«Η ΣΚΙΑ ΤΗΣ ΑΜΦΙΒΟΛΙΑΣ»: ΤΑΞΙΔΙ ΨΥΧΗΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

0
1037
manaki
«Η σκιά της αμφιβολίας» (εκδ. Όστρια), Τζένη Μανάκη | πρώτη παρουσίαση την Δευτέρα 19 Δεκεμβρίου, ώρα 18.30, στο βιβλιοπωλείο Κωνσταντινίδης (Μητροπόλεως 92)

 

Γράφει η Φωτεινή Χρηστίδου / φιλόλογος

Η Τζένη Μανάκη, όπως απέδειξε με τα κείμενα που δημοσίευσε ως τώρα, μυθιστορήματα και διηγήματα, είναι θιασώτρια της άποψης του Ιταλού συγγραφέα Αντόνιο Ταμπούκι για τη λογοτεχνία. «Η λογοτεχνία είναι νομάδας, όχι μόνο επειδή μας ταξιδεύει σε τόπους, αλλά επειδή μας ταξιδεύει στην ανθρώπινη ψυχή».  Σ’ ένα διττό ταξίδι, λοιπόν, μας προσκαλεί η «Σκιά της αμφιβολίας».

Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα σύγχρονο, ρεαλιστικό, αστικό, πολυπρόσωπο, ερωτικό κατά βάση, με ενδιαφέρον κοινωνικό, ψυχολογικό, φιλοσοφικό. Είναι ένα νοερό ταξίδι σε τόπους γεωγραφικούς αλλά και εσωτερικούς – ψυχοπνευματικούς.

Οι ήρωες κινούνται με άνεση μεταξύ παρόντος και παρελθόντος, αναλαμβάνοντας εναλλάξ το ρόλο του αφηγητή. Τα φλας μπακ διαδέχονται το ένα το άλλο, υπογραμμίζοντας τη δύναμη της ανάμνησης και την ενότητα του χρόνου,  αποκαλύπτοντας στον αναγνώστη το κινηματογραφικό στοιχείο που διέπει το έργο, σε συνδυασμό με το διάλογο που επάξια συναγωνίζεται την αφήγηση. Ο ζωηρός, άμεσος διάλογος είναι αυτός που δίνει ρυθμό στο κείμενο και εξελίσσει τη δράση.

Το παιχνίδι  των αναδρομών ξεκινάει ήδη στις πρώτες σελίδες, καθώς η αφήγηση μάς τοποθετεί in medias res, οπότε οι αναδρομές είναι επιβεβλημένες προκειμένου ο αναγνώστης να γνωρίσει την αφετηρία. Οι περισσότερες είναι νοσταλγικές, ίσως λίγο  εξιδανικευμένες με το πέρασμα του χρόνου, άλλες πάλι τραυματικές, προκαλούν τύψεις κι  ενοχές. Όπως και να έχει, τα τερτίπια της μνήμης άλλοτε λειτουργούν λυτρωτικά για τους ήρωες και άλλοτε φοβικά ή και απειλητικά.

Οι περιγραφές, με γνώμονα το μέτρο, ανάλαφρες ανάσες λυρισμού, είτε αφορούν το τοπίο είτε τα πρόσωπα, αποπνέουν την ουσία των αισθήσεων: μυρουδιές, χρώματα, ήχους, αγγίγματα. Οι εσωτερικοί μονόλογοι των ηρώων προσδίδουν στο κείμενο στοχαστικότητα και βάθος. Αποκαλύπτουν μύχιες σκέψεις, φέρνουν στην επιφάνεια κίνητρα, δίνουν έδαφος σε παλινδρομήσεις, προσφέρουν δυνατότητα αυτοκριτικής, αναδεικνύουν τα αισθήματα αμφιβολίας που ταλανίζουν τους ήρωες.

Οι εγκιβωτισμοί, αφηγήσεις μικρότερες, που μπορούν κάλλιστα να αυτονομηθούν από την πλοκή, συνδέονται με ταξίδια και εμπειρίες των ηρώων στο εξωτερικό.

Δύο από αυτούς δίνουν την ευκαιρία στη συγγραφέα να μιλήσει για τις κοινωνίες των χωρών που διαδραματίζονται και να θέσει ακροθιγώς κάποια βασικά προβλήματα που τις απασχολούν, όπως η εγκληματικότητα, ο ρατσισμός, η ελαστικότητα των ηθικών αρχών, το πρόβλημα των προσφύγων.

Τα αισθήματα αμφιβολίας δοκιμάζουν τους δυο κεντρικούς ήρωες, τον Γιάννο και την Ειρήνη. Πρόκειται για ένα κοινό σημείο μεταξύ τους, όπως άλλωστε και η ίδια η Ειρήνη διαπιστώνει: «Για μένα ο Γιάννος ήταν μια επαφή με την αθωότητα, είχαμε τις ίδιες αμφιβολίες, σκεφτόμασταν με τον ίδιο τρόπο». Οι αμφιβολίες τους αφορούν τους σημαντικούς άλλους, αλλά κυρίως τους εαυτούς τους.

