«Αρετή»: μια πρόκληση καλλιτεχνικής δημιουργίας

0
927

Της Τέσυ Μπάιλα

«Αρετή», Παντελής Κυραμαργιός & Πλέγμα 

Ο Παντελής Κυραμαργιός είναι γνωστός και καταξιωμένος μουσικός. Πρόκειται για μια πολυσχιδή προσωπικότητα αλλά κυρίως για έναν νέο άνθρωπο γεμάτο ήθος και ταλέντο. Ως συγγραφέα τον γνωρίσαμε όταν κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο «Το παραμύθι της λήθης» από τις εκδ. Έναστρον. Αργότερα ήρθε η καλλιτεχνική κολλεκτίβα Πλέγμα με το πρώτο της έργο με τίτλο «Ως την άκρη της κλωστής». Με αυτό μας υπέδειξε έναν νέο αφηγηματικό τρόπο συνένωσης τη μουσικής, της ζωγραφικής και του διηγήματος. Παράλληλα δημιούργησε  ένα γοητευτικό πάντρεμα μορφών τέχνης, καθώς, όπως φαίνεται από την έως τώρα πορεία του, για τον Παντελή Κυραμαργιό οι μορφές της τέχνης είναι συγκοινωνούντα δοχεία και αλληλοστηρίζονται. Το ίδιο και οι δημιουργοί. Έτσι στο νέο του έργο, στην «Αρετή», η φιλόλογος Λίνα Ζαμπετάκη συνυπογράφει το ομώνυμο διήγημα και μαζί καταθέτουν τη δική τους πρόταση για την τέχνη. Άλλωστε, όπως αναφέρεται στην «Αρετή»: «ο δρόμος της τέχνης μπορεί να είναι, για όποιον την υπηρετεί και τη θεραπεύει, μακρύς επώδυνος και διαφορετικός», σίγουρα όμως είναι και ένας τρόπος να δώσει κανείς μορφή στις εσώτερες ανησυχίες του.

Η «Αρετή» λοιπόν στο σύνολό της αποτελείται από τρία μέρη, τα οποία συνθέτουν ένα υψηλής αισθητικής δημιούργημα:

Το διήγημα που περιέχει τη δράση. Τις εκπληκτικές αφηγήσεις που περιέχουν τις σκέψεις και τις ιδέες, οι οποίες το χαρακτηρίζουν και έχουν ηχογραφηθεί με την άψογη ερμηνευτική του γνωστού ηθοποιού Γιώργου Μιχαλακόπουλου και τέλος τα τραγούδια που εκφράζουν απόλυτα τα συναισθήματα των ηρώων, περιγράφοντας την ατμόσφαιρα όλου του έργου.

Ποια είναι όμως η Αρετή; Πρόκειται απλώς για την ηρωίδα του διηγήματός του, το αντίπαλο δέος για τον Αριστείδη Γιατρουδάκη, τον ανθρώπου, ο οποίος, γεννημένος την 21η Απριλίου του 1948, σε όλη του τη ζωή θα κρατά τη σκυτάλη μιας προδοσίας, αυτής που στοίχισε τη ζωή του πατέρα του τότε στον εμφύλιο; Αυτό πάντως που αντιλαμβάνεται κανείς από τις πρώτες σελίδες του διηγήματος είναι ότι σίγουρα δεν πρόκειται για την κεντρική ηρωίδα γιατί ο πραγματικός πρωταγωνιστής αυτού του διηγήματος είναι ο Αριστείδης.

Πόσο συμβολικό όμως είναι το ίδιο το όνομά της; Όπως και στο «Ως την άκρη της κλωστής» τα ονόματα που επιλέγει ο Παντελής δεν είναι τυχαία. Φέρουν ένα τεράστιο βιωματικό φορτίο. Ας μην ξεχνάμε την Ελευθερία στο προηγούμενο βιβλίο. Στο «Ως την άκρη της κλωστής» ο Παύλος αναζητούσε την ελευθερία, το αγαθό εκείνο που θα καρπωνόταν όταν κατόρθωνε να αποβάλλει από πάνω του τις κοινωνικές μάσκες. Ο Αριστείδης αναζητά κυρίως όμως  τη συνέπεια με τον εαυτό του, με τις πεποιθήσεις του, με τις ιδέες του και η αρετή είναι απαραίτητη στο αξιακό του σύστημα, για να ισορροπήσει σε μια δραματική πραγματικότητα.

Η Αρετή συμβολίζει την ελευθερία που θα του δείξει τους αθέατους εκείνους δρόμους για να αλαφρώσει η ψυχή του. Μόνο που αυτή τη φορά ο ήρωας του Κυραμαργιού και της Ζαμπετάκη δεν καταφεύγει στον ιδεατό και υπερβατικό χώρο του ονείρου για να βρει ό,τι χρειάζεται. Αρπάζει σαν ταύρος την αλήθεια του κόσμου και προσπαθεί να απομυζήσει την ουσία του.

