Φ. ΓΡΑΨΑΣ: «Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΑΝΤΑ ΘΑ ΜΕ ΕΜΠΝΕΕΙ»

0
1580
Με την συνθέτη Πηγή Λυκούδη
Με την συνθέτρια Πηγή Λυκούδη

Το όνομά του είναι συνυφασμένο με την Θεσσαλονίκη, την πόλη που έχει αγαπήσει βαθιά και την έχει υμνήσει όσο λίγοι. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι μέρος της ιστορίας της πόλης συνοψίζεται στους στίχους του. Ποιος δεν έχει τραγουδήσει ή δε γνωρίζει άλλωστε «Τα Λαδάδικα», το «Σ’αναζητώ στη Σαλονίκη», το «Γεντί Κουλέ»; Συναντήσαμε τον Φίλιππο Γράψα, με αφορμή, τον πιο πρόσφατο δίσκο που έχει κυκλοφορήσει «Εν ονόματι του χρόνου», στίχους του οποίου υπογράφει ο ίδιος και μουσική η Πηγή Λυκούδη.

Η συνέντευξη μας ξεκινά κάπως ανορθόδοξα. Το πρώτο πράγμα που συζητήσαμε ήταν η συμμετοχή του στο Δ.Σ. του Κ.Θ.Β.Ε. και η άποψη του για τον Γιάννη Βούρο, την περίοδο που υπήρξε καλλιτεχνικός διευθυντής σε αυτό.
Ο Γιάννης ήταν, νομίζω, ένας εξαιρετικός καλλιτεχνικός διευθυντής. Αγωνίστηκε πάρα πολύ για το θέατρο. Άφησε την οικογένεια του στην Αθήνα και έζησε στη Θεσσαλονίκη μόνος του, πληρώνοντας ενοίκια. Έφτασε στο σημείο κάποτε, να τον κρατήσουν στα κρατητήρια για περασμένων ετών χρέη του Κρατικού Θεάτρου στο ΙΚΑ. Αυτό είναι κάτι το οποίο δε μπορούμε να το ξεχάσουμε. Ο Γιάννης πάλεψε για το θέατρο!

Η αγάπη σας για τη Θεσσαλονίκη, θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για την ενασχόληση σας με τα κοινά του τόπου;
Συμμετέχω περιφερειακά, ας πούμε. Δεν το ‘χω σαν πολιτικός. Μπορώ, όμως, να βοηθήσω και όπου μου ζητήσουν το κάνω. Ο κάθε άνθρωπος καταλαβαίνει τα όρια του, ζει με τις διαθέσεις του και είναι δύσκολο να ξεφύγει από αυτό. Δεν κάνω για πολιτικός. Δεν πιστεύω ότι κάνω για πολιτικός.
Συνήθως λένε «ουδείς προφήτης στον τόπο του». Στη δική σας περίπτωση θα λέγαμε ότι δεν ισχύει κάτι τέτοιο μιας και η Θεσσαλονίκη σας τιμά με διάφορες εκδηλώσεις. Πώς νιώθετε όταν συμβαίνει αυτό;
Όταν αναγνωρίζεται το έργο σου, όταν αναγνωρίζεσαι ως άνθρωπος τι άλλο να νιώσεις εκτός από τιμή και χαρά; Αυτό νιώθω και φυσικά ευχαριστώ όλους όσοι φροντίζουν να μου δίνουν αυτή την ιδιαίτερη ικανοποίηση.

Θα ήθελα να σας ρωτήσω για ένα από τα πιο ξεχωριστά τραγούδια σας, ένα ιδιαίτερα συγκινητικό κομμάτι, την «Βοσπορίτισσα».
Χαίρομαι πολύ που το αναφέρεις! Πρόκειται για έναν παλιό κουρδικό αμανέ. Μου έστειλαν τη μουσική από μία εταιρεία στην Αθήνα και μου είπαν να βάλω στίχους. Το μυαλό μου με αυτόν τον τρόπο λειτούργησε. Θυμήθηκα την Βοσπορίτισσα και πάνω σε αυτή τη μουσική, έγραψα αυτό το τραγούδι, που το αφιερώνω στην Κωνσταντινούπολη. Βλέπετε, αυτές οι μνήμες δεν είναι εύκολο να φύγουν από το μυαλό μου ποτέ. Η Βοσπορίτισσα έχει μια ιδιαίτερη πορεία. Πρώτα πρώτα θα ήθελα να πω ένα ευχαριστώ στον Μάκη Χριστοδουλόπουλο, ο οποίος από τότε που γράφτηκε το τραγούδι δεν παραλείπει, στο τέλος κάθε παρουσίασης στα μαγαζιά που εμφανίζεται, να αναφέρει το όνομα μου. Αυτό δεν το έχει κάνει ποτέ κανένας τραγουδιστής και είναι κάτι που δεν το ξεχνώ! Επίσης, χαίρομαι όταν ακούω ότι οι ψάλτες συλλόγων ιεροψαλτών, της Θεσσαλονίκης, πάντοτε όταν έχουν κάποιες συνάξεις τραγουδούν την Βοσπορίτισσα. Είμαι εντυπωσιασμένος από την πορεία αυτού του τραγουδιού και χαίρομαι που έχει τόσους θαυμαστές, κάτι που δεν το περίμενα.

