Κ. Εξάρχου: «Θα τους εκδικηθούν οι λέξεις, με μαθηματική ακρίβεια»

0
1672

Για την υποφαινόμενη, η Καλλιόπη Εξάρχου είναι ένα πρότυπο γυναίκας που κουβαλά από τα εφηβικά της χρόνια. Προσπαθούσε απεγνωσμένα να διδάξει τη γαλλική προφορά στους μαθητές του 2ου Πειραματικού Γυμνασίου αφήνοντας πίσω της μια εικόνα απαράμιλλης κομψότητας. Με δίδαξε να ξεχωρίζω τις φάσεις του φεγγαριού με τη βοήθεια του λατινικού αλφαβήτου και ούσα δύσκολο παιδί, την ταλαιπώρησα! Την ξαναβρίσκω, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Θεατρολογίας του Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ πια, με αφορμή το νέο της βιβλίο «Η κυρία Χ» από τις εκδόσεις Σοκόλη, που θα παρουσιαστεί τη Δευτέρα 3 Δεκεμβρίου στις 19.00 στη Ζώγια. Και δεν παύει να με συγκινεί η κομψότητά της, ο λόγος της, η αισθητική που αναβλύζει από κάθε τι που σχετίζεται μαζί της.

Συνέντευξη στην Κατερίνα Νικολάου / [email protected]


Ποια είναι η κυρία Χ;
H Kυρία Χ είναι η Γυναίκα όλων των καιρών. Διαχρονική. Μια Γυναίκα ευάλωτη και ευθυτενής ταυτόχρονα, που πέφτει και σηκώνεται κάθε φορά, κουβαλώντας τη γη ολόκληρη στους ώμους της.

Ποίηση ή πεζό; Ποια είναι η αγαπημένη σας δομή λόγου και γιατί;
Κατ’ αρχήν και κατ’ αρχάς, η Ποίηση.
Η Ποίηση με κάνει να νιώθω ότι συμμαζεύει το χαοτικό ταξίδι μου στον Λόγο. Όσο περνούν μάλιστα τα χρόνια της αδιάκοπης άσκησης, όλο και πιο πολύ αυτή η γλώσσα του μη-περιττού λειτουργεί ως τόπος εκλεκτός. Ταιριάζει στη δική μου φύση.
Δεύτερη επιλογή μου είναι τα διηγήματα μικρής φόρμας, όπως το βιβλίο της Κυρίας Χ. Εδώ όλα τα διηγήματα είναι ίσαμε με μια ανάσα. Μόνο το κουκούτσι τους. Και με την ποίηση αρωγό.

Τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο εύκολο να δει ένας δημιουργός το έργο του τυπωμένο, έστω και με ίδια έξοδα. Τι μέλλον μπορεί να έχουν τέτοιες προσπάθειες;
Κοιτάξτε. Αν γράφεις μόνο για να εκδώσεις, τότε είσαι εκ των πραγμάτων καταδικασμένος. Τέτοιες προσπάθειες δεν έχουν καμία σχέση με τη δημιουργική λογοτεχνία. Και φυσικά θα τους εκδικηθούν οι λέξεις με μαθηματική ακρίβεια.

Στο εκδοτικό σύμπαν κυριαρχεί πια η τηλεοπτική φιλοσοφία χρήμα, αίμα και σεξ. Το έργο σας κινείται ανέκαθεν σε ένα διαφορετικό μήκος κύματος. Αποθαρρυνθήκατε ποτέ;
Ποτέ δεν αποθαρρύνθηκα. Σε άλλη περίπτωση, θα ήταν σαν να με απαρνιόμουν. Ξέρετε, αυτό που με κρατάει είναι η Αλήθεια μου και η προσδοκία της συνάντησής της με την Αλήθεια του Άλλου. Η δική μου γραφή, παρόλο που μιλάει για την ανθρώπινη περιπέτεια, το κάνει με ήσυχη φωνή, χωνεμένη. Χωρίς κραυγές. Δεν έχει μόνο πνευματική ή συναισθηματική διάσταση. Έχει σωματικότητα.
Πώς αλλιώς μπορούμε να είμαστε παρόντες στο πάθος το δικό μας, αλλά και στο πάθος του Άλλου; Πώς αλλιώς μπορούμε να επιτρέψουμε στον εαυτό μας την επιθυμία να κατέλθουμε πιο βαθιά στα μυστικά περάσματα της ανθρώπινης ύπαρξης; Είμαι βέβαιη ότι αυτή η βαθιά κάθοδος μέσα μας είναι για να ξανασυναντηθούμε με τον Άλλον, μέσα από τις πιο αρχετυπικές και γνήσιες στιγμές της ανθρωπότητας, τον έρωτα, τον πόνο, τη μνήμη, τον φόβο, την επιθυμία, την ενοχή. Η καταφυγή μου στην ποίηση με καθιστά δυνάμει παρούσα και συμπάσχουσα μέσα στον κόσμο, που με περιβάλλει. Και φυσικά όλη αυτή η εκχώρηση με θέτει πάραυτα σε αυτοέκθεση με εισαγωγικά ή άνευ, που με αιφνιδιάζει και μένα την ίδια.
Σκέφτομαι πολλές φορές τον Βίο σε παραλληλία με τη Ζωή της Ποίησης. Και παρατηρώ, όσο μπορώ να δω καθαρά, ότι ευτυχώς που υπάρχει η Ζωή της Ποίησης για να ανασαίνει στον πυρήνα της Αληθείας. Απογυμνωμένη, απελευθερωμένη, αποκαλυμμένη, η ποίηση μιλάει καλύτερα και ουσιαστικότερα μέσα από τη μάχη που δίνει για να εξέλθει το απόκρυφο, το μη ορατό, το άγνωστο. Και διαθέτει φωνή συντονισμένη με την αυθορμησία της φύσης, ρυθμική, ηχηρή, που αποπειράται να αποκρυπτογραφήσει τον Άνθρωπο, την άπληστη οδύνη του ή τη διαφεύγουσα ελπίδα του.

