχνιδα Τόνι Μόρισον, βραβευμένη με το βραβείο Νόμπελ και Πούλιτζερ, εμφανίζεται εκ νέου στη σκηνή της φετινής λογοτεχνικής σεζόν με το έργο Délivrances, το οποίο εγγράφεται στην παράδοση των τριών προηγούμενων έργων της: σύντομο και πυκνό σε μηνύματα. Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα, μιλάει για τα παιδιά που έχουν βιώσει τη σκληρότητα, την κακομεταχείριση, τις σφαγές και την αγάπη ως δυνατότητα αναγέννησης. Ένα υπέροχο μυθιστόρημα από τη μεγάλη κυρία της αμερικανικής λογοτεχνίας.

Στα χνάρια πάντα της γυναικείας γραφής αλλά με διαφορετικό είδος, η Κριστίν Ανζό, κατορθώνει να κρατήσει στα ύψη τον πήχη της λογοτεχνικής γραφής με το μυθιστόρημα Un amour impossible (εκδ. Flammarion). Μέσω των περιγραφών αυτού του οικουμενικού μυθιστορήματος, αποκαλύπτεται η αγάπη μιας εύθραυστης και καταθλιπτικής μητέρας. Πιο συγκεκριμένα, μέσα από τα φώτα και τις σκιές αυτής της αγάπης, η μυθιστοριογράφος ανιχνεύει τους δεσμούς που την ενώνουν με τη μητέρα της και γενικότερα προσεγγίζει τη μητρική αγάπη: την αγάπη για τη μητέρα και την αγάπη της μητέρας.

Σε αντίθεση με την Κριστίν Ανζό, ο γάλλος δημοσιογράφος και συγγραφέας Sorj Chalandon επικεντρώνεται στο πρότυπο του πατέρα. Στο βιβλίο του Profession du père (εκδ. Grasset), ο Chalandon  μιλάει για τον τρόπο με τον οποίο ο πατέρας του τον παρέσυρε σε καταστάσεις βίας, σε ψέματα, στην τρέλα. Το επαναλαμβανόμενο θέμα του πατέρα προσεγγίζεται εδώ μετωπικά – μπορεί άραγε, η γραφή να απελευθερώσει το γιο από τα δεσμά του πατέρα; –  καθιστώντας το έργο γοητευτικό και ταυτόχρονα ανατρεπτικό.

france2

Σ’ αυτή τη λογοτεχνική σεζόν δεν θα μπορούσε να απουσιάζει ο γαλλοκονγκολέζος «σταρ», Αλέν Μαμπανκού. Με το μυθιστόρημά του Petit Piment o Αλέν Μαμπανκού μας μεταφέρει στη γενέθλιά του γη, στην πόλη Πουάντ-Νουάρ και στη γύρω περιοχή. Μας διηγείται με διασκεδαστική και χειμαρρώδη γραφή την ιστορία ενός νεαρού ορφανού, του Petit Piment, ο οποίος ολοκληρώνει την εκπαίδευσή του σε ένα ίδρυμα καθολικής εκπαίδευσης – υπό την εποπτεία του διεφθαρμένου Dieudonné Ngoulmoumako -, ζει τις δικές του περιπέτειες και παίρνει μαθήματα ζωής! Το μυθιστόρημα εμφανίζει μακρινή συγγένεια με το έργο Verre cassé με το οποίο ο Μαμπανκού έγινε γνωστός το 2005 και, στο οποίο παρελαύνει ένας αληθινός θίασος χαρακτήρων, όπου η μεταφυσική φάρσα και το γκροτέσκο αναμειγνύονται με μία γλώσσα λυρική και ρυθμική, με λεπτή ειρωνεία και απαράμιλλες περιγραφές.

Ο γνωστός Αλγερινός συγγραφέας Γιασμίνα Χάντρα, κληρονόμος των Αράβων ποιητών, τους οποίους θαύμαζε πάντα για το λεξιλογικό πλούτο και την υφολογική τους αυστηρότητα, επανέρχεται στο προσκήνιο με το έντονα πολιτικό μυθιστόρημα La dernière nuit du raϊs (εκδ. Julliard), το οποίο κυκλοφόρησε ήδη στη Γαλλία στις 25 Αυγούστου και θα κυκλοφορήσει μέσα Σεπτεμβρίου σε 10 χώρες. Διεισδύοντας στη ψυχοσύνθεση και την πορεία του αιμοσταγούς μεγαλομανή τυράννου Μουαμάρ αλ Καντάφι, ο Χάντρα σκιαγραφεί το οικουμενικό πορτρέτο των δικτατόρων και αποκαλύπτει τις πιο μυστικές πηγές της ανθρώπινης βαρβαρότητας.