Τελικά, η ζωή συγχωρεί τους πολύ τολμηρούς, τους τρελούς και τις αξίες;
Έχω την εντύπωση ότι για να αλλάξουν τα πράγματα, θα πρέπει οι άνθρωποι να γίνουν πιο τολμηροί! Να υπάρξει μια πρωτοπορία σκέψεων και ιδεών. Θα πρέπει να υπάρξουν πολιτικοί, άνθρωποι με ιδέες και όταν λέω ιδέες εννοώ τολμηρές ιδέες. Να πάρουν τολμηρές αποφάσεις, γιατί μόνο έτσι θα γίνει η ανατροπή!

Εξακολουθεί να σας εμπνέει η εικόνα της Θεσσαλονίκης, σε συνάρτηση με την παλιότερη της εικόνα;
Η Θεσσαλονίκη πάντα θα με εμπνέει. Αν και είμαι λίγο «παλιάς κοπής», να το πω; Δε θέλω μοντερνισμούς, δε θέλω να «ξεπατικώνουμε» μεγάλες πρωτεύουσες του εξωτερικού. Θέλω η Θεσσαλονίκη που έχει γνωρίσει τόσους πολιτισμούς να τους κρατήσει και να προχωρήσει με ένα ωραίο μίγμα αυτών. Κάτι που της αξίζει και της πάει πολύ.

Εκτός από συνεργάτες με τον Μάριο Τόκα και τον Δημήτρη Μητροπάνο, διατηρούσατε και φιλική σχέση;
Είχα φιλικές σχέσεις και πολύ περισσότερο με τον Μάριο Τόκα. Δεν υπάρχει μέρα που να μην τον σκέφτομαι, όπως και τον Δημήτρη που ήταν ένα εξαιρετικό παιδί. Με τον Μάριο ζήσαμε πολύ περισσότερο. Είχε τόσα πολλά να δώσει αυτός ο άνθρωπος. Ανάβλυζε από μέσα του η μουσική.

Ακούτε ραδιόφωνο; Θεωρείτε ότι έχει αλλάξει πολύ;
Βεβαίως ακούω. Το ραδιόφωνο έχει και τις καλές και τις κακές του στιγμές. Λειτουργεί πολύ η λίστα, βγαίνει από εταιρίες και έτσι δεν μπορεί ο κάθε παραγωγός ραδιοφώνου να βάλει τα τραγούδια που ενδεχομένως θέλει. Αυτό, όμως, δεν είναι κάτι που θα βοηθήσει το τραγούδι να πάει μπροστά. Υπάρχουν και οι φωτεινές εξαιρέσεις, όπως είπα, αλλά τι να πω; Να πω, συμφέροντα; Αυτό όμως δε βοηθά ιδιαίτερα τη δισκογραφία.

Φαντάζομαι πως για εσάς είναι πολύ εύκολο να γράψετε ένα τραγούδι. Πόσο εύκολο είναι να βρείτε τον τίτλο και με ποια κριτήρια τον επιλέγετε;
Τον τίτλο δεν τον βάζω ποτέ πριν, δηλαδή όταν γράφω το τραγούδι. Έχω μια επιθυμία, πάντα τον τίτλο του τραγουδιού να τον βρίσκουμε μαζί με τον συνθέτη. Θα ‘θελα να συμφωνεί με την ιδέα μου και αν δεν συμφωνεί να βρίσκουμε μια ιδέα για έναν τίτλο όπως τον θέλουμε και οι δυο μας.

Υπάρχουν γυναικείες φωνές, με τις οποίες δεν έχει τύχει ακόμα να συνεργαστείτε, παρόλα αυτά θα θέλατε να έχουν τραγουδήσει τραγούδια σας; Για παράδειγμα, Ελένη Βιτάλη…
Βεβαίως! Η Ελένη Βιτάλη είναι από τις κορυφαίες φωνές και θεωρώ ότι θα της ταίριαζαν πολλά από αυτά που έχω γράψει, που είναι λαϊκά. Αν και τώρα τελευταία δεν τραγουδά μόνο λαϊκά τραγούδια, λέει κι άλλα. Έχει πιάσει την εποχή σε κάποιους στίχους που έχει τραγουδήσει. Ναι! Βεβαίως θα μπορούσα να συνεργαστώ, θα το ήθελα!