Θα μπορούσατε ίσως να μας πείτε δύο λόγια για τη διαδικασία της λογοτεχνικής δημιουργίας; Από πού αντλείτε έμπνευση; Τι σας δυσκολεύει;

Η περιπέτεια της γραφής είναι υπόθεση σκοτεινή, νυχτερινή και υπόγεια. Εκεί όπου ευδοκιμούν οι στοχασμοί απερίσπαστοι από τον θόρυβο της ημέρας. Πρόκειται για τελετουργικό σε σύμπαν σπηλαιώδες, που σε κρατά στα έγκατά του μέχρι να γίνει η ανάβασή σου στο φως. Πώς να περιγράψει ένας γραφέας τα ερεβώδη τοπία, που τον καταπίνουν μέχρι τη γέννα του έργου του, δηλαδή, τη διάφανη στιγμή του αποστάγματος της βασάνου, που θα μετα-ποιήσει σε λογοτεχνία;
Όσο για την έμπνευση! Αδιευκρίνιστη υπόθεση. Ανεξήγητη. Άχρονη. Άτοπη. Γοητευτική στο απροσδόκητο της φύσης της. Για αυτό και ακριβή ευεργεσία. Τα πάντα μπορούν να ενδυθούν τον μανδύα της έμπνευσης. Από τα πιο ασήμαντα και τετριμμένα ως τα πλέον υψιπετή. Προνομιούχα η Συνάντηση μαζί της. Ευλογημένη.

Την ίδια ποικιλία που βλέπουμε στη λογοτεχνία βλέπουμε και στα θεατρικά πράγματα. Υπάρχει πρόοδος ή μόνο θόρυβος;
Η αλήθεια είναι ότι περνάμε μια κρίσιμη περίοδο και στους δύο χώρους. Ελάχιστες οι στιβαρές φωνές, που προάγουν τη λογοτεχνία και το θέατρο και σου προκαλούν αυτήν την έκρηξη της απόλαυσης. Στον 21ο αιώνα που διανύουμε, δεν υπάρχει ακόμη η λογοτεχνία ούτε το θέατρο που θα δημιουργήσουν παράδοση. Μιλώ για μιαν άλλη λογοτεχνία, ένα άλλο θέατρο. Που θα προηγούνται της εποχής τους. Που θα ανυψωθούν πάνω από τη ζωή και θα την αφηγηθούν με άλλη γλώσσα.

Κινείστε ανάμεσα σε δύο πόλεις τουλάχιστον. Ποια σας δίνει περισσότερες αφορμές για δημιουργία;
Η γενέθλια πόλη ασυζητητί! Κουβαλάει δια βίου τη συναισθηματική αγωγή που με διαμόρφωσε, το καλά φυλαγμένο, το εντόσθιο, με τρόπο μοναδικό και ανεπανάληπτο. Αναδυόμενες αποχρώσεις πικρές ή γλυκές, γεύσεις και μυρωδιές, πληθώρα οικογενειακών ιστοριών, που διαθλώνται μέσα από τον αναστοχασμό, συνεγείροντας το παρόν.

Υπάρχει κάτι στον πολιτιστικό τομέα που θα θέλατε να δείτε σε κάποια από τις δύο πόλεις;
Η Θεσσαλονίκη αγωνίζεται εσωτερικά με όλες τις δυνάμεις της, παρά τη γενικότερη κατάρρευση της χώρας. Υπολείπεται, όμως, στην εξωστρέφεια σε σταθερή βάση, για να έρθει η νέα πνοή και να προκύψουν γόνιμες ζυμώσεις στο πολιτιστικό γίγνεσθαι.
Στην επαρχία τα πράγματα είναι ακόμη πιο δύσκολα. Στη γενέτειρά μου, τη Δράμα, απουσιάζει παντελώς το θέατρο. Υπολείπεται, στον τομέα αυτό, των γειτονικών της πόλεων, όπου δημιουργήθηκαν ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.
Στους άλλους πολιτιστικούς τομείς, οι εντός των τειχών προσπαθούν να διαφυλάξουν και να προάγουν την πολιτιστική ζωή. Ας πούμε, ο Σύλλογος Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών, με την ακάματη πρόεδρό του, την κ. Μπανά, κάνει θαύματα όλη τη χρονιά. Το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους αιμοδοτεί την πόλη. Και ένα λογοτεχνικό περιοδικό, η Δίοδος, βραβευμένο, από τον θεσμό των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας το 2016, με τιμητική διάκριση για τη συμβολή του στην προβολή και διάδοση της ελληνικής λογοτεχνίας, δίνει ισότιμο «παρών» στα ευρύτερα λογοτεχνικά τεκταινόμενα.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.