Βασίλης Κώστας «Αισθάνομαι ότι χρωστάω τα πάντα στη μητέρα μου»

0
645

Υπάρχουν πολλοί που ίσως δεν γνωρίζουν τον Βασίλη Κώστα. Σε εμάς όμως που είχαμε την τύχη και την χαρά να τον παρακολουθήσουμε σε μία από τις εμφανίσεις του, έχει αφήσει το αποτύπωμα του. Ταπεινός, με βαθιά αφοσίωση και συγκέντρωση σε αυτό που παίζει καταφέρνει να κάνει ακόμα και τους πιο δύσπιστους ακροατές ή τους πιο ομιλητικούς να σωπάσουν. Ο χαρακτήρας του αντικατοπτρίζεται ξεκάθαρα στην σκηνή και η εκφραστικότητα του προσώπου του και της στάσης σώματος του, σε τοποθετεί εκεί ακριβώς που πρέπει. Στην ουσία της ακρόασης, σε μια μυσταγωγία. Ο Βασίλης Κώστας κατάγεται από τα Γιάννενα, σπούδασε στην Θεσσαλονίκη στο (Α.Π.Θ) και κέρδισε την υποτροφία για σπουδές στο Berklee. Η μουσική του παιδεία ξεκίνησε με σπουδές πάνω στην κιθάρα και συνέχισε με το λαούτο, με το οποίο έχει ήδη καταξιωθεί. Είναι ένας νέος με πίστη και όραμα. Γνωρίστε τον μαζί με εμάς…

Συνέντευξη στην Στεφανία Τσολάκη

«πρέπει με ειλικρίνεια να παρουσιάσεις τον πραγματικό σου εαυτό μακριά από σκέψεις βασισμένες στο τι θα ήθελαν άλλοι να ακούσουν από σένα»

Ας δώσουμε λίγες πληροφορίες για ‘σένα. Κατάγεσαι από τα Γιάννενα, σπούδασες στην Θεσσαλονίκη και στην συνέχεια βρέθηκες στην Βοστώνη για σπουδές στο Berklee College of Music, μετά από υποτροφία. Τι μεσολάβησε στο διάστημα αυτό, μεταξύ Θεσσαλονίκης – Βοστώνης;

Ο κύριος λόγος της παραμονής μου στη Θεσσαλονίκη, παράλληλα με τις σπουδές μου στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου, ήταν τα μαθήματα κιθάρας και τζαζ αυτοσχεδιασμού στο Ωδείο του Φίλιππου Νάκα. Εκεί είχα την τύχη να γνωρίσω και να μαθητεύσω δίπλα σε πολύ αξιόλογους μουσικούς όπως ο Γιάννης Παπατριανταφύλλου με τον οποίο ολοκλήρωσα τα μαθήματα της τζαζ αρμονίας και ο Μάκης Στεφανίδης ο οποίος ήταν ο δάσκαλός μου στην κιθάρα για 4 χρόνια. Ο άνθρωπος που πραγματικά ενέπνευσε το κίνητρο να σπουδάσω στην Αμερική ήταν ο Μάκης Στεφανίδης -καθώς είναι απόφοιτος του Berklee College of Music– και κατά τη διάρκεια των μαθημάτων αφιερώναμε αρκετή ώρα μιλώντας για το πρόγραμμα σπουδών και για το πόσο μεγάλο δώρο αποτελεί για ένα μουσικό να βρεθεί σαν μαθητής στο συγκεκριμένο κολέγιο. Οπότε, κατά τη διάρκεια των φοιτητικών μου χρόνων, θυμάμαι τον εαυτό μου να μελετάω διαρκώς και να προετοιμάζομαι όσο καλύτερα μπορώ για τις σπουδές στην Βοστώνη.

Ακούμε από πολλούς νέους ότι θέλουν να σπουδάσουν στο Berklee, δεν γνωρίζω όμως αν στην πραγματικότητα αντιλαμβάνονται τον βαθμό δυσκολίας… Είναι μία τάση ή θα πρέπει κάποιος να είναι φοβερά συνειδητοποιημένος για αυτή την επιθυμία;

Το πρόγραμμα σπουδών στο Berklee είναι αρκετά απαιτητικό καθώς θα πρέπει ο σπουδαστής να ανταποκριθεί σε πληθώρα μαθημάτων και υποχρεώσεων μέσα στο κολέγιο αλλά και στην δική του προσωπική μελέτη. Σίγουρα απαιτεί αφοσίωση και μεγάλη θέληση να αφιερώσεις ένα τεράστιο μέρος του προσωπικού σου χρόνου για αυτό το σκοπό. Οπότε το να είσαι συνειδητοποιημένος από την αρχή σχετικά με το τι θα επιθυμούσες να αποκομίσεις από τις σπουδές σου και που οραματίζεσαι τον εαυτό σου στο τέλος αυτών είναι καθοριστικό για την εξέλιξη και την κατεύθυνση που θα ακολουθήσεις.

