ΚΑΛΙΓΟΥΛΑΣ: ΚΙ ΑΝ Η ΖΩΗ ΔΕΝ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ;

0
1784


Επί σκηνής γράφει η Κατερίνα Νικολάου / [email protected]

Πρεμιέρα έκανε χτες στη Θεσσαλονίκη ο πολυαναμένόμενος «Καλιγούλας» του Αλμπέρ Καμύ, σε σκηνοθεσία Αλίκης Δανέζη-Knutsen, με τον Γιάννη Στάνκογλου στον ομώνυμο ρόλο, στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για μία συμπαραγωγή του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά
με την Stefi Theaterworks-Γιάννης Μ. Κώστας και θα μείνει στην πόλη για μόλις δύο ακόμα παραστάσεις το Σάββατο 22 και την Κυριακή 23 Απριλίου.

Το περιβάλλον μέσα στο οποίο γράφτηκε το έργο

Το έργο ανήκει, σύμφωνα με την ταξινόμηση του έργου του Καμύ, στον «κύκλο του παραλόγου» μαζί με τον «μύθο του Σίσυφου», τον «Ξένο» και την «Παρεξήγηση» ενώ μόνο τυχαίο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί το γεγονός πως γράφεται το 1938, μία περίοδο που χαρακτηρίζεται από την αποχώρηση του Καμύ από το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα, δύο μόλις χρόνια μετά την ένταξή του σε αυτό. Την ίδια εποχή η Ευρώπη κλυδωνίζεται από τον στρατιωτικό βηματισμό του Γ’ Ράιχ. Μην ξεχνάμε πως το 1938 ξεκινάν τα πογκρόμ, το 1938 έγινε «η νύχτα των κρυστάλλων». Λίγο πριν, το 1936 ο Στάλιν έχει ξεκινήσει τις διαβόητες «Δίκες της Μόσχας». Σε αυτό το περιβάλλον η έννοια του Παραλόγου βρίσκεται στην πλήρη έκφανσή της.

Το έργο

Ο ανθρώπινος οργανισμός έχει σωματικά και ψυχικά μια λειτουργία που λέγεται ομοιοστασία. Έτσι λέγεται ο μηχανισμός που φροντίζει ώστε τα συστήματα του ανθρώπινου οργανισμού να επανέρχονται στο φυσιολογικό, με λίγα λόγια να ξεπερνάμε τις ασθένειες, τις κακουχίες. Και ψυχολογικά ο άνθρωπος βρίσκει τρόπους να αντιπαρέρχεται γεγονότα που τον πληγώνουν κοντινά ή μακρινά: δυσάρεστες ειδήσεις, θάνατοι αγαπημένων προσώπων, δυσάρεστες εμπειρίες. H ζωή συνεχίζεται λέμε. Ψάχνουμε να βρούμε νόημα και αξία ζωής στα καθημερινά προσπερνώντας τις φρίκες που μας περιβάλουν. Αν όμως δεν μπορούμε; Αν δεν υπάρχει νόημα; Η φυσική αντίδραση απέναντι σε όλες τις φρικαλεότητες που συμβαίνουν στον πλανήτη μας είναι η τρέλα κι όμως συνεχίζουμε και ζούμε, και πάμε στο θέατρο και τώρα διαβάζετε αυτές τις αράδες για το πώς αντέχουμε τη φρίκη που ζούμε. Κι αυτό είναι υγεία. Δεν είναι λογικό να νιώθεις ασφάλεια. Είναι όμως υγιές.

Ο Καλιγούλας, λένε απλοϊκά οι ιστορίες τρελάθηκε όταν πέθανε η αδερφή και ερωμένη του Δρουσίλλα. Όμως αυτό είναι μόνο η αφορμή που τον φέρνει αντιμέτωπο «με όλα όσα δεν έχει», με το νόημα που δεν υπάρχει. Οι απλοί, λογικοί άνθρωποι πιστεύουν πως αρκεί να μείνεις ως το τέλος λογικός, όμως τι νόημα έχει, αφού είσαι αδύναμος απέναντι σε κάθε μορφής λογική ή παράλογη εξουσία. Από τον, ας πούμε, παρανοϊκό αυτοκράτορα μέχρι την οργιώδη φύση που επιμένει να φυτρώνει βλαστάρια εκεί που το ανθρώπινο χέρι καθόρισε μονοπάτια και θέλει να τα αφανίσει, κάτι που αποτυπώνεται αριστοτεχνικά στο σκηνικό του Πάρι Μέξη.

Ο Καμύ χρησιμοποιεί την ιστορία του Καλιγούλα ως σχόλιο για την θρησκεία, καυτηριάζοντας την φιλαργυρία των εκπροσώπων της, αφού «καλή η λατρεία αλλά ο πλούτος είναι καλύτερος», σεβόμενος όμως την θεοσέβεια λέγοντας «δεν χρειάζεται να πιστεύω σε κάτι για να το σέβομαι». Δεν τον τρομάζει ο θάνατος, τον οποίο ουσιαστικά καλεί να τον λυτρώσει αφού δεν εξοντώνει τους εχθρούς του ακόμα κι όταν γνωρίζει ότι συνωμοτούν σε βάρος του. Η φθορά του προκαλεί αποτροπιασμό. «Η Δρουσίλλα γριά θα ήταν χειρότερο από τη Δρουσίλλα νεκρή», λέει. Ενώ ακόμα και η συνεχής μεταβλητότητα είναι μια συνεχής μάχη. Ούτε καν η θλίψη δεν διαρκεί.

«Αν κοιμηθώ ποιος θα μου φέρει το φεγγάρι» λέει ο Καλιγούλας. Αν δεν πολεμήσω εγώ για το ιδανικό ποιος θα το κάνει. Μα αν πολεμήσω για το ιδανικό ποιος θα φροντίσει το σπίτι μου και τα παιδιά μου και το βιος μου και όλα αυτά που λέμε καθημερινή ζωή; Είναι η μάχη του ιδεολόγου που είναι καταδικασμένος σε φριχτή μοναξιά και πλήρη απόγνωση. Από τη μία η ζωή, η ευτυχία, η υγεία και από την άλλη ο θάνατος, η δυστυχία, η παράνοια και όλο αυτό σε μια τραμπάλα που την βλέπουμε επί σκηνής.

Η παράσταση απαιτεί πλήρη εγρήγορση και καθαρό μυαλό από τον θεατή καθώς είναι τόσο πυκνό σε νόημα το κείμενο του Καμύ, το οποίο σεβάστηκαν οι συντελεστές, που δεν σηκώνει ανάλαφρες αναγνώσεις.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.