Θυμάστε τις πρώτες επισκέψεις σας στις δισκογραφικές εταιρίες;
Εκείνες τις εποχές, όταν ακόμα δεν ήμουν τίποτα και περίμενα να γίνω δεν είχα την ίδια αντιμετώπιση που είχα, μετά που έγινα. (γέλια) Αυτό, βέβαια είναι γνωστό και κατανοητό. Όταν έχεις τις επιτυχίες σου και είσαι πια περιζήτητος, σου φέρονται διαφορετικά.

Μάνος Χατζιδάκις. Η εικόνα του ήταν η ίδια με αυτή που επικρατεί σήμερα; Θεωρείτε δηλαδή ότι η αξία του Μάνου Χατζιδάκι είχε εκτιμηθεί εξ αρχής ή πέρασε μια περίοδο αμφισβήτησης;
Ο Χατζιδάκις ήταν και είναι- γιατί παραμένει- ένας σπουδαίος Έλληνας μουσικός. Δεν μπορώ να πω κακή κουβέντα, γιατί για μένα είναι ο λατρεμένος μου. Επίσης, στον Χατζιδάκι χρωστάω κάποια πράγματα. Όταν το ‘82 με παρότρυνε ένας φίλος μου να γράψω ένα τραγούδι, για να το στείλουμε στους Αγώνες της Κέρκυρας, που διοργάνωνε ο Χατζιδάκις με τον δήμο Κερκυραίων, επέστρεψα σπίτι και μέσα σε λιγότερο από μισή ώρα είχα γράψει το «Σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη». Ήξερα ότι αυτό θα πάει στον Χατζιδάκι. Μετά από έξι μήνες που ήρθε για μια συναυλία στη Θεσσαλονίκη, χωρίς να με ξέρει, χωρίς να έχουμε συναντηθεί ποτέ, όταν πήγα να του συστηθώ, μου λέει «Α! είσαι ο σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη. Συγχαρητήρια! Με αυτό που έγραψες είναι σα να έγραψες τα πάντα!». Ο Χατζιδάκις ήταν ένας ιδιοφυής άνθρωπος, ένας παγκόσμιος Έλληνας. Οι μελωδίες του θα μείνουν αθάνατες. Είχε άμυνες ο Χατζιδάκις -κυρίως απέναντι σε αυτούς που τον αμφισβητούσαν- και ήταν λίγο δεικτικός. Νομίζω έτσι είναι όλοι οι σπουδαίοι και ιδιοφυείς άνθρωποι. Πρέπει να απαντούν στους επικριτές τους. Δεν έχω να πω κάτι άλλο, παρά μόνο να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου.

Όταν τα τραγούδια σας ήταν πλέον στο στάδιο της ηχογράφησης είχατε λόγο, σας ενδιέφερε να είστε παρών;
Με ενδιέφερε αλλά δε χρειαζόταν. Είχα μεγάλη εμπιστοσύνη στο Μάριο Τόκα, με τον οποίο κάναμε και τις μεγαλύτερες επιτυχίες. Μια φορά μόνο, θυμάμαι, είχα έρθει σε αντιπαράθεση με τον Γιάννη Πάριο. Είχε επέμβει σε έναν στίχο μου στο τραγούδι «Απόψε όλα μου τα επιτρέπω». Σε κάποιο σημείο του τραγουδιού άλλαξε δυο λέξεις με τις οποίες διαφώνησα. Στα «Λαδάδικα», θυμάμαι, χρειαζόμασταν ένα κουπλέ ακόμα. Είχαμε φτάσει στο στούντιο και με είχαν βάλει σε ένα γραφείο από την παραγωγή για να βγάλω οπωσδήποτε εκείνη τη στιγμή αυτό το κουπλέ. Ύστερα από κάποια ώρα βγήκα με το κουπλέ, το οποίο επιτέλους τους άρεσε και το έγραψαν εκείνη την στιγμή. Κάθε τραγούδι έχει την ιστορία του.

Κατά παραγγελία τραγούδια… ποια είναι η γνώμη σας;
Θα προτιμούσα να μην υπάρχουν, αλλά δεν γίνεται. Κάθε τραγουδιστής όταν πια έχει κάνει καριέρα θέλει το τραγούδι να είναι γι’ αυτόν. Και όταν ξέρεις τι θέλει και τι έχει πει αυτός ο τραγουδιστής αναγκαστικά προσανατολίζεσαι προς αυτή την κατεύθυνση, δηλαδή γράφεις γι αυτόν τον τραγουδιστή ή τραγουδίστρια. Το έχω κάνει κάποιες φορές και ας ελπίσω ότι το ‘χω κάνει με επιτυχία. Βέβαια, η λέξη «παραγγελία» δε μου αρέσει αλλά όταν έχεις συμβόλαιο με μια εταιρία, δεν γίνεται διαφορετικά.