Σπουδάζεις jazz και παίζεις παραδοσιακά, ξεκινάς με τον απόγονο (κιθάρα) και συνεχίζεις με το λαούτο. Μίλησε μας για το πάντρεμα παράδοσης και τζαζ μουσικής.

Θεωρώ πως όταν οι διάφορες μουσικές παραδόσεις σμίγουν με βάση μία αισθητική προσέγγιση που τις συνδυάζει όμορφα και με απόλυτα φυσικό τρόπο, τότε μπορούμε να μιλάμε για ένα ουσιώδες πάντρεμα το οποίο μπορεί να προσφέρει κάτι καινούριο. Στη δική μου περίπτωση η συνάντηση της τζαζ με την παραδοσιακή μουσική ήρθε, θα έλεγα, σαν ένα φυσικό αποτέλεσμα των μουσικών ερεθισμάτων που είχα από νεαρή ηλικία. Από την μία μεριά, ο Πετρολούκας Χαλκιάς και η μουσική της Ηπείρου που ακούγαμε και τραγουδούσαμε με την οικογένειά μου στο σπίτι σχεδόν κάθε βράδυ και από την άλλη ο Keith Jarrett και ο John Coltrane τους οποίους γνώρισα μέσα από τον πατέρα μου, Γιώργο Κώστα, ο οποίος πάντα εξερευνούσε καινούρια μουσικά ακούσματα, τα οποία μοιραζόμασταν και αναλύαμε μαζί. Όταν, λοιπόν, συνθέτω ένα καινούριο κομμάτι ή αυτοσχεδιάζω πάνω σε μία μουσική φόρμα ποτέ δεν σκέφτομαι εάν εκείνη τη στιγμή παίζω τζαζ ή παραδοσιακή μουσική. Όλες οι επιρροές γίνονται «ένα» και παρουσιάζουν τον μουσικό χαρακτήρα στην ολότητά του. Αυτός άλλωστε είναι νομίζω και ο στόχος. Να δείξεις με ειλικρίνεια τις ρίζες σου και ποιος είσαι πραγματικά χωρίς να πρέπει να μιμηθείς κάποιον μουσικό της τζαζ ή της παραδοσιακής μουσικής αντίστοιχα.

Tι είναι αυτό που αγαπούν οι νέοι άλλων χωρών όταν ακούν την ελληνική παραδοσιακή μουσική;

Πάντα μου έκανε εντύπωση το πόσο θετικά οι μουσικοί άλλων χωρών ανταποκρίνονται στα δικά μας ακούσματα στις συναυλίες κυρίως στην Αμερική! Με κάποιο τρόπο νομίζω κατανοούν την ιστορία που κουβαλάει αυτή η μουσική, μπορούν να συσχετιστούν με τα μουσικά μας ιδιώματα και να καταλάβουν την αξία τους. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την πρώτη συναυλία Ηπειρώτικης μουσικής στην οποία συμμετείχα στην Βοστώνη όπου η αρχική μου εντύπωση ήταν πως το κοινό, καθώς αποτελούνταν από ανθρώπους από διαφορετικά κράτη, δεν θα ανταποκρινόταν θετικά στα «βαριά» Ηπειρώτικα ακούσματα τα οποία θα παρουσιαζόντουσαν. Έκανα λάθος. Τα σχόλια στο τέλος της συναυλίας με διέψευσαν και ήταν τεράστια η χαρά μου να συνειδητοποιήσω πως η παραδοσιακή μας μουσική μπορεί να αγγίξει ανθρώπους από διαφορετικές χώρες σε τέτοιο βαθμό.