Ο Γιάννος αμφιβάλλει για τα αισθήματα της Ειρήνης απέναντί του, για τις προθέσεις του συνεργάτη του, για την καριέρα του, τις επιλογές συντρόφων, την ερωτική του ταυτότητα, την αξία του ως συγγραφέα, το ποιόν του,  ως ανθρώπου. Η Ειρήνη αμφιβάλλει για τις επιλογές της, για την καλλιτεχνική αξία του έργου της, για τη ζωή της γενικότερα. «Είναι άραγε μια ζωή που αναλώνεται σε λάθη καλύτερη από μια ζωή που χαραμίζεται με το τίποτα;» αναρωτιέται.

Η σκιά της αμφιβολίας που πλανάται στις ζωές τους δικαίως ορίζεται ως τίτλος της μυθιστορίας. Η συγγραφέας συνδέει επιτυχώς τον τίτλο αυτό με τη γνωστή ρήση του Λουίτζι Πιραντέλο, που θέτει ως προμετωπίδα της αφήγησης :

«Ο καθένας πιστεύει πως ο εαυτός του είναι ένας, μα γελιέται. Ο καθένας μας είναι τόσοι πολλοί-όσες οι δυνατότητες που υπάρχουν μέσα μας… Εμείς οι ίδιοι δεν ξέρουμε παρά μονάχα ένα μέρος του εαυτού μας- και σίγουρα το λιγότερο σημαντικό».

Φαίνεται πως οι δύο ήρωες είναι πολύ εξοικειωμένοι μ’ αυτήν την αλήθεια, που αποτελεί πηγή των αμφιβολιών τους, με αποτέλεσμα η συμπεριφορά των άλλων αλλά και η δική τους συχνά να τους εκπλήσσει είτε ευχάριστα είτε δυσάρεστα.

Το μυθιστόρημα το διακρίνει στοχαστικότητα και φιλοσοφική διάθεση, όπως διαφαίνεται στα παρακάτω αποσπάσματα.

« …μέσα σε κάθε άνθρωπο ζευγαρώνει  η χαρά  με τη θλίψη, ο έρωτας  με την αδιαφορία, η αγάπη με το μίσος, η αγωνία με τη χαλαρότητα, το γελοίο με το σπαραχτικό, σε δόσεις που ποικίλλουν. Και όλα αυτά  τα στοιχεία κραυγάζουν την αγωνία του ανθρώπου ανάμεσα στην εσωτερική του πραγματικότητα και το εύθραυστο απατηλό  εκάστοτε προσωπείο του».

«Δεν ερευνούμε τις συμπεριφορές μας. Ούτε των άλλων όταν έχουμε έστω και την αμυδρή πεποίθηση ότι είναι δεδομένοι. Αφήνουμε ανυποψίαστοι το χρόνο ελεύθερο να κυλάει, να διαβρώνει τα αισθήματά μας, καθώς νομίζουμε ότι είναι προφυλαγμένα μέσα στο πλαίσιο ενός θεσμού, μέσα στον απάνεμο κόλπο μιας εστίας…»

Θεωρώ το μυθιστόρημα της Τζένης Μανάκη «Η σκιά της αμφιβολίας» ένα έργο ώριμο, διεισδυτικό, στοχευμένο, προσανατολισμένο ευθέως και απαρέγκλιτα στη διερεύνηση του ανθρώπινου ψυχισμού. Γεμάτο ευαισθησία, αβρότητα, αγάπη και κατανόηση για τον άνθρωπο και τις αδυναμίες του. Παρότι η γεύση του είναι γλυκόπικρη, αυτή είναι η γεύση της ζωής άλλωστε, στην επίγευση υπερισχύει η γλύκα της ελπίδας και της αισιοδοξίας!

 

ΑΠΟ ΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ

«Ποιος μπορεί να πει με ακρίβεια ποιο ήταν το πρόσωπο του καθενός χθες            ποια η σχέση μ΄ αυτό που είναι σήμερα …»

ΕΙΡΗΝΗ και ΓΙΑΝΝΟΣ. Συναντώνται τυχαία στο Παρίσι. Τους συνδέει το κοινό ενδιαφέρον τους για την Τέχνη και τη Λογοτεχνία.

Εκείνη αστή, εγκαταλείπει Αθήνα και  Αρχιτεκτονική, απογοητευμένη από το μεγάλο έρωτά της για τον  άπιστο Πέτρο Πανδή. Σπουδάζει στη  Σχολή Καλών Τεχνών.

Εκείνος, μικροαστός από Θεσσαλονίκη κάνει μεταπτυχιακές σπουδές στη δημοσιογραφία, με πενιχρά οικονομικά.

Ο Γιάννος την ερωτεύεται με πάθος.