Με το καινούριο του μυθιστόρημα 2084-Το τέλος του κόσμου, ο Μπουαλέμ Σανσάλ επιβεβαιώνει ότι ανήκει στους πιο τολμηρούς και σημαντικούς εκπροσώπους της σύγχρονης γαλλόφωνης αλγερινής λογοτεχνίας. Επηρεασμένος από τον Τζωρτζ Όργουελ και το μνημειώδες του έργο 1984-Ο Μεγάλος Αδελφός, ο Σανσάλ μας μεταφέρει στην πρωτεύουσα του Αμπιστάν,  σ’ ένα μακρινό κόσμο, όπου θριαμβεύει ο ισλαμισμός. To σύστημα αυτής της τεράστιας αυτοκρατορίας βασίζεται στην αμνησία και την υποταγή σε έναν Θεό. Κάθε προσωπική σκέψη εξορίζεται και ένα πανταχού παρόν σύστημα επιτήρησης επιτρέπει να γνωρίζουμε τις ιδέες και τις αποκλίνουσες πράξεις. Επισήμως, όλοι οι άνθρωποι ζουν τη χαρά της θρησκευτικής πίστης, χωρίς την παραμικρή αμφισβήτηση.

Μας ξαφνιάζει ίσως το μυθιστόρημα-έκπληξη J’étais la terreur του γάλλου συγγραφέα Μπενζαμέν Μπερτόν – αναμένεται να κυκλοφορήσει στις 22 Οκτωβρίου – επειδή διαπραγματεύεται την πρόσφατη τρομοκρατική επίθεση στα γραφεία της σατιρικής εφημερίδας Charlie Hebdo σκιαγραφώντας τη διαδρομή ενός «παιδιού της Γαλλικής Δημοκρατίας»  – εν προκειμένω, του τρομοκράτη Σερίφ Κουασί – ορφανού στα 13 του χρόνια.  Η μαχητικότητά του, οι παρέες του και οι ιδέες του καιρού του τον μυούν στον πόλεμο της τρομοκρατίας. Με ρεαλιστικό, χιουμοριστικό αλλά ταυτόχρονα σοβαρό τόνο, ο Μπερτόν μας θυμίζει ότι ο σεβασμός του Άλλου, είτε είναι θύμα είτε θύτης, είναι θεμελιώδης αρχή κοινωνικής συνύπαρξης.

Ένας άλλος γνωστός γάλλος συγγραφέας ο Λωράν Μπινέ, ο οποίος τιμήθηκε ήδη την Τρίτη 1η Σεπτ. με το βραβείο «Μυθιστορήματος της fnac», πραγματοποιεί τη δική του έρευνα για τον ξαφνικό θάνατο του μεγάλου κριτικού λογοτεχνίας και συγγραφέα Ρολάν Μπαρτ. Το πολυσυζητημένο μυθιστόρημά του Η έβδομη λειτουργία της ομιλίας  από τις εκδ. Grasset, έχει ως σημείο αναφοράς το θάνατο του Μπαρτ από τροχαίο το 1980. Στη μυθοπλασία, το τροχαίο παρουσιάζεται ως δολοφονία. Συγκεκριμένα, στις 25 Φλεβάρη του 1980, ο Roland Barthes δολοφονείται έχοντας πάνω του ένα έγγραφο σχετικά με την έβδομη λειτουργία της ομιλίας, μια λειτουργία που επιτρέπει να πείσει τον οποιοδήποτε για οτιδήποτε. Ο κομισάριος Ζακ Μπαγιάρ και ο σημειολόγος Simon Herzog διερευνούν την αφρόκρεμα της γαλλικής διανόησης και ανακαλύπτουν την ύπαρξη μιας μυστικής εταιρείας με το όνομα Κλαμπ του Λόγου. Πρόκειται για ένα πολιτικό-φιλοσοφικό αστυνομικό μυθιστόρημα το οποίο καταφέρνει να μας προκαλεί γέλιο μιλώντας για την σημειολογία – την επιστήμη των σημείων – όπως αυτή εκδηλώνεται στον προφορικό λόγο και την ανθρώπινη συμπεριφορά.

