ΑΓΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΓΑΒΡΑΣ. ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΝΤΟ ΣΤΙΣ ΠΕΝΤΕ ΒΡΥΣΕΣ ΛΑΓΚΑΔΑ

0
670

Ο στρατηγός Άγιος με τους διάσημους απογόνους

«Την κάραν σου σοφέ, του Χριστού στρατιώτα, ο τύραννος σκευήν, ποτηρίου ποιήσας, αυτήν εις συμπόσια τα αυτού προσεφέρετο, ην κατέλιπες εν τω κόσμω παμμάκαρ, και απέτεμες, τας κεφαλάς των ανόμων, Θεόδωρε πάνσοφε».
Μ αυτό τον ύμνο η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία, τιμά τον μαρτυρικό θάνατο του Αγίου Θεόδωρου Γαβρά.
Σ αυτή την ιδιαίτερα σημαντική προσωπικότητα όχι μόνο της Ορθοδοξίας, αλλά και του Βυζαντίου και του Ποντιακού Ελληνισμού είναι αφιερωμένη η Εκκλησία στις Πέντε βρύσες Λαγκαδά, που εγκαινιάστηκε με κάθε λαμπρότητα το περασμένο Σαββατοκύριακο παρουσία του Μητροπολίτη Λαγκαδά , Λητής και Ρεντίνης.
Μα ποιος τελικά είναι αυτός ο Άγιος-Στρατηγός, το επίθετο του οποίου έχει δοθεί στους πολυάριθμους συλλόγους σε όλη την Ελλάδα;
Οι κογένεια μεγάλη , βυζαντινή οι Γαβράδες, έχουν απογόνους και στην Αρκαδία . Ένας από τους πολλούς διάσημους γαβράδες που έλκουν την μακρινή τους καταγωγή από την ξακουστή οικογένεια του Θεόδωρου Γαβρά, είναι και ο διάσημος σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς.

Ο Θεόδωρος Γαβράς κατάγονταν από την αριστοκρατική οικογένεια των Γαβράδων, τα μέλη της οποίας φημίζονταν για τις στρατιωτικές τους ικανότητες. Γεννήθηκε στη Χαλδία, ένα από τα θέματα (διοικητικά τμήματα) της περιοχής του Πόντου με πρωτεύουσα την Τραπεζούντα και από το 1067 έως το 1075 είχε τον τίτλο του Δούκα.
Υπήρξε στρατιωτικός αρχηγός και διοικητής του Πόντου τον 11ο αιώνα.
Την περίοδο εκείνη προσπάθησε να αυτονομηθεί, αλλά η ανεξαρτητοποίηση του κατεστάλη και η περιοχή του εντάχθηκε ξανά στην κεντρική δομή της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Ωστόσο, ήταν άξιος μαχητής και όταν ανέβηκε στην εξουσία ο Αλέξιος Α’ ο Κομνηνός, τον διόρισε δούκα της Τραπεζούντας. Οι πηγές διχάζονται ως προς τον λόγο του διορισμού. Ορισμένες αναφέρουν ότι ο Αλέξιος εμπιστεύτηκε τις στρατιωτικές ικανότητες του Γαβρά και εξασφάλισε κατ’ αυτόν τον τρόπο την άμυνα της ευρύτερης περιοχής της Τραπεζούντας. Άλλες πηγές υποστηρίζουν ότι ο Αλέξιος ήθελε απλώς να απομακρύνει τον Γαβρά από την Κωνσταντινούπολη επειδή αμφισβητούσε την αφοσίωσή του. Η φιλανθρωπία του όμως, δεν αμφισβητήθηκε ποτέ. Ο Γαβράς ήταν ευεργέτης και προστάτης των φτωχών. Κάποτε συνέλαβε και βασάνισε δημόσια για παραδειγματισμό έναν στρατιώτη που άρπαξε μπροστά στα μάτια του το φαγητό μιας φτωχής γυναίκας. Η αιχμαλωσία και το φριχτό τέλος Η γενναιότητα του Γαβρά αποδείχτηκε από τη συμμετοχή του σε νικηφόρες μάχες εναντίον των Σελτζούκων που απειλούσαν την περιοχή του. Το 1098 όμως, αιχμαλωτίστηκε στη Θεοδοσιούπολη (σημερινό Ερζερούμ) από μια ομάδα Τούρκων με αρχηγό τον Αμίρ Ασλή, ο οποίος με τη βία προσπάθησε να εξισλαμίσει τον Γαβρά. Η άρνησή του να αλλαξοπιστήσει είχε ως αποτέλεσμα φριχτά βασανιστήρια. Οι Τούρκοι τον μαστίγωσαν και τον περιέφεραν γυμνό στα χιόνια. Δεν υπέκυψε. Παρά τα μαρτύρια, ο Γαβράς δεν αλλαξοπίστησε. Ο Αμίρ Ασλή διέταξε να τον γδάρουν ζωντανό. Ο Θεόδωρος Γαβράς άφησε την τελευταία του πνοή στις 2 Οκτωβρίου του 1098. Μετά τον θάνατό του, ο τούρκος αρχηγός πήρε το κρανίο του και το μετέτρεψε σε κύπελλο. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τον αγιοποίησε και τιμάται ως Μεγαλομάρτυς την ημέρα του μαρτυρικού του θανάτου.

O ανιψιός του Kωνσταντίνος Γαβράς υπήρξε επίσης μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα του Πόντου. Όπως και ο Θεόδωρος, στασίασε και ο ίδιος εναντίον της κεντρικής εξουσίας στα χρόνια του Iωάννη B’ Kομνηνού, ενώ τα κατορθώματα και την πολεμική του ανδρεία έχει τραγουδήσει η λαϊκή μούσα.
Η δράση των Γαβράδων θα πρέπει να συνδεθεί με την αύξηση της επιρροής των Τούρκων στο ανατολικό όριο του βυζαντινού κράτους και την αδυναμία της κεντρικής διοίκησης να ελέγξει αποτελεσματικά τις μεγάλες οικογένειες των συνόρων. Κάτω από τις συνεχείς επιδρομές των Τούρκων και την αδυναμία της Κωνσταντινούπολης να προασπιστεί τις απομακρυσμένες περιοχές, το κράτος των Γαβράδων καθώς και άλλα εφήμερα κράτη που γεννήθηκαν στη νοτιοανατολική Μικρά Ασία αποτέλεσαν άξονες συσπείρωσης και άμυνας του πληθυσμού γύρω από τοπικούς ηγεμόνες.
Οι αυτονομιστικές τάσεις και η δημιουργία έστω και βραχύβιων ανεξάρτητων κρατών στην περιοχή, σε συνδυασμό με τη γεωγραφική απομόνωση του Πόντου, αποτελούν σημαντικό υπόβαθρο και ερμηνεύουν σε μεγάλο βαθμό τη δημιουργία της αυτοκρατορίας των Mεγάλων Kομνηνών, του τελευταίου ελληνικού ανεξάρτητου κράτους στη Mικρά Aσία.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.