 Εκτός από την καταγωγή σου και τα μουσικά ερεθίσματα που είχες, ποιες μουσικές προσωπικότητες συνέβαλλαν στο να αγαπήσει το λαούτο και να αφοσιωθείς σε αυτό;

Στο τέλος του πρώτου χρόνου των σπουδών μου στο Berklee, το κολέγιο με έστειλε στην Ισπανία μαζί με την καλή φίλη και μουσικό Ελένη Αράπογλου με σκοπό να παρουσιάσουμε την ελληνική μουσική σε μια ιδιαίτερη βράβευση δύο θρύλων της Φλαμένκο μουσικής, του Pepe Habichuella και Jose Merce. Λίγες βδομάδες πριν το ταξίδι αποφάσισα να αρχίσω να παίζω λαούτο για πρώτη φορά και να παρουσιάσω ένα μέρος του Σκάρου του Πετρολούκα Χαλκιά. Το έκανα και η έντονη παρότρυνση του Jose Merce στο τέλος της συναυλίας να ακολουθήσω το δρόμο του λαούτου και όχι μόνο της κιθάρας, μου έδωσε το πράσινο φως. Αμέσως μετά το ταξίδι στην Ισπανία, επισκέφτηκα τον μεγάλο δάσκαλο του λαούτου στην Ελλάδα, τον  Χρήστο Ζώτο, και εκεί ήταν που πήρα πλέον γερές βάσεις όσο αναφορά τη τεχνική του οργάνου, τις κλίμακες και τα διάφορα μουσικά ιδιώματα. Ο Χρήστος Ζώτος αποτελεί ένα τεράστιο παράδειγμα για μένα καθώς είναι εκείνος που έκανε τη μεγαλύτερη καινοτομία στο λαούτο αρχίζοντας να παρουσιάζει απαιτητικά σολιστικά κομμάτια για πρώτη φορά στην ιστορία του οργάνου και της παραδοσιακής μας μουσικής. Σίγουρα είναι ο άνθρωπος και ο μέντορας που με ενέπνευσε να μπω πιο βαθιά μέσα στο όργανο ενθαρρύνοντας με να συνεχίσω να ανακαλύπτω διάφορες φρασιολογίες που προέρχονται από τα κλαρίνα ή τα βιολιά αλλά εφαρμοσμένες στο λαούτο. Μετά τα πρώτα καλοκαιρινά μαθήματα μαζί του επέστρεψα στο Berklee πλέον σαν λαουτίστας αφήνοντας την κιθάρα για πάντα. Εκεί άρχισα να παρακολουθώ μαθήματα τζαζ αυτοσχεδιασμού στα οποία προσπαθούσα σιγά σιγά να εφαρμόζω όλη τη γνώση και την πληροφορία στο λαούτο. Σίγουρα καθηγητές όπως ο Ed Saindon, Λευτέρης Κορδής και Simon Shaheen με ενθάρρυναν πολύ να ακολουθήσω το δικό μου δρόμο και να ανακαλύψω τη δική μου φωνή. Μαζί τους είχα την ευκαιρία να διδαχθώ τη τζαζ, την Αραβική μουσική, να δοκιμάσω τον Bach αλλά και τo λεξιλόγιο του John Coltrane στο λαούτο. Σίγουρα ο καθένας τους με ενέπνευσε με το δικό του τρόπο δίνοντας κίνητρα να συνεχίσω τη δική μου πορεία.

Από την μία πλευρά Tigran Hamasyan -ένας από τους κορυφαίους πιανίστες- και από την άλλη Πετρολούκας Χαλκιάς ,ένας μύθος πια για την Ελλάδα και το κλαρίνο. Ποιες είναι οι προσλαμβάνουσες σου και τι αποκόμισες από  τις εξαίρετες  συνεργασίες σου και από τις διαφορές ή τις ομοιότητες της μουσικής διαφόρων χωρών.

Ήταν μεγάλη τιμή να συμπράξω στη σκηνή με τον Tigran Hamasyan όπως επίσης και με τον ζωντανό θρύλο Πετρολούκα Χαλκιά. Αισθάνομαι ότι έπειτα από αυτές τις δύο συνεργασίες έγινα καλύτερος μουσικός και κυρίως καλύτερος ακροατής πάνω στη σκηνή υπηρετώντας τη μουσική πιο βαθιά και χρησιμοποιώντας τη δεξιοτεχνία σαν ένα πολύ δυνατό εργαλείο και όχι σαν αυτοσκοπό. Σκεπτόμενος και τις δύο περιπτώσεις, ποτέ μου δεν περίμενα ότι θα ερχόταν η στιγμή που αυτοί οι δύο κόσμοι θα έσμιγαν σε ένα τέτοιο επίπεδο πρόκλησης, μαθητείας και συνεργασίας στο οποίο για να μπορέσεις να ανταπεξέλθεις πρέπει με ειλικρίνεια να παρουσιάσεις τον πραγματικό σου εαυτό μακριά από σκέψεις βασισμένες στο τι θα ήθελαν άλλοι να ακούσουν από σένα. Μόνο ευγνωμοσύνη μπορώ να αισθανθώ για την ευκαιρία που είχα να είμαι μέρος τέτοιων πολύτιμων εμπειριών.

