«Το Χαμένο Άλλοθι»: κοινωνία σε κρίση και ξενοφοβία

0
1090

«Το Χαμένο Άλλοθι», Μαίρη Βασάλου, εκδ. Διάπλαση, 2018

«Κόλαση είναι η σιωπή, η μοναξιά, η πλάνη και το ψέμα να ζεις μες τον πόνο και στην αυταπάτη. Κόλαση είναι να αναζητάς το χαμένο νόημα της ύπαρξης σου, ματαίως επί ματαίω να παραδίνεσαι σε μια ζωή που δεν τη θέλεις και να δείχνεις αυτό που δεν είσαι».

     Το μυθιστόρημα της Μαίρης Βασάλου «Το Χαμένο Άλλοθι» σηματοδοτεί, συγχρόνως με δύο άλλα μυθιστορήματα αξιόλογων επίσης συγγραφέων, την έναρξη εμπλοκής των εκδόσεων ΔΙΑΠΛΑΣΗ στον χώρο της ποιοτικής Νεοελληνικής Λογοτεχνίας.

Πρόκειται για ένα κλασικού τύπου αστικό μυθιστόρημα με αναφορές στο τέλος του πρώτου τετάρτου του περασμένου αιώνα. Αφορμή ένας φόνος που συνέβη πραγματικά στην Αθήνα το καλοκαίρι του 1924 και για τον οποίο κατηγορήθηκε μία αλλοδαπή, η οποία δήλωνε αθώα. Η πιθανή αθωότητα της χαρακτηρισμένης ως δολοφόνου υπήρξε το έναυσμα για τη συγγραφέα να συνθέσει με μυθοπλαστικά στοιχεία αυτό το αστικό κοινωνικό μυθιστόρημα με δράματα και μυστήριο, που το χαρακτηρίζει η εξαιρετική χρήση της ελληνικής γλώσσας της εποχής που διαδραματίζεται, η τέλεια σκηνογραφία των χώρων, του τόπου, η ατμοσφαιρική απεικόνιση της περιόδου εκείνης, η κινηματογραφική ροή της πλοκής και κυρίως η εμβάθυνση στην ψυχοσύνθεση των ηρώων. Η Μαίρη Βασάλου »ψυχολόγος της πένας » βάζει βαθιά το νυστέρι στα άδυτα της ψυχής των χαρακτήρων, περιγράφοντας μέσα από τις σκέψεις ή τις διαπροσωπικές τους σχέσεις κάθε καλό και κακό στοιχείο που έχουν μέσα τους., τις ιδιαιτερότητες και τις ιδιορρυθμίες τους. Με τον χειμαρρώδη αφηγηματικό της λόγο η συγγραφέας  ξετυλίγει την καθηλωτική ιστορία της και βάζει τον αναγνώστη μέσα σε μία, επί μέρους αντίστοιχη με τη σημερινή, εποχή κρίσης, αφορμή για κορύφωση των ενδοοικογενειακών δραμάτων, των διενέξεων για ασήμαντη αφορμή, των προδοσιών, των ατελέσφορων ερώτων, των κρυφών σκέψεων, των μυστικών που μολύνουν τις υπάρξεις των ανθρώπων, των θυτών που μετατρέπονται σε θύματα και αντίστροφα, της ξενοφοβίας που οδηγεί εν προκειμένω στην επίρριψη μιας κατηγορίας που πιθανόν δεν ευσταθεί.

Το αστυνομικό στοιχείο συμπληρώνει επιτυχώς αυτή την ρέουσα αφήγηση, κορυφώνει την αγωνία του μέσου αναγνώστη για τη συνέχεια της εξέλιξης των γεγονότων, καθώς η συγγραφέας  σαγηνεύει με την αξιοπιστία της αφηγηματικής  της δεινότητας τον επίμονο αναγνώστη.

Η ξενοφοβική διάθεση του πλήθους, χαρακτηριστικό γνώρισμα των κοινωνιών σε κρίση, σημαδεύει ανεξέλεγκτα ως δολοφόνο την όμορφη νεαρή Όλγα Μιλιόσοβα, την «ξένη»,  παραδουλεύτρα της οικογένειας Σελμά και την τελευταία διετία και της οικογένειας Ρώμα, δύο οικογενειών που κατοικούν σε παρακείμενα σπίτια, όταν η σύζυγος του στρατηγού Σελμά, Ολυμπία, και ο γιος της Σπήλιος βρίσκονται νεκροί στην οικία τους, της οδού Περικλέους, το καλοκαίρι του 1924, γεγονός που αναστατώνει την ήδη σπαρασσόμενη από εσωτερικά προβλήματα οικογένεια Ρώμα.

Η Όλγα Μιλιόσοβα συλλαμβάνεται από το έξαλλο πλήθος, χειροδένεται και σέρνεται έξω από την οικία Ρώμα μπροστά από το παγωμένο βλέμμα της Καλλιρρόης, μεγάλης αδελφής του γιατρού Ιάσονα Ρώμα και του αδελφού του Πιέρο.