Σε ό,τι αφορά τον γάλλο Nicolas Fargues, πρέπει να επιμείνουμε στα χαρακτηριστικά που ξεχωρίζουν στο ένατο μυθιστόρημά του Au pays du ptit: την καλή δόση χιούμορ, και τον κυνισμό που εκπέμπει το βλέμμα του ήρωα. Ο Fargues προσκαλεί τον αναγνώστη να παρακολουθήσει τον σαραντάρη ήρωα και αφηγητή στα επαγγελματικά του ταξίδια εκτός Γαλλίας μ’ ένα ιδιαίτερα προκλητικό και αυθάδες βλέμμα στη σύγχρονη γαλλική κοινωνία.

Την 1η Οκτωβρίου επισημοποιείται η δυναμική επιστροφή του νεαρού Ελβετού Ζοέλ Ντικέρ, με την κυκλοφορία του νέου έργου του Le Livre des Βaltimore. Οι αναγνώστες σ’ αυτό το έργο θα έχουν τη χαρά να παρακολουθήσουν την εξέλιξη της πορείας του ήρωα του προηγούμενου μυθιστορήματος, μεταφρασμένου και στα ελληνικά Η αλήθεια για την υπόθεση του Χάρρυ Κέμπερτ (εκδ. Πατάκης),  τον Μάρκους Γκόλντμαν, ο οποίος, πλέον εγκαταλείπει τη Νέα Υόρκη και τα προάστια της Βοστώνης για τη Μπόκα Ρατόν της Φλόριντα και αφοσιώνεται στην οικογένειά του. Μίγμα έρευνας και ψυχολογικής ενδοσκόπησης, το έργο αυτό είναι, χωρίς αμφιβολία, πιο προσωπικό από το προηγούμενό του μυθιστόρημα, και για το οποίο προβλέπεται εφάμιλλη επιτυχία.

Δίχως να έχει εξαντληθεί ο κατάλογος όλων των νεοκδοθέντων βιβλίων ένα πράγμα είναι βέβαιο: οι γάλλοι αναγνώστες δεν έχουν λόγο να πλήττουν με τόσο πλούσια εκδοτική δραστηριότητα. Το ερώτημα είναι εάν έχουν κίνητρα και προσδοκίες ανάγνωσης ή εάν έχουν καλλιεργήσει την ανάγκη και πρωτίστως αν γοητεύονται από την απόλαυση της ανάγνωσης όπως την εισήγαγε και την όρισε ο Ρόλαν Μπαρτ.  Στην περίπτωση αυτή, η απόλαυση της ανάγνωσης  μπορεί να ευδοκιμήσει μέσα στο περιβάλλον που διαμορφώνουν τα έργα γάλλων, γαλλόφωνων και μεταφρασμένων συγγραφέων, ποικίλων λογοτεχνικών ειδών.

Προηγούμενο άρθρο«ΕΝΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΤΟ ΤΑΒΑΝΙ ΜΟΥ»: Η ΖΩΗ, Ο ΠΟΝΟΣ, Ο ΘΑΝΑΤΟΣ
Επόμενο άρθρο«ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΟ ΔΕΛΤΑ ΜΟΥ»
Πτυχιούχος της Γαλλικής Φιλολογίας του Α.Π.Θ., η Κατερίνα Σπυροπούλου ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές τις σπουδές στο πανεπιστήμιο Paris 13 και από το 2007 είναι Διδάκτωρ γαλλόφωνης και συγκριτικής λογοτεχνίας. Έκτοτε διδάσκει τη γαλλική γλώσσα στο πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ερευνά τη γαλλόφωνη λογοτεχνία και τα επιστημονικά της πεδία επικεντρώνονται στα προβλήματα της ταυτότητας, της μετανάστευσης και της εξορίας, στη θεωρία της γαλλοφωνίας, στη λογοτεχνία-κόσμος και στους σύγχρονους γαλλόφωνους συγγραφείς. Έχει δημοσιεύσει μελέτες σε διεθνή περιοδικά σχετικά με τη γαλλική γλώσσα και τη σύγχρονη γαλλόφωνη λογοτεχνική παραγωγή και συμμετάσχει σε διεθνή συνέδρια. Έχει συνδράμει στη συγγραφή λεξικών για τη λογοτεχνία, και έχει γράψει τα βιβλία : 100 réponses…sur la Francophonie, Paris, (2006), La France de Clément Lépidis. Retour sur la vie et l’œuvre d’un écrivain francophone (2011).

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.