O tempora! O mores! (Ω καιροί!Ω ήθη!)

0
2376

του Κωνσταντίνου Μπατσιόλα

O tempora! O mores! (Ω καιροί!Ω ήθη!)

Περί καταργήσεως του μαθήματος των Λατινικών από τις Πανελλαδικές καταθέτω μερικές  πρόχειρες σκέψεις για το ζήτημα αυτό θέτοντάς το κυρίως στην πρακτική του διάσταση.

Βασική αιτιολογία που καταργείται το μάθημα των Λατινικών από τις πανελλαδικές είναι ότι έτσι καταπολεμείται η παπαγαλία : ψευδές!
Το επιχείρημα περί παπαγαλίας είναι ψευδές και ανυπόστατο για μερικούς απλούς λόγους :
– τα παιδιά μαθαίνουν τη μετάφραση αποστηθίζοντάς την. Όμως τη μαθαίνουν παράλληλα με το συντακτικό, δηλαδή με μία σύνθετη διαδικασία κατά την οποία αποστηθίζουν και παράλληλα καταλαβαίνουν τι διαβάζουν και τι μαθαίνουν.
– η εκμάθηση της γραμματικής a priori απαιτεί αποστήθιση
– τα παιδιά στα λατινικά λύνουν δεκάδες ασκήσεις συντακτικού, οι οποίες δεν αντιμετωπίζονται με την αποστήθιση.

Οι μαθητές που επέλεγαν τη στείρα απομνημόνευση, δηλαδή την παπαγαλία δεν είχαν το προσδοκώμενο αποτέλεσμα (προφανώς, υπάρχουν και εξαιρέσεις)
Ως εκ τούτου το επιχείρημα της παπαγαλίας είναι κατά βάση ανυπόστατο.

Κύριε Υπουργέ, αλήθεια, στο μάθημα της Ιστορίας δεν κυριαρχεί η παπαγαλία;

Δεύτερο επιχείρημα είναι ότι τα λατινικά είναι απαραίτητα μόνο για τις φιλολογικές σχολές. Κι αυτό το επιχείρημα είναι ψευδές! Οι φοιτητές των ιστορικών τμημάτων αντιλαμβάνονται εύκολα ότι χωρίς λατινικά δεν μπορούν να κατανοήσουν τόσο τη Ρωμαϊκή ιστορία όσο και τη Ευρωπαϊκή : κι εδώ τα λατινικά είναι απαραίτητα (ο αρχαιολόγος δηλαδή δεν βρίσκει επιγραφές σε λατινική γλώσσα;). Επίσης, μια στοιχειώδης γνώση της λατινικής είναι απαραίτητα και για τις νομικές σχολές, καθώς πλήθος νομικών όρων είναι διατυπωμένοι στη λατινική γλώσσα‧ υποθέτω ότι στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι φοιτητές των Πολιτικών Επιστημών, καθώς μέρος των σπουδών τους αποτελεί το Δίκαιο. Υποθέτω, επίσης, ότι τα λατινικά είναι απαραίτητα για τους φοιτητές των ξενόγλωσσων φιλολογιών, ειδικά αν αφορά σε μία λατινονογενή γλώσσα : ιταλική φιλολογία, ισπανική, γαλλική! Εικάζω ότι θα είναι χρήσιμα και στους φοιτητές της αγγλικής και γερμανικής φιλολογίας και στο τμήμα διερμηνέων και μεταφραστών. Τα λατινικά είναι απαραίτητα και για τους φοιτητές των τεσσάρων θεολογικών σχολών (άντε να εξηγήσεις τώρα το filioque…)!
Μας μένουν τα τμήματα της ψυχολογίας, της κοινωνιολογίας, της κοινωνικής ανθρωπολογίας και διάφορα άλλα (π.χ. Βαλκανικών Σπουδών) στα οποία υποθέτω ότι δεν απαιτείται μια στοιχειώδης γνώση των λατινικών –αν κάνω λάθος ας με διορθώσει κάποιος.
Δεν συμπεριλαμβάνω τις σχολές των νηπιαγωγών, τις παιδαγωγικές και τα ΤΕΦΑΑ καθώς αυτές μπορούν να τις επιλέξουν φοιτητές από όλα τα επιστημονικά πεδία.
Πάρτε, λοιπόν, ένα μηχανογραφικό δελτίο και μετρήστε τις σχολές που είναι απαραίτητα τα λατινικά…

Δεν μπορώ να εκφέρω γνώμη για το μάθημα της κοινωνιολογίας που θα αντικαταστήσει τα Λατινικά, γιατί δεν γνωρίζω ούτε το σχολικό εγχειρίδιο ούτε την ύλη ούτε τον τρόπο εξέτασης, αν και υποθέτω ότι και σ’ αυτό η παπαγαλία θα κυριαρχεί!