«Για νε βινόβνα… Είμαι αθώα, αθώα». Ειπωμένα τα λόγια της μ’ έναν τρόπο τραγικό, αντηχούσαν σαν τον αντίλαλο ανυποψίαστου ζώου που παλεύει να ξεφύγει μέσα απ΄το δίχτυ. Δεν τα κατάφερε ωστόσο αφέθηκε στη μανία τους.

Ο γιατρός Ιάσονας Ρώμας είναι αυτός που με φόβο ανεβαίνει τα σκαλιά της οικογένειας Σελμά μετά μια κουραστική μέρα για ν’ αντικρύσει πεθαμένη την Ολυμπία. Την Ολυμπία των νεανικών του χρόνων. Με την μυρωδιά του θανάτου στα ρουθούνια αντικρίζει το δεύτερο πτώμα του μονάκριβου γιου της Ολυμπίας Σπήλιου, έχοντας στο νου την αγαπημένη του Ρέα. Την αναζητά διερωτώμενος που να βρίσκεται ενώ φέρνει στο νου του στιγμές και εικόνες ευτυχίας μαζί της. Με φρίκη διαπιστώνει ότι τα πτώματα δεν ήταν δύο, αλλά τέσσερα. Ήταν δυνατόν η Όλγα να ήταν αναμεμειγμένη σ΄αυτό το αποτρόπαιο έγκλημα; Η Καλλιρρόη την αντιμετώπιζε πάντα με σκεπτικισμό και καχυποψία.

»Ξένη» την αποκαλούσε, με απάθεια. Κι αυτό της έφτανε της Καλλιρρόης για ν΄αφήνει πίσω της υπόνοιες, μ΄έναν τόνο ψεύτικης σιγουριάς, πως οι πολλές οικειότητες μαζί της θα απέβαιναν εις βάρος και των δύο αδελφών της. Κι αν είχε δίκιο η Καλλιρρόη; αναρωτιόταν πότε-πότε ο Ιάσων σαν να του είχαν στερέψει από καιρό οι απαντήσεις.

Σ΄αυτό το πολυπρόσωπο και πολυεπίπεδο μυθιστόρημα οι ρόλοι αλλάζουν διαρκώς, το ανεξέλεγκτο μίσος μεταξύ των ηρώων ταυτοποιεί ψευδώς πότε τον ένα και πότε τον άλλο,  ως εν δυνάμει δολοφόνο, οι αλληλοκατηγορίες και ο φόβος αποκαλύψεων φωτίζουν νέες πτυχές του χαρακτήρα τους, ενώ διαψεύδουν τις εικασίες του αναγνώστη για την ταυτοποίηση του δολοφόνου κορυφώνοντας την αγωνία του.  Τραγική ωστόσο και παρεξηγημένη ηρωίδα είναι η Καλλιρρόη.

«Ο  Σπήλιος και η Ολυμπία άφησαν επάνω της ανεξίτηλα τα σημάδια τους. Όταν η αγάπη της για τον Σπήλιο ράγισε ανεπανόρθωτα, σαν γυαλί που δεν κολλάει, σπάει, και τόσον καιρό, χρόνια ολόκληρα τι αγαπούσε;  Τι;  ένα σώμα ακατοίκητο  δίχως αισθήματα, δίχως ψυχή  και ήταν τόσο εύθραυστη η δική της, που ήξερε να την κρύβει τόσο καλά ….»

  Η «ξένη» η Όλγα Μιλιόσοβα συλλαμβάνεται και τον χειμώνα του  928 καταδικάζεται τρις εις θάνατον, κραυγάζοντας ακόμη την αθωότητά της.

Η εκτέλεση της ποινής πλησιάζει. Θα βρεθεί ο ένοχος που έσπειρε τον θάνατο;  Το άλλοθι θα επιβεβαιώσει τον τίτλο του βιβλίου; Τα εγκλήματα θα παραμείνουν πραγματικά ανεξιχνίαστα; Η μελετημένη αφηγηματική δομή της Βασάλου κρατάει μέχρι τέλους δέσμιο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Γράφει η Τζένη Μανάκη | συγγραφέας – λογοτέχνης

*Η Μαίρη Βασάλου γεννήθηκε στην Αθήνα και ζει στο Μαρούσι. Εργάστηκε επί σειρά ετών ως καθηγήτρια της αγγλικής στο Ινστιτούτο Αμερικανικών Σπουδών, και μετέπειτα στον Εμπορικό Σύλλογο Αθηνών, ως εισηγήτρια σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΟΑΕΔ. Έχει παρακολουθήσει σεμινάρια σχετικά με την ψυχολογία και τις μαθησιακές δυσκολίες. Επίσης, έχει συμμετάσχει στην εκπομπή Iχνηλάτες της ΕΡΤ1. Είναι μέλος στη Λέσχη Ανάγνωσης Αμαρουσίου και ασχολείται με παρουσιάσεις βιβλίων στην ηλεκτρονική εφημερίδα avecnews. Το «Χαμένο άλλοθι» είναι το δεύτερο μυθιστόρημά της. Έχει προηγηθεί «Η πόρτα» (εκδόσεις Καστανιώτη, 2001).

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.