Σάββας Στρούμπος: «Το τραγικό μας συνδέει με το τερατώδες και το θεϊκό»

0
1766

Μέσα από το χάος μπορεί να υπάρξει επανεκκίνηση της ζωής; Ελπίδα, πίστη ή απόγνωση; Αυτά είναι κάποια από τα θέματα που πραγματεύεται ένα από τα πιο γνωστά θεατρικά έργα όλων των εποχών, το «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Σάμουελ Μπέκετ. Η ομάδα «Σημείο Μηδέν» παρουσιάζει στο πλαίσιο των 53ων Δημητρίων τα αποτελέσματα της δικής της αναμέτρησης με το μπεκετικό σύμπαν. Ο σκηνοθέτης Σάββας Στρούμπος μίλησε στο thinkfree.gr για την παράσταση που θα παρουσιαστεί στις 7 και 8 Οκτωβρίου στο Θέατρο Αυλαία.

Συνέντευξη στην Κατερίνα Νικολάου

 

Έχετε τοποθετήσει την υπόθεση στη Συρία. Γιατί;

Δε θα έλεγα ότι τοποθετούμε το έργο στη Συρία με την έννοια της επικαιροποίησης του υλικού. Η αγωνία μας είναι άλλη. Καθώς αναμετριόμαστε με το έργο βλέπουμε ότι ο τόπος στον οποίο βρίσκονται τα πρόσωπα του έργου έχει κάτι το οριακό. Στις δονήσεις που μας προκαλεί το έργο νιώθουμε πως ο χωρόχρονος αναμονής του Γκοντό δεν είναι ανώδυνος, δεν είναι ένα τοπίο ησυχίας, δεν πρόκειται για μια στενά εννοούμενη υπαρξιακή ζώνη, για μια ιδιωτική υπόθεση του ενός, δύο, τριών ανθρώπων.

Ο «Γκοντό» είναι γραμμένος με αγωνία βγαλμένη από τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, με τις εκατόμβες νεκρών, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τα κρεματόρια, αλλά και την αναζήτηση των τρόπων και των δυνατοτήτων επανεκκίνησης της Ζωής.

Οι αναλογίες με το σήμερα  βρίσκονται στον τόπο όπου διασταυρώνονται όλες οι εντάσεις και τα δεινά της τόσο μεταιχμιακής εποχής μας. Πρόκειται τη Συρία, με τους νεκρούς, τις βομβαρδισμένες πόλεις και τους πρόσφυγες.

Και πάλι, όμως, κοιτάμε προς τους επερχόμενους πολέμους. Σαν τα πρόσωπα του έργου να είναι επιζώντες ενός 3ου Παγκοσμίου Πολέμου που βαδίζουν πάνω στα ερείπια του μέχρι τότε γνωστού τους κόσμου και προσπαθούν να επανακαθορίσουν το «Προς τι ο Ανθρωπος;», το γιατί έχει νόημα να ζει κανείς.

Ο Γιάννης Αναστασάκης σκηνοθετώντας πέρσι το ίδιο έργο είχε πει πως είναι ένα έργο που έχει κάνει με την πίστη.  Είναι πιο κοντά στην πίστη ή την απελπισία;

Στην αρχή του έργου ο Μπέκετ παρουσιάζει το έργο του και αυτοπαρουσιάζεται γράφοντας το εξής: ««Περιμένοντας τον Γκοντό», μια τραγικωμωδία σε δύο πράξεις.»

Το στοιχείο της τραγικωμωδίας μας απασχολεί πολύ. Τι σημαίνει μια τραγωδία σε καιρούς σαφώς τραγικούς, όπου όμως το τραγικό βίωμα χάνεται στους κόμβους της εικονικής πραγματικότητας;

Το τραγικό μας συνδέει με το τερατώδες και το θεϊκό, ενώ το κωμικό επιμένει να τονίζει το οντολογικά ατελές του ανθρώπου. Πιστεύω ότι ο Μπέκετ γράφει ακροβατώντας πάνω σ’ αυτό το όριο, το οποίο διαρκώς ξεπερνάει πότε προς τη μία και πότε προς την άλλη κατεύθυνση, μελετώντας τη δυνατότητα επικοινωνίας και συνύπαρξης με τον Άλλο, μ’ αυτόν που έχουμε απέναντί μας, παρ’ όλες τις αντιφάσεις, αλλά και τη δυνατότητα επικοινωνίας με τον Άλλον μέσα μας, μ’ αυτή την άγνωστη και σκοτεινή περιοχή των απωθημένων επιθυμιών και φόβων, των ξεχασμένων αισθήσεων κι ενστίκτων, εκεί όπου γεννιέται η τρέλα και το όνειρο, το παραλήρημα και ο εφιάλτης.

