Ένα εργοτάξιο του Μετρό Θεσσαλονίκης και οι πανδημίες στην Ελλάδα. Ένα βιολογικό θρίλερ!

0
861

Ένα εργοτάξιο του Μετρό Θεσσαλονίκης και οι πανδημίες που πέρασαν από την Ελλάδα. Το βιολογικό θρίλερ του Μανώλη Παλαβούζη
Χειμώνας 1347 μ.Χ.: Στις στέπες της Κιργισίας γεννιέται ένας θανάσιμος εχθρός. Ο Πάμφιλος, ένας Βυζαντινός πολεμιστής, βρίσκεται στο επίκεντρο της καταστροφής. Μία πολιορκημένη πόλη καίγεται συθέμελα, και οι επιζώντες, αγωνιζόμενοι για την επιβίωσή τους, καταφεύγουν για σωτηρία στην Κωνσταντινούπολη, μεταφέροντας μαζί τους κάτι που θα αλλάξει τη ροή της ιστορίας.
Χειμώνας 2017 μ.Χ.: Σε ένα εργοτάξιο του μετρό της Θεσσαλονίκης, ένας εργάτης ανακαλύπτει μία υπόγεια κρύπτη. Άθελά του, θα ξυπνήσει τον μεγαλύτερο βιολογικό εχθρό της ιστορίας. Η πανδημία εξαπλώνεται ταχύτατα σε όλο τον κόσμο, κι ο Άλεξ, επιδημιολόγος του ΚΕΕΛΠΝΟ, βρίσκεται αντιμέτωπος με υπέρτερες δυνάμεις, έχοντας στο πλευρό του την Σκάρλετ, απεσταλμένη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Το βιβλίο σας ο «4ος Καβαλάρης» είναι ένα μείγμα φαντασίας, βιολογικού θρίλερ και ιστορικού μυθιστορήματος. Εσείς πώς θα το χαρακτηρίζατε;
Δεν θα άλλαζα κάποιον από τους παραπάνω χαρακτηρισμούς. Εμπεριέχει έντονα στοιχεία όλων αυτών των μεγάλων οικογενειών του μυθιστορήματος. Αυτό που εγώ θα πρόσθετα, είναι τα στοιχεία κοινωνικού μυθιστορήματος που βρίσκονται διάχυτα σε όλο το έργο. Λόγω της συγκυρίας που βιώνουμε όλοι, γίνεται σαφές, πως μια υγειονομική κρίση, μια γενικευμένη και φονική πανδημία όπως αυτή που περιγράφεται στις σελίδες της διλογίας, αποτελεί εκτός από μια κρίση στη δημόσια υγεία, μια κρίση οικονομική και κοινωνική. Πολύ απλά, ένα βιβλίο με την συγκεκριμένη θεματολογία, θα άγγιζε επιφανειακά μονάχα την πιθανή πραγματικότητα μιας πανδημίας, αν άφηνε απέξω τα κοινωνικά ζητήματα που γεννιούνται και θεριεύουν σε καιρούς κρίσης.
Έχει γίνει μέχρι τώρα μια συστηματική έρευνα γύρω από την Ισπανική Γρίπη και το πέρασμά της από την Ελλάδα; Έχετε αναζητήσει σχετικές πηγές που να αφορούν σοβαρές μολυσματικές επιδημίες στην Ελλάδα;
Τα δεδομένα και οι έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί είναι συγκριτικά λίγες σε σχέση με άλλες χώρες, κάτι που φαίνεται λογικό μιας και η Ελλάδα δεν χτυπήθηκε στον ίδιο βαθμό με άλλες χώρες της Ευρώπης, της Ασίας, ή τις ίδιες τις ΗΠΑ, απ’ όπου και προέρχεται η γρίπη σύμφωνα με την πλειονότητα των πηγών (αντίθετα με το ίδιο το όνομα που παραπέμπει στην Ισπανία). Υπάρχουν έρευνες σχετικά με τον τρόπο που εξαπλώθηκε η γρίπη του 1918 στον ελλαδικό χώρο, γνωρίζουμε αρκετά για την διασπορά των θυμάτων, (πάνω από 10.000) καθώς και για το πρώτο κρούσμα, που φημολογείται πως ανιχνεύτηκε στην Πάτρα. Χαρακτηριστικά όμως είναι τα πρωτοσέλιδα εφημερίδων της εποχής με τους πηχυαίους τίτλους και τις περιγραφές του πανικού που επικρατούσε. Όπως και σήμερα, η πολιτεία επέβαλλε περιορισμούς, την καθολική χρήση της μάσκας, την απαγόρευση του συνωστισμού και άλλα μέτρα που έχουν γίνει και για εμάς πλέον τρόπος ζωής.
