Ψυχογενής βουλιμία

0
1180

girl-eating-cookies

Γράφει η Μαρία Παναγιωτοπούλου / Διαιτολόγος – Διατροφολόγος / [email protected]

Σύμφωνα με τα κριτήρια της Ταξινόμησης των Ψυχικών Διαταραχών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, η ψυχογενής βουλιμία, χαρακτηρίζεται από τα ακόλουθα :

  1. Επιμένουσα υπεραπασχόληση με τη διατροφή και ακατανίκητη επιθυμία για λήψη τροφής. Ο ασθενής υποκύπτει στην επιθυμία να τρώει υπερβολικά. Σημειώνονται επεισόδια υπερφαγίας κατά τα οποία πολύ μεγάλες ή καλύτερα τεράστιες ποσότητες τροφής καταναλώνονται σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.
  2. Ο ασθενής προσπαθεί να αντιρροπήσει την “παχυντική” επίδραση της τροφής με ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω : αυτοπροκαλούμενοι εμετοί, κατάχρηση καθαρτικών ουσιών, εναλλασσόμενες περίοδοι αποχής από τη λήψη τροφής, χρήση φαρμάκων, όπως ανορεκτικών, θυρεοειδικών σκευασμάτων ή διουρητικών. Διαβητικοί ασθενείς με βουλιμία ενδέχεται να παραμελήσουν τη θεραπεία τους με ινσουλίνη.
  3. O ασθενής φοβάται μην παχύνει και επιβάλει στον εαυτό του ένα αυστηρά καθορισμένο όριο σωματικού βάρους, το οποίο αν και βρίσκεται σε επίπεδα νοσηρότητας, αποτελεί κατά την γνώμη του το “άριστο” ή το συμβατό με την υγεία. Συχνά αλλά όχι πάντοτε αναφέρονται και επεισόδια ανορεξίας κατά τα οποία παρατηρείται μέτρια απώλεια βάρους ή/και παροδική φάση αμηνόρροιας.

Συχνότερη αιτία : αδυναμία τήρησης μιας περιοριστικού τύπου δίαιτας

Η ψυχογενής βουλιμία είναι συχνότερη από τη ψυχογενή ανορεξία. Αρχίζει συνήθως στην εφηβική ηλικία. Συχνά η αιτία έναρξης της, είναι η αποτυχία μιας νεαρής κοπέλας να ακολουθήσει μια περιοριστική δίαιτα. Έτσι, αντιδρά τρώγοντας υπερβολικά με κρίσεις υπερφαγίας. Η ασθενής νιώθει ότι δεν μπορεί να έχει έλεγχο στις ποσότητες φαγητών που τρώει κατά το επεισόδιο υπερφαγίας. Καταφεύγει στην πρόκληση εμετού, χρήση καθαρτικών, διουρητικών και στην υπερβολική σωματική άσκηση. Ακολούθως ο κύκλος επαναλαμβάνεται με διαδοχικά επεισόδια υπερφαγίας και διορθωτικής ή ακυρωτικής συμπεριφοράς (προκλητός εμετός, χρήση καθαρτικών και διουρητικών, υπερβολική άσκηση). Τα κορίτσια εφηβικής ηλικίας και οι νεαρές γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο από τη νευρική ανορεξία και βουλιμία. Από το σύνολο των ασθενών που παρουσιάζουν βουλιμία ή ανορεξία, μόνο 10% έως 15% είναι άνδρες. Υπολογίζεται ότι 1,1% έως 4,2% των γυναικών παρουσιάζουν βουλιμία σε κάποια φάση της ζωής τους. Για τη νευρική ανορεξία το ποσοστό αυτό κυμαίνεται από 0,5% έως 3,7%. Οι διατροφικές διαταραχές είναι πρόβλημα συναισθηματικό και σωματικό. Συσχετίζονται με έμμονες ιδέες για το φαγητό, το βάρος και το σχήμα του σώματος. Τα άτομα που πάσχουν από βουλιμία είναι συνήθως τελειομανή. Η κατάθλιψη και οι απόπειρες αυτοκτονίας είναι συχνές στη συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα.