Η Ειρήνη γοητεύεται από την ειλικρίνεια των αισθημάτων του. Αφήνεται με ενθουσιασμό και τρυφερότητα στη  σχέση, αλλά με τη σκέψη στον Πέτρο. Για να τον ξεπεράσει, ακολουθεί τον καθηγητή της Ανρί Μορώ στο εξοχικό του στη Νορμανδία. Η γνωριμία με τους ενδιαφέροντες φίλους του τής δημιουργούν αντικρουόμενα συναισθήματα και  αμφιβολίες για την δική της ταυτότητα.

Ο Γιάννος επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη ερωτευμένος ακόμη με την Ειρήνη. Επιτυχημένος δημοσιογράφος, πραγματοποιεί το όνειρό του να γίνει συγγραφέας. Ο φόβος πιθανής ταύτισης με τον ομοφυλόφιλο αδελφό του τον οδηγεί σε περίεργες συμπεριφορές. Οι επιτυχίες του θα άρουν τη σκιά της αμφιβολίας για τις  επιλογές και το έργο του ;

Η Ειρήνη πληροφορείται τη δολοφονία του Ζακ,  συγγραφέα, φίλου του Ανρί.

Ο Πέτρος εμφανίζεται στο Παρίσι να τη διεκδικήσει.

Θα τον ακολουθήσει στο δρόμο που έχει χαράξει  στη ζωή του, θα ευτυχήσει ή θα μεγαλώσει  το βάθος του προσωπικού της αινίγματος;

Η μετά από χρόνια, συνάντηση τού Γιάννου με την Ειρήνη, ανακαλεί αισθήματα, σκέψεις, προκαλεί αναθεωρήσεις και αμφιβολίες για τη βαθύτερη ερμηνεία της πραγματικής  προσωπικότητας  καθενός.

Ένα μυθιστόρημα με στοχασμούς για τη ζωή, τον έρωτα, τη ρευστότητα της ταυτότητας των ανθρώπων και την »ερμηνεία» των εκάστοτε προσωπείων τους.

Προηγούμενο άρθροΚΑΤΕΡΙΝΑ ΒΡΑΝΑ: «ΤΟ ΣΕΞ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ Ο,ΤΙ ΘΕΣ ΝΑ ΕΙΝΑΙ»
Επόμενο άρθροΟ ΤΡΙΒΙΖΑΣ ΣΤΟΥΣ «ΜΥΣΤΙΚΟΥΣ ΚΟΣΜΟΥΣ» ΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Σπούδασα νομικά στο ΑΠΘ, θέλοντας να γίνω δημοσιογράφος. Παράλληλα, φωτογραφία από μεράκι. Κλικ με ριπές. Γιατί η ματιά έχει μεγαλύτερη αξία από οποιοδήποτε μηχάνημα. Πρώτη στάση 1996, στα Σπορ του Βορρά του Μπούζα και στον Ελληνικό Βορρά του Μέρτζου. Δεύτερη στάση στον free press «εξώστη» του αξέχαστου Τάσου Μιχαηλίδη. Τρίτη στάση, Μάρτιο 1998, στην ιστορική εφημερίδα «Μακεδονία» και στα πολιτιστικά με αρχισυντάκτη τον άλλον αξέχαστο Χρήστο Αρνομάλλη (πολιτιστικός ρεπόρτερ, προϊστάμενος πολιτιστικού, συντάκτης ύλης πολιτικού, αρθρογράφος). Και διευθυντή τον αείμνηστο Λάζαρο Χατζηνάκο. Τέλειωσα με τη «Μακεδονία» το 2006 ως διευθυντής σύνταξης της κυριακάτικης έκδοσης, όταν ακόμη η εφημερίδα πουλούσε 17.000 φύλλα. Μετά ήρθε το «Κεντρί» όπου συνεργάστηκα ως σύμβουλος έκδοσης κι έπειτα η free press «Karfitsa» στην οποία εργάστηκα ως διευθυντής από τον Φεβρουάριο του 2010 ως τον Μάιο του 2011. Από το Μάιο 2016 ως τον Μάρτιο 2018 αρθρογράφος στη thessnews. Παράλληλα, όλα αυτά τα χρόνια, γραφείο Τύπου σε δύσκολες μάχες (Νομαρχία Θεσσαλονίκης, Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας), του ΚΘΒΕ, ειδικός σύμβουλος σε θέματα επικοινωνίας του Δημάρχου Δέλτα και λογογράφος λόγων κρίσιμων. Σταθερά, από την πρώτη του μέρα, στο thinkfree.gr, καταφύγιο λέξεων και σκέψεων. Καταφύγιο δημιουργικότητας στην εποχή που ο χώρος των ΜΜΕ έχει διαλυθεί και τα πάντα αμφισβητούνται. Καταφύγιο αξιοπιστίας και αλήθειας στην εποχή των fake news και του κιτρινισμού. https://www.facebook.com/gkessopoulos

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.