Θα ήθελα να μιλήσουμε για την μουσική ομάδα «Kalesma»… Για την πρωτοβουλία σας να «συνεργαστείτε» με την Κιβωτό και τον πατέρα Αντώνιο, δίνοντας την δυνατότητα σε νέους που ζουν κάτω από την σκέπη της Κιβωτού να συνυπάρξουν μαζί σας στη σκηνή, εντός και εκτός Ελλάδας. Ποια ήταν η αφορμή για αυτή την πρωτοβουλία;

Το Kalesma είναι ένα project το οποίο έχει σαν στόχο να δημιουργήσει ένα μόνιμο μουσικό-εκπαιδευτικό πρόγραμμα στη Κιβωτό του Κόσμου αλλά και να παρέχει υποτροφίες για περαιτέρω σπουδές στο Berklee College of Music. Το κίνητρο πίσω από αυτή την προσπάθεια είναι το τεράστιο έργο του πατέρα Αντωνίου που κινητοποίησε αυτή την ιδέα αλλά και η δύναμη της μουσικής να αλλάξει ριζικά τη ζωή κάποιου παιδιού. Σίγουρα, η πρώτη σύμπραξη των επτά μουσικών από τη Βοστώνη με τη χορωδία της Κιβωτού το περασμένο καλοκαίρι στο ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης ήταν ένα πρώτο βήμα και μια προσπάθεια που θα έχει μέλλον όσο περνά από τις δικιές μας δυνάμεις.

Πριν ένα μήνα σχεδόν, με αφορμή την σύλληψη, προσαγωγή και  μήνυση για επαιτεία μουσικού του δρόμου στην Θεσσαλονίκη, διοργανώθηκε  άηχη διαμαρτυρία. Ποια είναι η θέση σου σχετικά με το θέμα  αυτό; Πως αντιμετωπίζονται οι καλλιτέχνες του δρόμου στο εξωτερικό;

Δεν μπορεί η μουσική όπως και οποιαδήποτε άλλη μορφή τέχνης να συσχετίζεται με την επαιτεία καθώς αποτελούν μέσο έκφρασης αλλά και δημιουργίας. Θεωρώ πως η μουσική αποτελεί ένα αγαθό του πολιτισμού μας και μπορεί να εκφράζεται ελεύθερα στους δρόμους. Αυτό συμβαίνει σε πολλές χώρες του εξωτερικού που μάλιστα παρέχουν και συγκεκριμένα σημεία στα οποία οι μουσικοί μπορούν να δείξουν την τέχνη τους. Για να εξαλειφθούν αυτά τα περιστατικά, πρέπει να υπάρξει πλήρης κατανόηση, από την μεριά της επίσημης πολιτείας, της σημασίας της μουσικής σαν βασικό στοιχείο της πολιτισμικής μας ταυτότητας. Μόνο με αυτόν τον τρόπο θα δημιουργηθούν, επίσης, οι κατάλληλες δομές και ευκαιρίες που θα στηρίξουν τους νέους καλλιτέχνες.

Σε μία από τις εμφανίσεις σου (στην Θεσσαλονίκη) που με χαρά σε καμαρώσαμε, έκανες μία πολύ συγκινητική αφιέρωση στη μητέρα σου…

Δυστυχώς η μητέρα μου Λένα δεν βρίσκεται πια στη ζωή. Αισθάνομαι ότι χρωστάω τα πάντα σε εκείνη λόγω του τρόπου που μεγάλωσε εμένα και τον αδερφό μου Αλέξανδρο, της απεριόριστης αγάπης που εισπράξαμε και οι δύο αλλά και των αξιών που μας μετέδωσε. Η μουσική είναι για μένα ένα δώρο και ένα μέσο ώστε να έρθω πιο κοντά και να πλησιάσω, με τρόπο ανεξήγητο, αυτόν τον κόσμο στον οποίο βρίσκονται πλέον οι αγαπημένοι μας άνθρωποι. Εκεί έγκειται και η αφιέρωση της σύνθεσής μου “For Lena”…