Ελπίδα και απελπισία δεν είναι αλληλοαποκλειόμενα μεγέθη στο έργο. «Η ελπίδα ανήκει σ’ αυτούς που δεν έχουν ελπίδα» γράφει ο Βάλτερ Μπένγιαμιν. Τα δύο πρόσωπα του έργου βρίσκονται σε κατάσταση ενεργοποιημένης αναμονής. Δεν είναι ούτε παθητικοποιημένοι, ούτε απελπισμένοι. Περιμένουν μια μορφή λύτρωσης και θα επιμένουν σ’ αυτή την αναμονή μέχρι θανάτου.

Πιστεύετε σε αυτό που λένε ελπίδα;

Δεν πιστεύω στις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ ελπίδας και απελπισίας, αισιοδοξίας και απαισιοδοξίας. Άνθρωπος που δεν γνωρίζει στο πετσί του τι είναι η απελπισία, η απόγνωση, η αίσθηση ότι δεν υπάρχει από πουθενά διέξοδος (και πόσες αφορμές μας δίνει ο σύγχρονος κόσμος για τέτοια βιώματα!), είναι φτωχός άνθρωπος. Την ίδια στιγμή, μέσα στη ζωή υπάρχει η ελπίδα, η αυτοπεποίθηση, η αισιοδοξία. Γεννιούνται από τη συνύπαρξη με τον άλλον άνθρωπο, από τον αγώνα και την αγωνία της χειραφέτησης, υπαρξιακής και συλλογικής. Πιστεύω στο ζωικό ορμέμφυτο, στη δυνατότητα του ανθρώπου για δημιουργία, για ζωή, για απελευθέρωση απ’ όλα τα βαρίδια της αλλοτρίωσης και του αγριανθρωπισμού. Η τέχνη του θεάτρου έχει πολλά να προσφέρει σε αυτή την κατεύθυνση.  

Homo homini lupus ή κάτι καλύτερο;

«Ο άνθρωπος για τον άνθρωπο λύκος»… Η άποψη του Τόμας Χομπς για το ανθρώπινο είδος τον οδήγησε και στην ιδέα του Λεβιάθαν, μιας κρατικής οντότητας για να ελέγχει την απρόβλεπτη ανθρώπινη συμπεριφορά. Καθόλου τυχαίο, βέβαια, που το Βιβλικό κήτος ταυτίζεται με το κράτος. Προσωπικά τάσσομαι με την επαναστατική κατάργηση του κράτους και κάθε μορφής εκμετάλλευσης και εξευτελισμού ανθρώπου από άνθρωπο.

Όσο για τον Μπέκετ, λάτρη του Φλωρεντίνου Δάντη Αλιγκέρι, η σύνδεση που προτείνει με όλες τις απωθημένες διαστάσεις του μέσα μας, συμπεριλαμβανομένης της τρέλας, αλλά και τη σύνδεση με τον ξένο και διαφορετικό που έχουμε απέναντί μας, μου θυμίζει το φοβερό «Τranshumanar» του ποιητή της «Θείας Κωμωδίας»: Τη μεταμόρφωση του ανθρώπου πέρα από τα όριά του. Πρόκειται, βέβαια, για την ιδέα του Καθολικού Ανθρώπου, που βρίσκεται στον πυρήνα κάθε πράξης ανθρώπινης απελευθέρωσης.   

Τι πιστεύετε για τα Δημήτρια;

Με την Ομάδα Σημείο Μηδέν συμμετέχουμε πρώτη φορά στα Δημήτρια. Είναι πολύ σημαντικό που αυτός ο ιστορικός θεσμός συνεχίζεται, παρά τις αντιξοότητες και μάλιστα, επιχειρεί φέτος να συστήσει τη δουλειά Ελλήνων καλλιτεχνών σε θεατρικούς φορείς του εξωτερικού. Η συνεργασία μας είναι εξαιρετική.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.