Δεν θα μπω στη συζήτηση για τη σπουδαιότητα της λατινικής ως μέσο έκφρασης του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού ή για το πλήγμα που δέχονται οι κλασικές σπουδές από την κατάργηση αυτή. Δεν Θα μπω σ’ αυτήν την κουβέντα, γιατί θα πω πράγματα χιλιοειπωμένα και αυτονόητα τα οποία αντιλαμβάνεται εύκολα όποιος έχει μια στοιχειώδη κλασική παιδεία.

Σαφώς το μάθημα των λατινικών έτσι όπως διδασκόταν κι εξεταζόταν είχε αρκετά προβλήματα και αρκετή τυποποίηση. Όμως, το υπουργείο επέλεξε να το καταργήσει αντί να το ανανεώσει και να το εκσυγχρονίσει : να αλλάξει ο τρόπος εξέτασης, να αντικατασταθεί το καλό αλλά παρωχημένο σχολικό εγχειρίδιο κτλ.

Θα μου είναι δύσκολο να λέω στους μαθητές μου πλέον : mea culpa, a priori, status quo, de facto, de jure, persona non grata κτλ.

Κύριε υπουργέ πάντα να θυμάστε το λατινικό απόφθεγμα : vita brevis, ars longa

Συχνά πυκνά, λοιπόν,  οι μαθητές και οι μαθήτριές μου μού υποβάλλουν το ανυποψίαστο και συνάμα αφοπλιστικό ερώτημα : «γιατί διδασκόμαστε λατινικά;»

Είναι εύλογο ότι η γενιά που μεγαλώνει με τα greeklish, τα sms και το face book, δηλαδή η γενιά που έχει σχεδόν παραδοθεί άνευ όρων στην τεχνολογία, αυτή η γενιά να θεωρεί ως περιττή και παρωχημένη τη διδασκαλία ακόμη μια «νεκρής» γλώσσας (μετά τα αρχαία ελληνικά-όπως κακώς πολλοί τήν θεωρούν). Βέβαια, αυτή η ερώτηση αποτελεί έναυσμα για μια ευρύτερη συζήτηση μέσα στην τάξη τόσο για το ότι η γλωσσική διδασκαλία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται χρησιμοθηρικά όσο και για τη σπουδαιότητα της λατινικής γλώσσας (και προφανώς και των Ρωμαίων) στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού κι εν γένει του παγκόσμιου πολιτισμού. Μέσα στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης μεταξύ άλλων τους μιλώ και για τη λατινική σοφία, για φράσεις, αποφθέγματα και γνωμικά (αποστάγματα σοφίας από την πείρα της ζωής πολλά εξ αυτών), τα οποία ως τις μέρες μας διατυπώνονται στη λατινική γλώσσα και συνεχίζουν μετά από μερικές χιλιάδες χρόνια να εμπνέουν τους λάτρεις της κλασικής γραμματείας και όχι μόνο…

Ας διαβάσουμε μερικά από τα πιο γνωστά :

-adversus solem ne loquitur ( = μην κακολογείς τον ήλιο. Χρησιμοποιούμε αυτή την έκφραση για να δηλώσουμε τη ματαιότητα κάποιας πράξης)

–amantes amentes ( = οι ερωτευμένοι είναι παράφρονες/χάνουν τα λογικά τους)

–ars longa, vita brevis ( =η τέχνη μακρά, ο βίος βραχύς)

–audentes fortuna juvat ( =η τύχη ευνοεί τους τολμηρούς)

–bellum se ipsum alet ( = ο πόλεμος τρέφει τον ίδιο του τον εαυτό)

–carpe diem ( =άδραξε την ημέρα)

–contra spem spero ( =ενάντια στην ελπίδα, ελπίζω….)