Θα έλεγε κανείς ότι είσαι ένας άξιος πρεσβευτής της χώρας σου στο εξωτερικό. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει έτσι τους ανθρώπους της ή θεωρείς ότι ορισμένες φορές επιλέγει να αγνοεί; 

 Η περίπτωση της Ελλάδας είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα καθώς υπάρχουν πολλοί Έλληνες που ζουν, διαπρέπουν και πρεσβεύουν την χώρα στο εξωτερικό. Μέσα από τις επιστήμες, τις τέχνες και τα έργα τους γίνονται παράδειγμα το οποίο κάποιες φορές προβάλλεται και αναγνωρίζεται στην Ελλάδα και κάποιες όχι. Αν και τον τελευταίο καιρό θεωρώ πως αναπτύσσονται πρωτοβουλίες σε αυτό το πεδίο, αυτό που θα ήθελα να δω πιο πολύ από τη μεριά της επίσημης πολιτείας είναι η συστηματική αξιοποίηση των ανθρώπων αυτών του εξωτερικού και η επαφή τους με τους νέους της χώρας μας που είναι έτοιμοι να ανοίξουν τα φτερά τους.

Τι είναι αυτό που ονειρεύεσαι;

Αυτό που ονειρεύομαι και κυρίως οραματίζομαι είναι να μπορώ να ανοίγω πόρτες για τους ανθρώπους που τις χρειάζονται και τις αξίζουν. Με τον ίδιο τρόπο που οι δικοί μου δάσκαλοι με βοήθησαν απλόχερα έτσι και εγώ να κάνω το ίδιο, έμπρακτα, μέσα από το δικό μου δρόμο στη μουσική και την ίδια τη ζωή.

Μία από τις συνθέσεις σου έχει τίτλο «Το χωριό»… Γνωρίζοντας κάποιος το βιογραφικό σου δεν είναι και δύσκολο να υποψιαστεί, όμως τα συναισθήματα σου δε μπορεί να τα γνωρίζει κάποιος. Πως και σε τι συνθήκες εμπνεύστηκες αυτή την σύνθεση;

Η σύνθεση “Το Χωριό” είναι μια προσπάθεια περιγραφής της αγνότητας των παιδικών χρόνων και της φροντίδας που απλόχερα η παππούδες και οι γιαγιάδες μας, μας χάριζαν στην πλατεία του χωριού μου (Βήσσανη Πωγωνίου). Συγκεριμένα, το κομμάτι είναι εμπνευσμένο από την εικόνα των παιδιών του χωριού που παίζουν στην παιδική χαρά και το αίσθημα της ασφάλειας που έρχεται από τους δικούς τους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά τους.

Αναπολώντας τα παιδικά χρόνια ποιες σκέψεις κάνεις;

Μονάχα να κρατήσω την παιδικότητα, την αθωότητα της σκέψης, την καθαρή καρδιά και την περιέργεια που είχαμε από μικρά παιδιά…

Τι ακολουθεί;

Ένα από τα δύο πιο σημαντικά projects που έρχoνται το 2019 είναι ο δίσκος-ντουέτο με τον Πετρολούκα Χαλκιά και η περιοδεία μας στην Αμερική. O δίσκος βασίζεται σε έναν διάλογο του κλαρίνου με το λαούτο πάνω σε παλιά Ηπειρώτικα σολιστικά κομμάτια και πιστεύω πως είναι είναι το αποτέλεσμα όλων των χρόνων της μελέτης και αφοσίωσης πάνω στη μουσική του ίδιου αλλά και της μέχρι τώρα συνεργασίας μας στην Αμερική. Το δεύτερο project είναι το νέο σχήμα “Global Messengers” του σπουδαίου πιανίστα Danilo Perez στο οποίο έχω την τιμή να είμαι μέλος. Είμαι ευγνώμων που, με όχημα το λαούτο, θα έχω την ευκαιρία να μάθω αλλά και να συμπράξω με έναν άνθρωπο με τόσο μεγάλη ιστορία στη τζαζ παράδοση ο οποίος έχει συνεργαστεί με τον Dizzy Gillespie και είναι μέλος του Wayne Shorter Quartet τα τελευταία δεκαοκτώ χρόνια. Η πρώτη μας συναυλία θα πραγματοποιηθεί στο Panama Jazz Festival τον Ιανουάριο του 2019.

Πληροφορίες εδώ:

 

*Ευχαριστούμε πολύ τον Βασίλη Κώστα για αυτή την συνέντευξη

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.