Αυτό προβλέπεται από το συμβόλαιο σας; Δηλαδή υποχρεώνεστε να δίνετε ανά πάσα στιγμή τραγούδι σας;
Ανά πάσα στιγμή η εταιρία θα σου ζητήσει να συνεργαστείς με κάποιον καλλιτέχνη που ανήκει σε αυτή. Οπότε, αυτός ο καλλιτέχνης θέλει να γράψεις κάτι που να ταιριάζει στον ίδιο.

Σας έχει συμβεί;
Ναι έχει συμβεί και αυτό. Μου ζήτησαν να γράψω για έναν λαϊκό τραγουδιστή, εγώ είπα ότι με αυτόν τον τραγουδιστή δεν συμφωνώ, δεν έχουμε τίποτα κοινό και μου είπαν «πρόκειται να κάνει στροφή, βοήθησε τον». Ε, λοιπόν κάθισα και έγραψα κάποια απλά πράγματα για να τα πει , δεν του άρεσαν και ευτυχώς κάπως έτσι απαλλάχτηκα. (γέλια)

Γνωρίζω ότι άλλη μια μεγάλη αγάπη είναι και η καλύβα που έγινε εξοχικό στη Χαλκιδική. Υπάρχει κάτι που σας συγκινεί από τις στιγμές σας, με φίλους, παρέες..
Θυμάμαι, μια φορά ήμασταν με τον Λουδοβίκο των Ανωγείων. Τότε είχα δυο τεχνίτες που έχτιζαν έναν τοίχο στον περίβολο. Εκείνη την ώρα, λοιπόν, σκεφτήκαμε -μπορώ να πω περισσότερο ο Λουδοβίκος- να κάνουμε δυο εσοχές από πέτρα. Η κάθε εσοχή έχει από ένα καντηλάκι για τους πατέρες μας. Όποτε έρχεται ο Λουδοβίκος ανάβουμε τα καντηλάκια ο καθένας για τον πατέρα του.

Η περίοδος που διανύουμε εδώ και αρκετά χρόνια θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή έμπνευσης πολιτικοποιημένου τραγουδιού. Παρόλα αυτά δεν ακούμε τέτοιο στίχο.
Προσωπικά πολιτικοποιημένο στίχο δεν γράφω, γράφω όμως κοινωνικούς στίχους. Αυτό, μέχρι εκεί. Τι να κάνω; Να κρίνω την πολιτική κατάσταση; Πρώτα πρώτα η πολιτική κατάσταση περιλαμβάνει λέξεις κακόηχες, όπως διαφθορά, διαπλοκή, αδιαφορία, και αυτές οι κακόηχες λέξεις δεν ταιριάζουν με το τραγούδι. Πρέπει να βγουν άλλες λέξεις, πιο όμορφες, πιο εύηχες, που να ταιριάζουν με το ελληνικό τραγούδι, όπως η αισιοδοξία, η φροντίδα των ανθρώπων του ενός προς τον άλλον. Αυτό που μας λείπει είναι οι τρόποι! Να γίνουμε λίγο πιο κοινωνικοί, να μπορούμε να επικοινωνούμε, γιατί έχουμε πρόβλημα εμείς οι άνθρωποι και στην επικοινωνία. Πρέπει να βρούμε κώδικες και για την επικοινωνία μας. Αυτές οι σκέψεις και οι λέξεις ταιριάζουν με το τραγούδι.

Πρόσφατα έχει κυκλοφορήσει ένα νέο cd με έξι διαφορετικούς ερμηνευτές, στο οποίο υπογράφετε τους στίχους. Θέλετε να μας μιλήσετε για αυτή τη δουλειά; Υπάρχει ίσως κάποιο τραγούδι στο δίσκο το οποίο ξεχωρίζετε;
Η τελευταία μου δισκογραφική δουλειά «Εν ονόματι του χρόνου» είναι σε συνεργασία με την Πηγή Λυκούδη, μια εξαιρετική μουσικό. Νομίζω ότι έχουμε κάνει μια πολύ αξιοπρεπή δουλειά με δεκατρία τραγούδια, τα οποία ερμηνεύουν έξι εξαιρετικοί τραγουδιστές: Η Ρίτα Αντωνοπούλου, η Μόρφω Τσαϊρέλη, η Γεωργία Βεληβασάκη, ο Νίκος Καρακαλπάκης, ο Σπύρος Κλείσας και ο Ανδρέας Σμυρνάκης.
Εμείς να ευχηθούμε καλοτάξιδο!

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.