Για το πέρασμα της γρίπης από την Αθήνα, υπάρχει δημοσιευμένο ένα εξαιρετικό άρθρο στο athenssocialatlas.gr (BournovaE. (2020), The SpanishFlu in Athens, in Maloutas T., Spyrellis S. (eds) Athens Social Atlas. Digital compendium of texts and visual material (http:// https://www.athenssocialatlas.gr/en/article/the-spanish-flu-in-athens/).
Για άλλες μολυσματικές επιδημίες, επικεντρώθηκα κατά του συγγραφή του βιβλίου, κυρίως σε ξένες πηγές, όχι με σημείο αναφοράς την Ελλάδα. Οι περισσότερες αφορούσαν την πανδημία της πανώλης του 14ου αιώνα στην Ευρώπη γενικότερα.
Η πανδημία μας απέδειξε νομίζω ότι η πραγματικότητα ξεπερνά την φαντασία πολύ συχνά σε σημείο που ορισμένες φορές την καταργεί. Συμμερίζεστε αυτή την άποψη; Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι η απαρχή της πανδημίας βρίσκεται στην κλιματική αλλαγή κι ότι έρχονται κι άλλες… Πόσο σωστή κατά τη γνώμη σας είναι αυτή η άποψη; Πώς σας βοήθησαν οι σπουδές σας να προσεγγίσετε ένα τέτοιο θέμα;
Η φαντασία γενικότερα και η λογοτεχνία φαντασίας ειδικότερα, δανείζονται τα θέματά τους, τις προβληματικές τους από τον πραγματικό κόσμο, στολίζοντάς τον φυσικά με μυθιστορηματικά στοιχεία αφενός, και εντελώς φανταστικά στοιχεία αφετέρου. Αναφορικά με τον Τέταρτο Καβαλάρη, προφανώς η πανδημία πανώλης που περιγράφεται στις σελίδες του, είναι κατά πολύ φονικότερη, επικίνδυνη και «ανίκητη» σε σχέση με τον covid-19. Οι βασικές αρχές όμως, της εξάπλωσης, των θυμάτων, του πανικού, της παραπληροφόρησης και όλων των άλλων στοιχείων που χαρακτηρίζουν τις δύο πανδημίες, μυθιστορηματικές και πραγματικές, είναι κοινές. Με δεδομένο ότι υπάρχουν αμέτρητα έργα, είτε βιβλία, είτε ταινίες και σειρές, που καταπιάνονται με κάτι τόσο σκοτεινό, δυσνόητο και απειλητικό όσο μια φονική πανδημία, είναι νομίζω ευχή όλων, η πραγματικότητα να μην ξεπεράσει ποτέ την ίδια την φαντασία.