Κι ενώ οι ήρωες του «Ως την άκρη της κλωστής» είχαν δημιουργήσει ένα παράλληλο σύμπαν και γι’ αυτούς η αληθινή ζωή βρισκόταν μέσα στο όνειρο, στην υπέρβαση και στη φαντασία, ο Αριστείδης και η Αρετή είναι οι ήρωες που πατούν γερά στα πόδια τους. Η πραγματικότητα είναι η μόνη τους αλήθεια και χάρη σ’ αυτήν δοκιμάζονται και πάσχουν. Ποδηγετούν τα συναισθήματά τους και αφιερώνουν τη ζωή τους στην κατάκτηση ενός στόχου που δεν είναι άλλος από την καλυτέρευση της κοινωνίας. Στον αγώνα για μια αληθινή δημοκρατία.

Ο Αριστείδης σε όλη του τη ζωή θα νιώθει να τον καθοδηγεί ο συγκλονισμός ενός αιμάτινου δεσμού, ο οποίος τον συνδέει με τον πατέρα του και τους λόγους που τον οδήγησαν στο αντάρτικο και στη δολοφονία του. Χαμένος ή ξανακερδισμένος ο χρόνος σίγουρα θα είναι για εκείνον ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην απώλεια και στο όνειρο, στο χρέος και στην ελπίδα, στη συλλογική ευθύνη και στην προσωπική επιθυμία, στον κοινό δρόμο τον οποίο θα επιλέξει για να περάσει από τη φωτιά της ζωής και στα σημάδια που θα ακολουθήσει για να βρει το πέρασμα από το σκοτάδι στο φως.

Η μοίρα των ανθρώπων είναι πολλές φορές σημαδεμένη από τα γεννοφάσκια τους. Και τους ακολουθεί πιστά ως το τέλος. Αλλά η πορεία τους, όσο σύντομη κι αν είναι μπορεί να σταθεί ικανή να φέρει στον κόσμο την ελπίδα, να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια εκρηκτική, εσώτερη επανάσταση, εκείνη την επανάσταση που θα αλλάξει τελικά τον κόσμο και θα διεκδικήσει το μέλλον.

Αλλά για να γίνει αυτό πρέπει να καταφέρει κανείς να διαχειριστεί την απώλεια και τον πόνο, το ανεκπλήρωτο όνειρο. Να συμβιβαστεί με τα δεδομένα για να μπορέσει να τα ανατρέψει. Να ακούσει  στα κατάβαθα του νου του τη μουσική συμφωνία να εξαπολύεται αρμονικά και να συντελεί στο θαύμα της αλλαγής, ακόμα και όταν δοκιμάζεται από  το τραγικό τέλος. Ο λυγμός άλλωστε θα γεννήσει το τραγούδι της νέας εποχής.

Από τον εμφύλιο, στην περίοδο της δικτατορίας, στον Μάη του ’68, στο Πολυτεχνείο οι άνθρωποι σπαράζουν και δοκιμάζονται στα κολαστήρια της Ε.Σ.Α. στις φυλακές και στα ξερονήσια. Αλλά ο κόσμος δεν αλλάζει εύκολα. Αγωνίζεται παντού για τη δημοκρατία της ελευθερίας και ο Αριστείδης θα το ανακαλύψει αυτό στα συλλαλητήρια, στις διαδηλώσεις, στο Βιετνάμ, στους Σαντινίστας στη Νικαράγουα και στο Περού. Όπου θα φτάσει ακολουθώντας το ένστικτό του για να αντικρίσει τη μόνη αλήθεια: Πώς «η ειρήνη θέλει δύναμη να την αντέξεις», όπως έγραψε ο Οδυσσέας Ελύτης.

Πέρα όμως το διήγημα η «Αρετή» είναι ένα ολοκληρωμένο έργο. Ο δίσκος με τα τραγούδια είναι από μόνος του μια αξιόλογη δουλειά με σημαντικές ερμηνείες.

Ο Παντελής Κυραμαργιός υπογράφει τη μουσική και τους στίχους των  τραγουδιών και τα κείμενα μαζί με τη Λίνα Ζαμπετάκη. Συμμετέχουν ερμηνευτικά οι: Γιώργος Νταλάρας, Γιάννης Κότσιρας, Μίλτος Πασχαλίδης, Μαρία Παπαγεωργίου, Γεωργία Νταγάκη, Βιολέτα Ίκαρη, Μάγδα Βαρούχα και Δήμητρα Κελεκίδη και βεβαίως ο Παντελής Κυραμαργιός. Στην αφήγηση ο σπουδαίος ηθοποιός Γιώργος Μιχαλακόπουλος. Το άλμπουμ με το cd και το διήγημα κυκλοφορεί από την Panik oxygen records.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here