–dum spiro spero ( =όσο αναπνέω/ζω ελπίζω)

–errare humanum est ( =το σφάλλειν είναι ανθρώπινο)

–Mens sana in corpore sanο ( =νοῦς ὑγιής ἐν σώματι ὑγιεῖ)

–meminerunt omnia amantes ( = αυτοί που αγαπούν/ερωτευμένοι θυμούνται τα πάντα)

–minitatur innocentibus qui parcit nocentibus ( = Απειλεί τους αθώους, αυτός που προστατεύει τους ενόχους)

–mors ultima ratio ( = ο θάνατος έχει τον τελευταίο λόγο)

–mors vincit omnia ( = ο θάνατος νικά τα πάντα)

–natura nihil frustra facit ( = η φύση τίποτε δεν κάνει μάταια/ οὐδέν ἡ φύσις μάτην ποιεῖ)

–nemo est supra legis ( = κανείς δεν είναι υπεράνω του νόμου)

–nemo malus felix ( = Ουδείς κακός ευτυχής)

–nulla poena sine lege ( = καμιά ποινή (δεν επιβάλλεται) χωρίς νόμο)

–Ο tempora, o mores! ( = Ω καιροί!Ω ήθη!)

–Principia probant non probantur ( = οι βασικές αρχές αποδεικνύουν, δεν αποδεικνύονται)

–Felix qui potuit rerum cognoscere causas ( = Ευτυχής όποιος μπορεί να γνωρίζει τις αιτίες των πραγμάτων)

–Finis vitae sed non amoris ( = το τέλος της ζωής αλλά όχι της αγάπης)

–Fortis est veritas ( = τίποτα πιο δυνατό από την αλήθεια)

–Gaudium in veritate ( = η αλήθεια δίνει χαρά)

–Homo homini lupus ( = ο άνθρωπος για τον άνθρωπο λύκος)

–Si vis pacem, para bellum ( = Αν θες την ειρήνη, ετοιμάσου για πόλεμο)

–Ignorantia juris non excusat ( = η άγνοια του νόμου δεν συγχωρείται)

–Ira furor brevis est ( = Η οργή είναι βραχεία τρέλα/μανία)

–Labor omnia vincit ( = Ο μόχθος νικά τα πάντα)

–Amor omnia vincit ( = η αγάπη νικά τα πάντα)

–lupus non mordet lupum ( = ο λύκος δεν δαγκώνει λύκο)

–Malo periculosam libertatem quam quietum servitium ( = προτιμώ μια επικίνδυνη ελευθερία, παρά μια φιλήσυχη δουλεία)

–Mater semper certa est ( = η μητέρα του παιδιού είναι βέβαιη/εξακριβωμένη……για τον πατέρα γίνεται λόγος…)

–Si vis amari, ama(=αν θες να αγαπηθείς, αγάπα)

Είναι αυτονόητο ότι ο κατάλογος είναι πραγματικά ανεξάντλητος….

 

Κωνσταντίνος Μπατσιόλας

Υπ. Διδ. Εκκλησιαστικής Ιστορίας Α.Π.Θ.

 

 

 

Προηγούμενο άρθρο21o ΦΝΘ | Τελετή έναρξης: η σχέση του ανθρώπου με τα ζώα στο επίκεντρο
Επόμενο άρθρο21ο ΦΝΘ | Λ. Ψυχογιός: να γιατί οι ταινίες μπορούν ν’ αλλάξουν τον κόσμο…
Ο Κωνσταντίνος Μπατσιόλας γεννήθηκε το 1979 και κατάγεται από τη Χαλάστρα Θεσσαλονίκης. Είναι συζευγμένος και έχει μια κόρη, ζει στη Θεσσαλονίκη όπου και δραστηριοποιείται επαγγελματικά ως φιλόλογος εργαζόμενος στην ιδιωτική εκπαίδευση. Έχει σπουδάσει Ιστορία-Εθνολογία (Δ.Π.Θ.), Θεολογία (Α.Π.Θ) και έχει μεταπτυχιακές σπουδές στην Εκκλησιαστική Ιστορία (Α.Π.Θ). Είναι Υποψήφιος Διδάκτορας Εκκλησιαστικής Ιστορίας στη Θεολογική Σχολή του Α.Π.Θ. Γνωρίζει Αγγλικά και Ιταλικά. Έχει παρακολουθήσει διάφορα σεμινάρια και έχει συμμετάσχει σε διάφορα επιστημονικά συνέδρια στους τομείς της Ιστορίας, της Θεολογίας και των ΜΜΕ. Στη γενέτειρά του Χαλάστρα έχει αναπτύξει έντονη κοινωνικοπολιτική δραστηριότητα με συμμετοχή σε τοπικούς συλλόγους και στην τοπική αυτοδιοίκηση. Παράλληλα, έχει πραγματοποιήσει ομιλίες για ζητήματα ιστορικά και ήταν μέλος της οργανωτικής επιτροπής του Λαϊκού Πανεπιστημίου Δήμου Δέλτα. Αρθρογραφεί στον ηλεκτρονικό τύπο ασχολούμενος με θέματα Ιστορίας, Πολιτισμού και Πολιτικής.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.