Η κλιματική αλλαγή είναι γεγονός. Μόνο που δεν επηρεάζει τον άνθρωπο μονάχα άμεσα, μέσω της υπερθέρμανσης του πλανήτη, του φαινομένου του θερμοκηπίου, της απώλειας της βιοποικιλότητας και τόσων άλλων τρόπων, αλλά και έμμεσα. Μια έμμεση επίδραση στον άνθρωπο, είτε ως είδος, είτε και απέναντι στην ίδια την κοινωνία, είναι οι πανδημίες. Έχουμε κατοικίσει σχεδόν κάθε μήκος και πλάτος του κόσμου, έχουμε εισβάλλει σε κάθε πιθανό οικοσύστημα που μέχρι πρότινος η ανθρώπινη παρουσία ήταν είτε μικρή, είτε μηδενική. Άνθρωποι όπως οι ευρωπαίοι, χωρίς καμία ανοσία σε τροπικές ασθένειες, ερχόμαστε όλο και συχνότερα σε επαφή με στελέχη παθογόνων. Και με δεδομένη την κλιματική αλλαγή που καλπάζει ασταμάτητη, το μέλλον θα φέρει νέες τέτοιου είδους «επαφές» μεταξύ ανθρώπων και παθογόνων μικροοργανισμών. Μπορεί η φερόμενη κατανάλωση ζώων από τους Κινέζους σε υπαίθριες αγορές να ενεργοποίησε την αλυσίδα γεγονότων που μας έφερε όλους εδώ, αντιμέτωπους με τον κορονοϊό, όμως, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ολόκληρος ο τρόπος που λειτουργεί ο κόσμος μας -το οικονομικό μοντέλο που ακολουθούμε-, είναι δομημένος πάνω στην καταστρατήγηση του φυσικού περιβάλλοντος, στην υπερκατανάλωση των φυσικών πόρων, και στην εξολόθρευση οτιδήποτε δεν μοιάζει χρήσιμο για τις βιομηχανίες μας, με γνώμονα μονάχα το άμεσο κέρδος. Και η τακτική αυτή δεν είναι μονοπώλιο της Ασίας, ακόμα και αν άνθρωποι όπως για παράδειγμα ο Τραμπ αποκαλούσε και αποκαλεί τον κορονοϊό, ως κινέζικο ιό για να ικανοποιήσει την μερίδα των ακροδεξιών ψηφοφόρων του.
Είναι θέμα χρόνου μέχρι ο πλανήτης να αντιδράσει, και η αντίδραση για να μας κάνει να αναθεωρήσουμε και να εξασθενήσουμε τις μη βιώσιμες αυτές τακτικές μας, θα είναι μέσω μιας πανδημίας. Και ο κόσμος, έχει σταθεί μάρτυρας πανδημιών, απείρως φονικότερων από τον κορονοϊό. Η πανδημία πανώλης του 14ου αιώνα, ευθύνεται για την εξολόθρευση του 1/3 του παγκόσμιου πληθυσμού της εποχής. Σήμερα αυτό ισούται με πάνω από 2.5 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Μια αντίστοιχη πανδημία σήμερα, θα βυθίσει τον πολιτισμό μας στο σκοτάδι. Όπως δήλωσε και ο επικεφαλής του ΠΟΥ, «πανδημίες θα έρθουν κι άλλες». Το θέμα είναι πόσο έτοιμοι είμαστε να τις αντιμετωπίσουμε. Ο κορονοϊός, πολύ απλά έφερε στην επιφάνεια όλες τις παθογένειες. Όλες τις δυσκολίες και τις ανακολουθίες στο σύστημα υγείας, στην κυβερνητική ικανότητα να διαχειριστεί μια κρίση, στην δυνατότητα των πολιτών να αντιμετωπίσουν και να σεβαστούν τις νέες συνθήκες, στις δυνατότητες των ασθενέστερων οικονομικά χωρών να αντιμετωπίσουν κατά τον ίδιο βαθμό επιτυχίας την πανδημία με τις χώρες της Δύσης. Κάτι που παρακολουθούμε και με τις διανομές των εμβολίων, με τις εύπορες οικονομίες, να παραλαμβάνουν μεγαλύτερο αριθμό εμβολίων, μια μορφή ταξικής ανισότητας στο επίπεδο της υγείας.
Για την προσέγγιση του θέματος, στηρίχτηκα στις σπουδές μου, στα μαθήματα που διδάχτηκα ως φοιτητής στο Τμήμα Περιβάλλοντος, και κυρίως, στην προσωπική μου έρευνα στο διαδίκτυο, σε άρθρα, βιβλία και επιστημονικές εργασίες. Ήθελα τα βιβλία, να στέκονται όσο το δυνατόν πιο κοντά σε μια πανδημική πραγματικότητα, πάντα όμως υπό το πρίσμα της μυθοπλασίας.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.