Ντροπή : το κυρίαρχο συναίσθημα

Τα βουλιμικά άτομα έχουν συνήθως κανονικό ή περίπου κανονικό βάρος σώματος. Εάν συνυπάρχει και νευρική ανορεξία τότε παρατηρείται απώλεια βάρους. Φοβούνται να κερδίσουν βάρος και αισθάνονται πολύ άσχημα για το σώμα τους. Επίσης, νιώθουν πολύ άσχημα και ντρέπονται για τα επεισόδια βουλιμίας που παρουσιάζουν. Κρατούν μυστική την εν λόγω συμπεριφορά τους. Μετά από τη συμπεριφορά ακύρωσης (προκλητός εμετός, χρήση καθαρτικών και διουρητικών, υπερβολική άσκηση) που ακολουθεί το βουλιμικό επεισόδιο, νιώθουν καλύτερα. Τόσο τα επεισόδια υπερφαγίας, όσο και η αντισταθμιστική συμπεριφορά εμφανίζονται κατά μέσο όρο τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα για ένα διάστημα 3 μηνών. Υπάρχουν περιγραφές ασθενών με νευρική βουλιμία που παρουσίαζαν μέχρι και 14 επεισόδια υπερφαγίας εβδομαδιαίως.

Συνέπειες και τα βαθύτερα αίτια τους

Η ψυχογενής βουλιμία συγκαταλέγεται στις διατροφικές διαταραχές, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες στην σωματική υγεία. Ακόμα μπορούν να απειλήσουν και την ζωή. Έχουν αρνητικές συνέπειες στην ψυχική υγεία και εμποδίζουν όσους πάσχουν, να ζουν μια ευτυχισμένη και παραγωγική ζωή. Οι πάσχοντες κινδυνεύουν από έλλειψη καλίου και χλωρίου εξαιτίας των εμετών και της χρήσης καθαρτικών. Βλάβες εμφανίζονται και στον οισοφάγο εξαιτίας των εμετών. Παρατηρείτε διόγκωση των παρωτίδων και διάβρωση των δοντιών. Όλα αυτά είναι απόρροια διαταραχών της προσωπικότητας και προβλημάτων του συναισθηματικού κόσμου. Οι πιέσεις από την οικογένεια και η γενετική – βιολογική προδιάθεση οξύνουν περισσότερο την κατάσταση. Τέλος, ο δυτικοποιημένος τρόπος ζωής προκαλεί μέχρι και έμμονες ιδέες με το σχήμα του σώματος, με αποτέλεσμα οι πιθανότητες για εκδήλωση κάποιας διατροφικής διαταραχής, όπως η ψυχογενής βουλιμία, να αυξάνονται καθημερινά

Διατροφικοί τρόποι αντιμετώπισης της ψυχογενούς βουλιμίας

Η αντιμετώπιση της βουλιμίας είναι πολύπλευρη. Είναι πολλοί οι ειδικοί(γιατροί, ψυχολόγοι, διαιτολόγοι) από τους χώρους υγείας, που μπορούν βοηθήσουν και να αξιολογήσουν τις δυνατότητες για αλλαγή. Πρωταρχικός στόχος είναι η μείωση των βουλιμικών επεισοδίων. Ο ρόλος του διαιτολόγου έγκειται στο να βοηθήσει τον ασθενή να οργανώσει ένα σχέδιο διατροφής και να τον εκπαιδεύσει πάνω σ’ αυτό. Οι παρακάτω οδηγίες θα βοηθήσουν αρκετά.

  • Μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες και μέταλλα δημιουργεί εύκολα το αίσθημα του κορεσμού. Επίσης, οι φυτικές ίνες βοηθούν στον καλύτερο έλεγχο της όρεξης, προκαλώντας πρόωρο κορεσμό μεγάλης διάρκειας.
  • Η κατανάλωση 5 μερίδων φρούτων και λαχανικών καθημερινά κρίνεται απαραίτητη, αφού εφοδιάζουν τον οργανισμό με σημαντικά θρεπτικά συστατικά καθώς και με αντιοξειδωτικές ουσίες.
  • Η συχνή κατανάλωση ψαριών και πουλερικών σε συνδυασμό με λιγότερο συχνή κατανάλωση κόκκινου κρέατος αποτελούν μία ακόμα παρότρυνση.
  • Η καθημερινή κατανάλωση πρωινού γεύματος αλλά και των ενδιάμεσων σνάκ είναι απαραίτητη ιδιαίτερα δε, όταν είναι πλούσια σε φυτικές ίνες.
  • Η τακτική κατανάλωση γευμάτων ευνοεί τον μεταβολισμό, περιορίζει το αίσθημα της πείνας και τις επιπτώσεις που έχει κάτι τέτοιο στην διάθεση και στην επιλογή των τροφών. Χρειάζονται σίγουρα 5 – 6 γεύματα την ημέρα.
  • Πρέπει ο ασθενής να μάθει να μην στερείτε τροφές και να μην τις αποκλείει από το διαιτολόγιο του.
  • Χρειάζεται ποικιλία τροφών ώστε να εξασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία του οργανισμού.
  •  Η κατανάλωση νερού είναι απαραίτητη για την σωστή ενυδάτωση του οργανισμού.
  • Η μειωμένη κατανάλωση λιπαρών θα κάνει πιο έντονο το αίσθημα του κορεσμού. Προτιμήστε ως κύρια πηγή λιπαρών το ελαιόλαδο.

“Ψυχολογική” πείνα

Στην προσπάθεια ελέγχου των βουλιμικών επεισοδίων θα έρθετε αντιμέτωποι με την “ψυχολογική πείνα”, η οποία δεν είναι αποτέλεσμα πραγματικής πείνας, αλλά διαφόρων παραγόντων όπως το στρες ,ο θυμός ή ο εκνευρισμός και η λύπη. Η πείνα είναι το μήνυμα που στέλνει ο οργανισμός για να μας πει ότι χρειάζεται καύσιμα, επομένως, αν η επιθυμία για φαγητό δεν οφείλεται σε αυτήν, το φαγητό δεν θα σας κάνει να αισθανθείτε καλύτερα. Γι’ αυτό να τρώτε όταν πεινάτε και να μην χρησιμοποιείτε το φαγητό για να κατευνάσετε την ψυχική σας κατάσταση. Μπορείτε να λάβετε μέτρα για τον έλεγχο της κατάστασης αυτής με τους παρακάτω τρόπους :

  • Βάλτε την γυμναστική στην καθημερινότητάς σας, μιας και αποτελεί ένα μέσο για την εκτόνωση του οργανισμού.
  • Μην τρώτε βλέποντας τηλεόραση ή διαβάζοντας εφημερίδα γιατί θα καταλήξετε να φάτε περισσότερο από αυτό που χρειάζεστε. Προτιμήστε να τρώτε σε ήρεμη ατμόσφαιρα(όσο είναι δυνατόν), μασώντας αργά την τροφή, γιατί ο εγκέφαλος χρειάζεται σίγουρα 20 λεπτά για να αντιληφθεί ότι χορτάσατε.
  •  Μην αρνηθείτε μια ενδεχόμενη έξοδο για φαγητό απλά προσέξτε τι θα φάτε. Δεν χρειάζεται να γίνεται αντικοινωνικοί.
  • Οργανώστε το ψυγείο χωρίς να ξοδέψετε χρόνο και χρήμα. Το μισοάδειο ψυγείο, απουσία ένοχων πειρασμών, σας βοηθά να εξοικονομήσετε χρήματα και θερμίδες.
  • Προσέξτε το μέγεθος της μερίδας, που καταναλώνετε κάθε φορά είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος ελέγχου του βάρους σας.

Τα βήματα για την θεραπεία των διατροφικών διαταραχών και δη της βουλιμίας χρειάζεται να είναι αργά και μεθοδικά. Σκοπός είναι να δομηθούν σωστά τα θεμέλια μιας σωστής και ισορροπημένης διατροφής. Ο ασθενής πρέπει να είναι αποφασισμένος ώστε με την κατάλληλη βοήθεια να φέρει την αποστολή εις πέρας. Η ατομική ή η ομαδική ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Είναι απαραίτητο να απενοχοποιηθούν η ψυχή και η τροφή.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.